بازار آریا

آخرين مطالب

پيامدهاي چهار راهکار حمايتي از بازار سهام:

آدرس غلط براي توسعه بورس بورس و سهام

آدرس غلط براي توسعه بورس

  بزرگنمايي:

آريا بازار- اين در حالي است که نه‌تنها کارشناسان، بلکه تجربه‌هاي بين‌المللي و حتي داخلي تاکيد مي‌کنند رونق از طريق رويکردهاي حمايتي مصنوعي است و در بلندمدت به زيان بورس تهران خواهد بود.

 

بورس تهران اين روزها همچنان با کمبود معامله مواجه است. شايد اين موضوع مهم‌ترين چالش اين برهه براي بازار سهام تهران باشد. اگرچه اولين پيش‌بيني‌هاي شرکت‌ها براي سال مالي آتي تاحدودي دلگرم‌کننده است و بعضا شاهد تعديلات مثبت قابل توجهي هستيم، اما بازار همچنان با کم‌واکنشي مواجه است و در صورت بروز واکنش‌ها نيز، عرضه‌هاي قابل توجه توان بازار را براي صعود کمرنگ مي‌کند. روز گذشته نيز ارزش معاملات خرد سهام به زحمت به محدوده 116 ميليارد تومان رسيد. رقمي که براي بازاري 330 هزار ميليارد توماني بسيار ناچيز است. اين قبيل مسائل باعث شده است که متوليان بازار دوباره براي حمايت‌هاي نه چندان منطقي دست به کار شوند. حمايت‌هايي که اگرچه در کوتاه‌مدت باعث رشد بازار يا جلوگيري از افت آن مي‌شود، اما در بلندمدت نه تنها سودي براي بازار نخواهد داشت، بلکه ممکن است بازار سهام را با مشکلات بيشتري روبه‌رو کند.

 

منسوخ شدن حمايت‌هاي تابلويي

متوليان بازار سهام به‌طور سنتي نسبت به شاخص‌هاي بازار حساسيت‌هاي غيرضروري نشان داده‌اند. نحوه برخورد نهاد ناظر با معاملات بازار سهام همواره نشان داده است که شاخص بورس نه به‌عنوان دماسنج بازار، بلکه به‌عنوان ويترين افتخارات مديران مطرح بوده است. بر اين اساس متوليان بازار همواره سعي داشته‌اند که حمايت‌هاي بعضا صوري از بازار را در برنامه‌هاي خود داشته باشند. پيش از اين تلاش مي‌شد که معاملات سهام به‌گونه‌اي هدايت شود تا باعث افزايش شاخص کل شود يا دست‌کم باعث افت ارتفاع شاخص‌هاي بورسي نشوند. براي مثال، مهم نبود که کليت بازار نشان‌دهنده بازاري نزولي و غيرجذاب باشد، با استفاده از هر ابزاري تلاش مي‌شد که شاخص کل مثبت بماند يا کمتر نزول نشان دهد. فرقي نمي‌کرد که رياست سازمان بورس بر عهده چه کسي است، همواره فقدان شجاعت در پذيرش شاخص نزولي حس مي‌شده است. براي جلوگيري از افت شاخص، انجام معاملات بلوک در نمادهاي عادي، تشويق حقوقي‌هاي بزرگ براي خريد سهام در روزهاي سرخ يا جلوگيري از فروش سهام توسط سهامداران بزرگ در سال‌هاي اخير به‌طور مرتب مورد استفاده قرار گرفته است. اين قبيل اقدامات در گذشته نيز مورد انتقاد کارشناسان بازار قرار مي‌گرفت، اما استفاده از اين ابزارهاي فراقانوني به حدي تکرار شد که بدنه بازار سهام و اکثريت فعالان بازار با استفاده از هر تريبوني صداي اعتراض خود را به گوش متوليان بازار رساندند. در اقدامي هوشمندانه و در ماه‌هاي اخير، دستکاري معاملات در نمادهاي بزرگ و شاخص‌ساز متوقف شد. اما نحوه برخورد متوليان بازار نشان مي‌دهد با وجود منسوخ شدن روش‌هاي نخ‌نما براي اعمال حمايت‌هاي صوري، همچنان تلاش بر اين است که نقدشوندگي، تحليل‌پذيري و شفافيت بازار براي ثبات بخشي به بورس فدا شود. در واقع متوليان بازار نشان داده‌اند که حمايت غيرواقعي از بازار اين بار با ابزارهاي جديد در برنامه قرار گرفته است.

