آخرين مطالب

نقش فناوري در کنترل فساد گزارش ويژه

نقش فناوري در کنترل فساد

  بزرگنمايي:

آريا بازار -
يکي از نگران‌کننده‌ترين روندها در اقتصاد ايران به‌عنوان يک کشور در حال توسعه بزرگ بودن اندازه فساد، اعم از سيستماتيک و غيرسيستماتيک است. فساد ممکن است در هر بخشي رخ دهد. ممکن است فساد در بخش خصوصي يا بخش دولتي باشد. ممکن است نهاد کنترل يا مبارزه با فساد خود دچار فساد شده باشد يا نهاد تنظيم‌کننده مقررات و قانون‌گذار دچار انحرافاتي باشد. اما يکي از دروازه‌هاي توزيع نامشروع منافع و عوايد اقتصادي که به‌شدت در سطوح مختلف ريشه دوانده و در چند سال اخير چندين‌بار مواردي از اين فساد‌ها رسانه‌اي شده، دولت‌هاي محلي يا همان شهرداري‌ها هستند.


 
معمولا فساد در رده بالاي مشکلات دولت‌هاي محلي يا شهرداري‌ها رتبه‌بندي مي‌شود. چالشي که شهرداري‌ها در آغاز کار دوره جديد با آن مواجهند ايجاد راه‌هايي جديد و کارآ براي ساخت سيستم‌هاي شفاف و پاسخگو، به‌منظور رساندن خدمات باکيفيت به شهروندان است. فساد، منابع ملي و محلي براي يک شهرداري را ناکارآ توزيع خواهد کرد و عواقبي همچون کيفيت ضعيف خدمات شهري، کاهش سرمايه‌گذاري و رشد اقتصاد محلي و مشکلات اجتماعي را به دنبال دارد.
انواع گوناگون فساد اعم از رشوه‌خواري، اخاذي، اختلاس، رانت و پارتي بازي مي‌تواند در سطح دولت محلي رخ دهد. اندازه اين فساد در شهرداري‌ها طبق تحقيقات انجام شده به عوامل مختلفي برمي‌گردد. سطح توسعه‌يافتگي شهر و وضعيت اقتصاد محلي، اندازه شهر و شهرداري، سيستم تشکيلاتي شهرداري، انتخابي يا انتصابي بودن مديران و سطح فساد در اقتصاد ملي از مواردي هستند که کيفيت و سطح آنها مي‌تواند تعيين‌کننده ميزان فساد در شهرداري باشد. اما علت اين فساد را مي‌توان در سه عامل 1- انگيزه‌هاي منحرف(نظير دستمزدهاي پايين، کيفيت پايين اداره شهر، درآمد ناپايدار شهر، پيش‌بيني‌ناپذيري فرآيندهاي اجرايي اداره شهر) 2- نبود اطلاعات و شفافيت(در نظر گرفتن اطلاعات به‌عنوان رازهاي حوزه شهرداري) و 3- فقدان پاسخگويي(ريسک نداشتن تصميمات اشتباه براي تصميم‌گيران) جست‌وجو کرد.
مثال‌هاي مختلفي از نحوه رخ دادن فساد و راه‌هاي مقابله با آنها در شهرداري‌ها تاکنون بحث شده است، اما به‌نظر مي‎رسد اگر بخواهيم علت و ريشه اصلي فساد در مديريت شهري و به‌ويژه مديريت مياني شهري و سطح کارشناسي را بررسي کنيم، بايد به نقش عامل انساني بپردازيم. عامل انساني در هر موقعيتي که قرار بگيرد اگر مکانيزم انگيزشي مناسبي براي وي طراحي نشود، امکان انحراف و خطا را دارد. ممکن است در برخي شرايط با توصيه‌هاي اخلاقي و ارشادي بتوان اندکي بر افراد اثرگذار بود، ولي در مجموع نمي‌توان به اميد خيرخواه بودن و پاک بودن همه افراد، سيستم را بدون هيچ‌گونه نظام نظارتي طراحي کرد. با توجه به اينکه در شرايط کنوني امکان تغيير نظام پاداش و مکانيزم انگيزشي براي کارکنان شهرداري‌ها (و حتي ديگر بخش‌ها) وجود ندارد، بايد نقش عامل انساني و تعامل عوامل انساني يعني ارباب‌رجوع(شهروند) با افراد تصميم‌گير(کارمند) را به حداقل رساند.
شايد بهترين راهکاري که بتوان براي اين منظور طراحي کرد همان حذف کردن نقش عامل انساني و استفاده از بستر فناوري اطلاعات براي سيستمي شدن فرآيندها و اقدامات باشد. نقش فناوري در دو بخش مي‌تواند کارساز باشد. در بخش اول رابطه فناوري و فساد بايد رابطه کارمند و شهروند حداقلي شود. نقش تصميم‌گيري عامل انساني در صورتي که سامانه‌ها برخط و به‌صورت خودکار و بدون ارتباط فرد به فرد فرآيندها را انجام دهند، به حداقل مي‎رسد. در اين سامانه‌ها مي‌توان انواع اقداماتي که داراي عنصر اقتصادي هستند، پيگيري‌ها، درخواست مجوز، پروانه‌ و پايان‌کار، قيمت‌گذاري و کارشناسي و نظاير آنها بدون ارتباط مستقيم عوامل انساني با يکديگر انجام شود.
اما در سوي ديگر مي‌‎توان به وسيله بستر‌هاي فناوري، جريان آزاد اطلاعات را ايجاد کرد. اين جريان آزاد اطلاعات مي‌توان از رانت‌هاي اطلاعاتي جلوگيري کند و احتمال افشاي فساد را بالا ببرد. هرگونه مصوبه‌اي در شوراهاي شهر يا قراردادهاي داراي بار مالي و انواع مناقصه‌ها و مزايده‌ها و هرگونه اتفاقي که پول جابه‌جا مي‌کند، بايد براي مردم و رسانه‌ها شفاف باشد. نبايد با تصور اينکه اطلاعات جنبه‌هاي ديگري دارند و مردم نامحرم هستند، موانعي براي انتشار آزاد اطلاعات ايجاد شود. همچنين بايد از افشاکنندگان اطلاعات مربوط به رسوايي‌هاي مالي و فسادها حمايت صورت گيرد و سازوکارهاي آسان و کم‌هزينه‌اي براي ارسال و انتشار اطلاعات توسط شهروندان و کارمندان شهرداري طراحي شود.
شايد اين باور که فساد به‌طور کامل کنترل شود و به صفر برسد، خيلي خوش‎بينانه باشد؛ اما اگر بتوان بخشي از فساد موجود در شهرداري‌ها را به‌وسيله کاربرد فناوري اطلاعات کاهش داد، از طريق منافعي که آزاد مي‎شوند و پيش‌تر در دست عده‌اي معدود و محدود توزيع مي‌شد، مردم به‌طور نسبي رفاه بيشتري را به‌عنوان يک شهروند تجربه مي‌کنند.

