آخرين مطالب

الگوی روسی مهار دلار طلا و ارز

الگوی روسی مهار دلار

  بزرگنمايي:

آریا بازار - بررسی‌ها نشان می‌دهد روسیه در انتهای سال 2014 به‌دلیل عواملی نظیر کاهش ناگهانی بهای نفت، تحریم‌های غربی و بحران اوکراین با نوسان پول ملی در مقابل ارزهای خارجی روبه‌رو شد؛ اما توانست با به‌کارگیری سیاست‌های مناسب از این بحران عبور کند. تجربه‌ای که با توجه به شباهت‌های اقتصادی روسیه با ایران، می‌تواند مورد توجه سیاست‌گذاران داخلی قرار بگیرد.

گام نخست، برای عبور از این نوسانات، تزریق ارزی توسط بانک مرکزی روسیه بود. این سیاست در کوتاه‌مدت باعث شد بخش قابل‌توجهی از ذخایر ارزی برای کنترل نوسان استفاده شود؛ اما در نهایت نتوانست راه‌حل بنیادی برای کنترل نوسانات ارزی باشد. گام دوم بانک مرکزی روسیه، افزایش قابل توجه نرخ بهره به بیش از دو برابر بود؛ سیاست ی که یکی از اهرم‌های اصلی برای کنترل انتظارات تورمی در آن مقطع به‌حساب می‌‌آمد. گام سوم را می‌توان شناورسازی نرخ ارز پس از مهار نوسانات دانست. در حالی که پیش از نوسانات، ارزش روبل در مقابل دلار در یک بازه تثبیت شده بود، سیاست شناورسازی ارزی روسیه کمک کرد که امکان تغییرات نرخ ارز با توجه به شرایط واقعی اقتصاد روسیه فراهم شود. مجموعه این سیاست ‌ها باعث شد بانک مرکزی روسیه در مواجهه با بحران عملکرد موفقیت‌آمیزی داشته باشد.
در روزهای گذشته، نوسان بازار ارز به یکی از چالش‌های مهم اقتصاد کشور تبدیل شده است. بررسی تجارب دیگر کشورها نشان می‌دهد که این نوسان ارزی تنها مختص ایران نیست و کشورهای دیگر توانسته‌اند با بهره‌گیری از سیاست ‌های پولی مناسب، این نوسان را کنترل کنند. یکی از این کشورها، روسیه است که از نظر ساختار اقتصاد ی شباهت زیادی به ایران دارد. نیمی از درآمدهای بودجه روسیه از منابع حاصل از فروش نفت و محصولات نفتی حاصل می‌شود، در نتیجه شوک نفتی در سال 2014 باعث شد که تقاضا برای خرید ارزهای خارجی مانند دلار در این کشور، رشد کند و نوسانات روبل افزایش یافت. بانک مرکزی روسیه سه گام، برای کنترل نوسان ارزی روسیه برداشت:‌ در گام نخست اقدام به تزریق دلار از منابع ارزی کرد، به نحوی که در بین سال‌های 2014 و 2015، برای کنترل نوسانات ارزی و حمایت از شرکت‌ها و بانک‌ها حدود 120 میلیارد دلار از منابع ارزی خود را تخصیص داد. اما بانک مرکزی این کشور دریافت که این سیاست نمی‌تواند تقاضای بالای بازار را کنترل کند. در گام دوم، بانک مرکزی روسیه نرخ بهره این کشور را تا دو برابر افزایش داد و در گام سوم اقدام به شناورسازی نرخ ارز کرد. این دو گام آخر که با خوش فکری رئیس کل بانک مرکزی روسیه صورت گرفت، توانست راهکاری مناسب برای بحران ارزی و در مقیاس بزرگ‌تر بحران اقتصاد ی روسیه فراهم آورد. اقداماتی که باعث شده بسیاری از کارشناسان و اقتصاد دانان اقدامات بانک مرکزی این کشور را در مواجهه با بحران ارزی تحسین کنند.
سکانس نخست: شروع بحران ارزی
بهای نفت، در نیمه نخست سال 2014، کاهش قابل توجهی یافت و بسیاری از کشورهای صادر‌کننده نفت را با مشکل روبه‌رو کرد. یکی از این کشورها، روسیه بود که بخش قابل توجهی از درآمدهای خود را از طریق فروش نفت تامین می‌کند. این روند باعث شد که نرخ روبل در دسامبر سال 2014 به شدت تضعیف شود و طی یک هفته یک سوم ارزش خود را از دست بدهد. همچنین افت 60 دلاری در قیمت نفت باعث شد که درآمدهای ارزی این کشور کاهش یابد، از سوی دیگر بانک‌های روسی و فعالان اقتصاد ی این کشور نیاز به ارزهای خارجی داشتند تا بدهی‌های خود را با طرف‌های خارجی تصفیه کنند. اگرچه چالش افت درآمدهای نفتی اقتصاد ایران را نیز تحت تاثیر قرار داده، اما این مشکل روسیه در شرایط کنونی به دلیل پایین بودن بدهی‌های خارجی بانک‌ها و دولت ایران، در داخل وجود ندارد یا حداقل کمتر است. اما «بحران نفتی و تصفیه بدهی» تنها مشکل روسیه در آن زمان نبود و تحریم‌های غربی به دلیل بحران اوکراین باعث شده بود که نقل و انتقال منابع مالی این کشور نیز با مشکل روبه‌رو شود. بنابراین این موارد نشان می‌دهد که وضعیت روسیه در آن زمان، حتی نسبت به شرایط کنونی ایران نیز بدتر بوده، زیرا در شرایط کنونی لغو تحریم‌ها به‌واسطه برجام باعث شده که دولت و بانک مرکزی بتواند به منابع ارزی دسترسی داشته باشد. مجموع این شرایط باعث شد که ارزش دلار به روبل در آخرین ماه 2014 از سطح 48 به حدود 70 در اولین ماه سال 2015 برسد. بر اساس آمارها میزان بدهی روسیه در سه ماه آخر سال 2014 به بیش از 60 میلیارد دلار رسیده است که حدود 15 درصد تولید ناخالص داخلی در سه ماه چهارم این سال است.
بسیاری از کارشناسان در این موقع پیش بینی کردند که اقتصاد روسیه با ورشکستگی روبه‌رو خواهد شد و روند صعودی نرخ ارز در این کشور تداوم خواهد داشت. در این شرایط شرکت رز نفت که تحت کنترل دولتی قرار داشت، وظیفه پرداخت 14 میلیارد دلار از بدهی‌های خارجی را بر عهده گرفت، اما به اندازه کافی ذخایر ارزی نداشت و بانک مرکزی مجبور شد که یک طرح تامین مالی، برای حمایت از این شرکت داشته باشد، تا اعتماد بازار را تحت تاثیر قرار دهد. مشکل دیگر این بود که کاهش شدید ارزش روبل موجب شد که خانوارها به سمت بانک‌ها هجوم ببرند. سپرده گذاران، تمایل داشتند که روبل را به ارزهای خارجی تبدیل کنند تا سرمایه خود را حفظ کنند. مطابق آمارها تنها در سه ماه به میزان 5/ 22میلیارد دلار توسط خانوارها خریداری شد. همچنین وجود برخی محدودیت‌ها در بازار، باعث شد که بخش قابل توجهی از این منابع در خانه نگهداری شود.
بررسی‌ها نشان می‌دهد درآمدهای نفتی حدود 52 درصد از بودجه دولتی روسیه را تشکیل می‌دهد، بنابراین وقتی که قیمت نفت در اواخر سال 2014 کاهش یافت، رشد اقتصاد ی نیز بسیار تحت تاثیر قرار گرفت. وزارت دارایی روسیه برآورد کرد که درآمدهای بودجه در سال بعد 20 درصد افت می‌کند، از سوی دیگر، برخی از بانک‌های روسیه از نظر شاخص‌های سلامت بانکی، در وضعیت مناسبی قرار نداشتند و بانک مرکزی باید سیاست اصلاح بانک‌ها را پیش می‌برد، از این جهت به نظر می‌رسد که چالش‌های مشابهی در اقتصاد ایران و روسیه وجود داشته است.
سکانس دوم:‌ تزریق نرخ ارز
این شرایط بحرانی در حالی آغاز شد که الویرانا بیولینارئیس کل بانک مرکزی روسیه، از سال 2013 کار خود را شروع کرده بود. او دومین زنی بود که ریاست بانک مرکزی روسیه را بر عهده می‌گرفت، اما مجموع اقداماتی که در نیم دهه اخیر در حوزه سیاست ‌های پولی انجام داده، باعث شده که یورومانی در سال 2017 او را به‌عنوان بهترین بانکدار مرکزی دنیا معرفی کند. رئیس کل بانک مرکزی که عاشق اپراست و شعرهای فرانسوی را از حفظ می‌خواند، نشان داد که درس‌های اقتصاد را نیز به خوبی یاد گرفته است. او که در دوران ریاست خود از حمایت کامل پوتین برخوردار بود، در سال‌های ابتدایی فعالیتش با بحران کاهش درآمد نفت و افت ارزش روبل مواجه شد. مانند بسیاری از بانک‌های مرکزی، در زمان شروع بحران، سیاست نخست و فوری، تزریق ارز خارجی در مقابل تقاضای بالا بود. سیاست ی که بعدها خود نیز به شکل تلویحی آن را نادرست و شتابزده دانست. این سیاست باعث شد طی سال‌های 2014 تا اوایل 2015، حدود 125 میلیارد دلار از ذخایر خارجی بانک مرکزی روسیه صرف کنترل نوسانات بازار ارز شود. در زمان نوسان ارزی تنها در دو هفته حدود 5/ 12 میلیارد دلاراز سوی بانک مرکزی تزریق صورت گرفت. اما هر چه قدر که عرضه دلار افزایش می‌یافت، تقاضا نیز برای ارز وجود داشت و این رویه باعث نشد که نوسانات قیمتی در بازار ارز این کشور کنترل شود و عطش بازار فروکش کند. میزان ذخایر خارجی روسیه در ژانویه سال 2014 معادل 474 میلیارد دلار بود که این رقم در ژانویه 2015 به رقم 339 میلیارد دلار رسید. سیاست مداران بانک مرکزی روسیه دریافتند که سیاست تزریق ارزی به تنهایی نمی‌تواند موجب تغییر وضعیت در نرخ برابری دلار در مقابل روبل شود. از این رو در گام‌های بعدی دو سیاست مهم را اجرایی کردند، دو سیاست ی که در واقع بازار را غافلگیر کرد.
سکانس سوم: نرخ بهره و سیستم شناور
رئیس کل بانک مرکزی روسیه دو اقدام مهم در سیاست ‌های پولی و سیاست ‌های ارزی انجام داد. سیاست نخست بهره‌گیری از نرخ بهره بود. او در کوتاه مدت نرخ بهره را دو برابر کرد و تا سطح 5/ 17 درصد بالا برد. افزایش نرخ بهره ، کمک قابل توجهی به تغییر روند انتظارات تورمی کرد، روندی که البته با توجه به شرایط اقتصاد ی در سال‌های بعد نیز تعدیل شد و به سطح 5/ 7 درصد کاهش یافت. نکته قابل توجه، اظهار نظر نابیولینا درخصوص نرخ بهره است. رئیس کل بانک مرکزی روسیه رمز پیروزی خود در کنترل بازار را وجود اعتماد عمومی به سیاست ‌های پولی می‌داند و می‌گوید: نرخ بهره به این دلیل بالا نبود که ما این نرخ را به شکل دلخواه بالا نگه داشته ایم، بلکه به این دلیل بود که ما بر پایین نگه داشتن نرخ تورم تاکید داشتیم و در واقع این نرخ تورم پایین است که به پیشرفت اقتصاد روسیه کمک می‌کند. در واقع نابیولینا این گفته را که نرخ بهره پایین به رشد اقتصاد ی کمک می‌کند، تایید نمی‌کند، بلکه معتقد است کاهش نرخ بهره به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده رونق اقتصاد ی برای روسیه باشد. به نظر او، عوامل موثر بر رشد اقتصاد ی نسبت به گذشته تغییر کرده است و صرف نظر از اینکه سیاست پولی چگونه است، نیاز به یک تغییر ساختار برای افزایش بهره وری است، تا بتوان از آن برای بهبود رشد اقتصاد ی کمک گرفت.بررسی‌ها نشان می‌دهد که قیمت هر دلار در ابتدای آگوست سال 2014 برابر 35 روبل بود؛ اما بحران ارزی باعث شد که بهای هر دلار در 16 دسامبر سال 2014 به حدود 68 روبل برسد. در این زمان تزریق دلار نیز باعث نشد که این نرخ روند نزولی را طی کند و در واقع نوسانات این نرخ کنترل شود. نرخ بهره روسیه در 16دسامبر به 17 درصد افزایش یافت و بررسی‌ها نشان می‌دهد که پس از این تاریخ، روند نزولی نرخ برابری دلار به روبل استارت خورد، در واقع نقطه عزیمت کاهش نوسانات دلار نرخ بهره بانکی بوده است.
اقدام دیگر آنکه به فاصله کوتاهی نسبت به اقدام اول صورت گرفت، شناورسازی نرخ ارز بود. به بیان دیگر، حتی پس از کنترل نوسانات نرخ ارز نیز بانک مرکزی اصرار نداشت که ارزش روبل در مقابل دلار تقویت شود. به نحوی که پس از کاهش نرخ برابری روبل در مقابل دلار تا رقم 46 این رقم در ابتدای سال 2016 حتی تا سطح 85 نیز بالا رفت، این در حالی بود که پیش از شناورسازی ارزی، عموما نرخ دلار در مقابل روبل، در یک سیستم ثابت حول یک رقم مشخص (30 تا 35 واحد) نوسان می‌کرد. رئیس کل بانک مرکزی در این خصوص توضیح می‌دهد: «هنگامی که ما دریافتیم. قیمت‌های نفت برای بلندمدت کاهش یافته، ما نرخ ارز را به یک نرخ شناور و آزاد تغییر دادیم.» با این اقدام حتی تحولات سال‌های بعد در اقتصاد روسیه و نوسان در قیمت نفت نیز باعث نشد که رفتار هیجانی به بازار ارز بازگردد. البته نکته قابل توجه این است که بانک مرکزی روسیه در کنار این سیاست ‌ها، اصلاحات سیستم بانکی را نیز با سرعت قابل توجهی عملی کرد، از روی کار آمدن نابیولینا بیش از 340 بانک تعطیل شدند و در بیش از 35 بانک دیگر عملیات احیا و نجات از ورشکستگی اجرا شد.
سکانس چهارم: سیاست مناسب برای رشد اقتصاد ی
بانک مرکزی در سه سال اخیر، پس از موفقیت در کاهش نرخ تورم و متناسب با فضای کشور توانسته نرخ بهره را نیز کاهش دهد. این موضوع نشان می‌دهد بهره‌گیری از سیاست پولی مناسب در شرایط بحرانی، توانسته ثبات را به اقتصاد این کشور بازگرداند. ولادیمیر پوتین، اقدامات رئیس کل بانک مرکزی روسیه را در این خصوص تحسین برانگیز دانست و این موضوع باعث شد قدرت نابیولینا در مقابل منتقدان خود افزایش یابد. حال این بانوی قدرتمند، هواشناسی مناسب سیاست پولی را نکته کلیدی در مدیریت بحران می‌داند. او تاکید می‌کند که باید در مقابل بحران انعطاف‌پذیر و هوشیار بود و عدم انعطاف‌پذیری و تکراری رویکردهای اشتباه باعث می‌شود که عملا دست‌های خود را در مقابل بحران بالا ببرید.
در حال حاضر وزارت خزانه داری روسیه اعلام کرده قصد دارد در سال آینده ذخایر ارزی را برای کاهش نوسانات روبل افزایش دهد. وزارت خزانه‌داری قصد دارد با تنظیم یک قانون در بودجه ذخایر ارزی را پر کرده، تا این اطمینان را برای داشتن قدرت کنترل نوسان روبل به جامعه بدهند. از سوی دیگر، بانک مرکزی روسیه نیز به تازگی اعلام کرده که نرخ تورم به کمتر از 2/ 2 درصد در ژانویه سال جاری رسیده که این رقم کمتر از مقدار هدف‌گذاری شده یعنی 4 درصد است. این موضوع باعث شده بانک مرکزی روسیه در جمعه گذشته نرخ بهره را از سطح 10 درصد به 5/ 7 درصد کاهش دهد. این کاهش باعث می‌شود که هزینه‌های تامین مالی در اقتصاد کاهش یابد. اگر چه این سیاست ‌ها در جهت بهبود رشد اقتصاد ی، صورت گرفته است، اما بانک مرکزی تاکید می‌کند که در کنار این موضوع باید سیاست ‌های مناسب برای افزایش بهره وری در روسیه نیز فعال شود.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تخلف صرافی‌ها درعرضه ارز / صدای بلند دلالان ارزی در بازار تهران

تب و تاب معاملات در بازار ارز/ دلالان: قیمت می‌شکند

آیا احتمال کاهش قیمت طلا تا 1180 دلار وجود دارد؟

دلار قوی قیمت طلا را به شدت کاهش داد

شکستن سطح مقاومتی 1200 دلار می تواند سرآغاز روند صعودی قیمت طلا باشد

هشدار وزیر اقتصاد آلمان درباره تبعات جنگ تجاری ترامپ/ اروپا تسلیم فشارهای آمریکا درباره ایران نخواهد شد

آمارهای مهم سرمایه گذاری و تولیدات صنعتی چین منتشر شد

از بازار سکه چه خبر؟

جدیدترین قیمت خودروهای جک، لیفان و سایر محصولات کرمان موتور

خرید دلار توسط خانه‌دارها در پوشش مسافر

قیمت خودرو امروز 1397/05/23| افزایش 2میلیون تومانی قیمت‌ها؛ مشتری نیست

گمرک روش دریافت مابه التفاوت نرخ ارز را اعلام کرد

واکنش مثبت بازار به سخنان دیروز رهبری/فعالان بازار قوت قلب گرفتند

دولت در بازار ارز موضع‌گیری کند

سود در بانک‌ها بالا رفت/ 18 درصد یکساله

مفسدان اقتصادی در هر مقامی محاکمه شوند/ حباب ارز به زودی می ترکد

شرایط واردات طلا، ارز و طلای خام اعلام شد

دلار مسافرتی 10 هزار و 450 تومان و یورو 12 هزار تومان شد/ صف خرید در فردوسی

گزارش میدانی| ارزهای خانگی وارد بازار شدند

هشدار سازمان بین المللی انرژی درباره تبعات تحریم نفت ایران

بازار با سیاست ارزی جدید به آرامش رسید

شورای نگهبان دقیقا چه چیزی را درباره FATF تایید کرد؟

نظر رئیس فدرال رزرو شیکاگو درباره وضعیت نرخ بهره آمریکا

افزایش 79 درصدی کسری بودجه آمریکا در ماه جولای

افزایش چشمگیر ارزش دلار بار دیگر قیمت طلا را کاهش داد

اطلاعیه بانک مرکزی: هیچ نگرانی بابت تامین ارز کالاهای اساسی با نرخ مصوب وجود ندارد

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 97/05/21

بازار طلا چرخید/ سکه ارزان شد

پیش بینی کارشناسان اقتصادی و سرمایه گذاران درباره افزایش قیمت طلا در هفته آینده

سرنوشت 9 میلیارد دلار کاملا مشخص است

از بسته جدید ارزی انتظار کاهش قیمت نداشته باشیم

بلاتکلیفی صرافان در خرید و فروش ارز/ «سنا» بر چه اساسی قیمت ‌می‌دهد؟

صرافی‌ها بالاخره رسما کار خود را آغاز کردند/نرخ بر تابلو نشست

آیا یک دلار قوی به نفع اقتصاد آمریکا است؟

رشد چشمگیر تقاضای طلا در بخش فناوری

کاهش 0.3 درصدی قیمت جهانی طلا در پایان مبادلات هفته گذشته

تازه ترین پیش بینی از روند قیمت جهانی نفت طی ماه های آینده

عوامل فصلی موجب درخشش مجدد نقره در بازار جهانی خواهد شد

سیاست ارزی بانک مرکزی روند کاهشی قیمت‌ها را کلید زد /دلار به نرخ واقعی خود نرسیده است

افزایش نرخ ارز، روند سپرده های بلندمدت و کوتاه مدت را معکوس کرد

اجاره خانه با سکه طلا؟ !

طلا روزهای درخشان و خوبی را در پیش خواهد داشت

سرمایه گذاران منتظر کاهش قیمت طلا تا 1200 دلار هستند

طلا و مصرف کنندگان آمریکایی بازنده اصلی جنگ تجاری هستند

آمارهای مهم تجارت خارجی چین منتشر شد

قیمت طلا با کاهش ارزش دلار در برابر ین صعودی شد

تحویل 2.6 میلیون سکه در بانک ملی آغاز شد

مصوبه تامین ارز 4200 تومانی کالاهای گروه یک ابلاغ شد

امکان اصلاح حباب مسکن با آرامش در بازار ارز/ دلار 4200 تومانی رانت گسترده‌ای ایجاد کرد

امضاهای طلایی در بسته جدید ارزی حذف شد