 

ابزارهاي جديد براي حمايت از بازار

در ماه‌هاي اخير روش‌هاي جديدي براي حمايت از بازار ابداع شده است که به نظر مي‌‌رسد با اعمال نفوذ و فشار ذي‌نفعان بازار سهام، به متوليان بازار سهام تحميل شده‌اند. پيش از معرفي اين ابزارهاي جديد، بي‌فايده نيست، اگر ابعاد فعلي بازار سرمايه ايران را مرور کنيم. شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس تهران اين روزها حال و روز خوشي ندارند. سودآوري اين شرکت‌ها در سه سال اخير روندي نزولي را طي کرده است. دليل عمده آن را مي‌توان در تصميمات دولت براي کنترل تورم جست‌وجو کرد. براي رسيدن به اين هدف لازم بود که بازار پول ساماندهي شود و در انتشار پول پرقدرت (چاپ اسکناس) احتياط به خرج داده شود. اگرچه در سال‌هاي اخير رشد نقدينگي ادامه داشته است، اما اولا رشد آن کنترل شده بوده است و در ثاني کاناليزه شده است. بانک مرکزي در برخورد با بانک‌ها و دولت براي استقراض منابع جديد پولي، محتاط‌تر بوده است. از طرف ديگر سمت تقاضا در اقتصاد ايران، براي سه سال گذشته دچار ضعف بوده است. ضعف به وجود آمده به دو دليل عمده رخ داد. اول کاهش نرخ تورم و افزايش هزينه فرصت پول بود که باعث شد مصرف‌کنندگان ترجيح دهند با اخذ سود بدون ريسک سپرده‌هاي بانکي، مصرف خود را به دوره‌هاي بعد موکول کنند. دوم فضاي انتظارات اقتصاد ايران در سال‌هاي گذشته به دليل مذاکرات هسته‌اي به نحوي رقم خورد که سمت تقاضا را با کاهش ميل به مصرف مواجه کرد. بنابراين در تمام حوزه‌هاي اقتصادي شاهد افت تقاضا بوديم. اقتصاد ايران از منظر خارجي هم در سال‌هاي اخير با تهديدات قيمت‌هاي جهاني کالاها مواجه شد. بنابراين طبيعي بود که شرکت‌هاي حاضر در بورس با افت سودآوري مواجه شوند. شايد لفظ طبيعي براي اقتصاد ايران چندان مناسب نباشد، اما تبعات اين اقتصاد غيرطبيعي، بدون شک طبيعي است.

همان‌طور که اشاره شد، همزمان با افت سودآوري شرکت‌هاي بورسي، هزينه فرصت پول نيز در اقتصاد کشور رشد کرد. در نتيجه نه تنها هزينه‌هاي قابل توجه مالي به شرکت‌هاي بورسي اصابت کرد، بلکه صرفه خريد سهام نيز به شدت تحت تهديد قرار گرفت. در واقع سهام بورسي و فرابورسي در اين مدت از دو جهت در فشار قرار گرفت. اول افت سودآوري شرکت‌ها و دوم افزايش سود سرمايه‌گذاري‌هاي بدون ريسک. در حال حاضر نيز اگر اثر افزايش قيمت‌هاي جهاني را فعلا ناديده بگيريم، شرکت‌هاي بورسي کم و بيش در همين شرايط به سر مي‌برند. اين در حالي است که متوسط نسبت قيمت به درآمد در بورس تهران اين روزها بين 7 و 8 مرتبه قرار گرفته است که در مقايسه با نرخ سود بدون ريسک بانک‌ها، بالا به نظر مي‌رسد. در همين حال سازمان بورس قصد دارد تمام تلاش خود را براي جلوگيري از افت قيمت‌ها به کار ببندد. چنانچه تجربه گذشته بازار از حمايت‌هاي صوري (با ابزارهاي قديمي) را مورد مرور قرار دهيم، درخواهيم‌يافت که اين قبيل حمايت‌ها منجر به افزايش طول دوره‌هاي رکودي بازار شده است. پس از ايجاد حباب در شاخص بورس در سال 1392، سازمان و شرکت بورس تمام تلاش خود را کردند تا قيمت‌ها افت نکند. غافل از اينکه بازار مسير خود را دير يا زود طي خواهد کرد و دوره افت قيمت‌ها بيش از يک سال به طول انجاميد. حالا متوليان بازار اگرچه روش‌هاي قديمي براي حمايت از بازار را کنار گذاشته‌اند، اما با استفاده از ابزارهاي جديد همان مسيري را مي‌روند که در گذشته طي کرده بودند. در ادامه گزارش پيامدهاي چهار راهکار حمايتي از بازار سهام را بررسي مي‌کنيم.

 

اجبار صندوق‌ها به خريد سهام

در حالي که بسياري از فعالان بازار دليل رکود بورس را نبود نقدينگي مي‌دانند، ارزش دارايي‌هاي صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري با درآمد ثابت به 125هزار ميليارد تومان رسيده است. اين موضوع نشان از آن دارد که پول هست، اما بازار سهام جذابيتي براي ترغيب سرمايه‌گذاران در اين حوزه ندارد. همان‌طور که اشاره شد، در حالي که بازارهاي بدون ريسک مي‌توانند سالانه بين 24 تا 26 درصد براي سرمايه‌گذاران خود سود به ارمغان آورند، نسبت P بر E بازار سهام بين 7 تا 8 مرتبه است. به عبارت دقيق‌تر، دوره بازگشت سرمايه در بازار بدهي و پول در حال حاضر بين 4 تا 5 سال است، اما دوره بازگشت سرمايه در بورس تهران به‌طور متوسط (همراه با ريسک‌هاي مختلف) بين 7 تا 8 سال است. در چنين شرايطي سازمان بورس صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري در اوراق با درآمد ثابت را ملزم کرده است که دستکم 5 درصد از دارايي‌هاي خود را به‌صورت سهام بورسي و فرابورسي نگهداري کنند. امري که منجر به تزريق 4 تا 5 هزار ميليارد تومان نقدينگي به بازار سهام خواهد شد. در اين صورت براي يک دوره قيمت‌ها احتمالا از اين هم متورم‌تر و حباب‌دارتر خواهند شد و در بلندمدت در مسير اصلاحي قرار خواهند گرفت. امري که روند بازار را بسيار تحليل‌ناپذير و کسل‌کننده خواهد کرد. در بلندمدت حقوقي‌هاي بزرگي که به دليل اجبار نهاد ناظر قادر به فروش سهام خود نبودند از بازار خارج خواهند شد و در نتيجه بازار در يک دوره کسالت‌بار به همين سطحي باز خواهد گشت که در حال حاضر دارد.

 

توقف انتشار اوراق بدهي

يکي از افتخارات بازار سرمايه در زمان رياست شاپور محمدي، توسعه بازار بدهي بوده است. در سال جاري با انتشار صکوک جديد و اسناد خزانه اسلامي، بازار بدهي ايران توسعه قابل توجهي داشته است. حالا خبر از سازمان مي‌رسد که قرار است انتشار اين اوراق تا اطلاع ثانوي متوقف شود. در حالي که اين امر مي‌توانست علاوه بر رقيق کردن بازار سهام، بازار بدهي را نيز با رشد مواجه کند. به نظر مي‌رسد که سازمان بورس، منافع کوتاه‌مدت فعالان بازار سهام را که اغلب در قيمت‌هاي بالا وارد بازار شده‌اند، بر اولويت توسعه بازار بدهي مقدم دانسته است. نبايد فراموش کرد که در حال حاضر متوسط نسبت P بر E بازار سهام بسيار بيشتر از نسبت قيمت به عايدي در بازار بدهي و پول است.

 

توقف عرضه‌هاي اوليه

همچنين روز گذشته در اقدامي کم‌سابقه، 24 ساعت پيش از يک عرضه اوليه، اين عرضه لغو شد و احتمالا به زماني در سال آينده موکول شد. فعالان بازار در عرضه اوليه قبلي (گروه دارويي برکت) به روند عرضه‌هاي اوليه معترض بودند و حتي بعضا استقبال کمرنگ از عرضه اوليه برکت را نشانه‌اي از نبود نقدينگي در بازار دانستند. غافل از اينکه عرضه اوليه برکت به زعم بسياري از کارشناسان گران بود و بزرگ، نه بي‌موقع. همانطور که اشاره شد به اندازه کافي نقدينگي پارک شده در بورس تهران وجود دارد، صرفا ارزندگي سهم‌ها محل‌ ترديد هستند. با توقف عرضه‌هاي اوليه به بهانه کمبود نقدينگي در آستانه آغاز سال جديد، صرفا فقدان شجاعت در توسعه عرضي بازار سهام نشان داده شده است.

 

تاسيس صندوق تثبيت بازار

در آخرين اخبار آمده است که نخستين جلسه صندوق تثبيت بازار سرمايه، شنبه هفته آينده برگزار خواهد شد. در اين جلسه که با حضور مسوولان ارشد اقتصادي کشور برگزار خواهد شد، هيات عامل اين صندوق انتخاب خواهند شد. قرار است که منابع مالي اين صندوق از رديف بودجه سنواتي دولت، ديگر منابع داخلي سازمان بورس، منابع سالانه صندوق توسعه ملي و برخي کارمزدهاي معاملات تامين شود. مهم‌ترين وظيفه اين صندوق، پوشش ريسک معاملات سهام به خصوص براي سهام‌داران حقيقي و خرد عنوان شده است. تجربه نشان داده است که وجود چنين صندوقي نه براي ثبات‌بخشي به بازار، بلکه براي رشد دادن قيمت‌ها و شاخص‌ها استفاده خواهد شد. حال به نظر مي‌رسد که متوليان بازار در حالي تلاش دارند از بازار سهام حمايت کنند که بازار سهام حقيقتا براي جذب نقدينگي اشباع شده است، اما با اعمال فشار ذينفعان بازار سهام (اغلب سهامداران خرد)، که در سرمايه‌گذاري‌هاي نادرست خود غوطه‌ور شده‌اند، سازمان حاضر شده است که برنامه اساسي خود را به تعويق انداخته و با حمايت نه‌چندان ضروري، رکود بازار را در بلندمدت ادامه‌دارتر کند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

برای تنظیم بازارها از ابزارهای مالی بورس کالا بهره ببریم

بورس کالا ابزاری برای تنظیم بازار

بانک ها به غیر شفاف ترین های بورس تبدیل شدند

آمار معاملات و اخبار بورس کالای ایران، عرضه

پیشنهاد ایران برای افزایش امنیت بورس‌های دنیا چه بود؟

بورس در تابستان چقدر رشد کرد؟

شاخص کل در آستانه فتح کانال 83 هزار واحد قرار گرفت / کوچ نقدينگي هاي جديد به بازار سهام

بورس- عرضه و تقاضا

بورس - آمار هفتگي

اولين‌هاي بورس

ريسک‌ها و فرصت‌هاي آتي بورس

تحليل بازار بورس هفته منتهي به 11 مرداد

بازدهي شاخص کل فرابورس به از 6 درصد رسيد

درج نماد بيمه زندگي خاورميانه در فرابورس

عقبگرد نماگرهاي بورسي

روز پر تحرک پالايشي‌ها در آخرين روز معاملاتي

طلسمِ بورس شکست/ روز نيمه تعطيل بازار سهام

استانداردسازي توليد و فروش محصولات کشاورزي از دريچه بورس کالا

کالاهاي قابل پذيرش در بورس کالا از شمول قيمت گذاري خارج شود

آمار معاملات و اخبار بورس کالاي ايران، معامله

شاخص کل فرابورس در ارتفاع 910 واحدي ايستاد

پرداخت 5 تومان سود براي هر سهم شرکت بورس

مجوز فعاليت اولين صندوق طلا در بورس کالا صادر شد

معاملات بورس ؛ سه گروه کوچک صدرنشين شدند

پرداخت سود سهام عدالت از آبان يا آذر

تامين مالي دانش بنيان از اهداف فاينکس 2017 است

54 شاخص براي افزايش تحليل پذيري بورس

آسيب مهلکي که نظام بانکي به بورس زده است

سود سهام عدالت کِي واريز مي‌شود؟

پيام تحرک بزرگان بورس

بورس کالاي ايران ، مرجع قيمت پسته دنيا مي شود

بازدهي منفي 5 درصدي بورس در سال 95/ رشد معقول بورس درسال آينده

جابه‌جايي اندک بورس در هفته گذشته

صادرات 55 هزار تن سنگ آهن از طريق بورس کالاي ايران

صدرنشيني خودرو، فلزات اساسي و بانک ها در بورس

انعکاس مديريت ريسک در صورتهاي مالي

پازل صعود 13 روزه بورس

يک هفته سبزپوشي شاخص بورس سهام

انعقاد 344 قرارداد آپشن سکه در بورس کالا

صرافي ها بايد قانون مبارزه با پولشويي را جدي بگيرند

قيمت اوراق تسهيلات مسکن کاهش يافت

صورتحساب سهام عدالت جهت اطلاع مشمولين صادر مي‌شود

استقبال بورس از بودجه شرکت‌ها

آدرس غلط براي توسعه بورس

صادرات بدون عوارض مواد خام معدني مشروط به عرضه در بورس کالا

اوراق خزانه اسلامي به رقيب بازار سرمايه تبديل نشود

افزايش شاخص بورس در معاملات امروز

فروش 9 هزار تن مواد شيميايي در بورس کالا

بورس تهران در يک قدمي 50 سالگي

آزادسازي سهام عدالت در راه است