علي ظريف
دانشجوي دکتراي اقتصاد




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

انتقال دلار به ایران کسب و کار جدید افغان‌ها

عقب ماندگی شهرداری در صدور کارت بلیت مترو خبرنگاران

متن سند امضا شده ترامپ و کیم جونگ اون

فرزندان را در فضای مجازی رها نکنیم

جدول مقایسه ای ورود و خروج ارز در اقتصاد ایران

گره بحران صندوق‌های بازنشستگی چگونه باز می‌شود؟

مأموریت نفتی اروپایی‌ها در تهران

تردد در اتوبان تهران-کرج پولی می‌شود؟

کنکور می‌رود یا می‌ماند؟

سردرگمی در آغاز اجرای طرح ترافیک

چرا مدیران اقتصادی ایران طراح مسائلند تا حلال مسائل؟

اتباع خارجی چگونه ارز خود را تبدیل کنند؟

روشی برای جلوگیری از سرقت وای‌فای منزل

بازار زیرزمینی مبادلات دلار/ خرید و فروش تلفنی ارز رونق گرفت

نگرانی های ژئوپلیتیک مانع از کاهش شدید قیمت طلا خواهد شد

میلیونرهای جهان کجا زندگی می‌کنند؟

توصیه‌های ایمنی ترک منزل در ایام نوروز

ثروتمندان چگونه متولد می شوند

ارز درمانی در چه شرایطی تعلق می‌گیرد؟

شارژ بی‌سیم گوشی؛ این بار با لیزر

سالخوردگان در اجتماع سهیم هستند!

مسیر تجارت منهای ایران

تحلیل بازار مسکن در سال 97

نکاتی برای جلوگیری از سوء استفاده‌ های احتمالی از شبکه ‌های وای ‌فای

شهرداری‌ها در جهان چطور به استقبال برف می‌روند؟

چوب حراج به گیاهان دارویی

تحولات طلا | هفته منتهی به جمعه 6 بهمن 96

سرمایه‌گذاری نذری؛ مدل جدید تامین مالی کسب و کارهای نوپا

ظهور «بنگاه‌های زود بازده» در دولت روحانی؟

پارادوکس قیمت‌گذاری خودرو

آینده نامعلوم صادرات محصولات کشاورزی به عراق/ راه حل چیست؟

تبانی برخی بنگاه‌داران برای فریب خریدار

رشد تدریجی بازار مسکن در یک ماه اخیر

مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، رمزکاهش خسارت‌ها

آیا پل صدر باید دو طبقه می‌شد؟

نفع سه کشور از گردشگران خروجی ایران!

هر ایرانی چقدر از اینترنت سهم دارد؟

ورود کلاهبرداران به بازار خودرو

پایان روزگار خوش مونتاژ خودروهای چینی در ایران

توقف مسکن مهر درست بود یا غلط؟

متهمان اصلی بحران در منابع آبی؛ تغییر اقلیم یا سدسازی

چرا صادرات کشور حرفی برای گفتن در دنیا ندارد؟

اثرات صندوق تثیبت بر بازار سرمایه

فیبر نوری کی به خانه‌ها می‌رسد؟

کودکان کار بازیچه چالش‌های کاغذی

دوباره حذف دلار!

پرداخت باقیمانده اقساط سهام عدالت اجباری است یا خیر؟

فرودگاه اربیل متروکه شد + عکس

کاهش زمان سپرده‌گذاری برای تسهیلات مسکن/ افزایش قیمت مسکن کمتر از نرخ‌تورم

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار