بازار آریا

آخرين مطالب

برندگان و بازندگان اصلاح نرخ ارز مقالات اقتصادي

برندگان و بازندگان اصلاح نرخ ارز

  بزرگنمايي:

آریا بازار - ناظراقتصاد : افزایش نرخ ارز طی چند ماه گذشته، بار دیگر سیاست‌های ارزی بانک مرکزی را در مرکز توجه رسانه‌ها قرار داده است. در این باره، دو دیدگاه متضاد، وجود دارند.
گروه اول معتقد است تفاضل انباشته‌شده نرخ تورم داخلی و خارجی طی چند سال اخیر، زمینه‌ساز افزایش نرخ ارز بوده است.
از این دیدگاه، اگر نرخ تورم داخلی بیشتر از تورم در کشورهای طرف معامله ما باشد، با گذشت زمان و انباشته شدن این تفاضل، اختلالاتی در بازار بروز می‌کند که نتیجه نهایی آن جهش نرخ ارز است. تنها با اصلاح تدریجی نرخ ارز است که می‌توان از جهش خسارت‌بار آن جلوگیری کرد. از آنجا که در چند سال اخیر، سیاست‌گذار از افزایش تدریجی نرخ ارز جلوگیری می‌کرد، جهش 13 درصدی نرخ ارز طی چند ماه گذشته حادثه غیرمنتظره‌ای نبود.
علاوه‌بر این، طرفداران این دیدگاه معتقدند اگر فزونی نرخ تورم داخلی بر تورم خارجی تداوم یابد و انباشته شود، جلوگیری از افزایش نرخ ارز، رقابت‌پذیری صادر‌کنندگان و تولید‌کنندگان داخلی را تضعیف می‌کند و موجب کاهش صادرات غیرنفتی، ناتوانی تولید‌کنندگان داخلی در رقابت با کالاها و خدمات وارداتی، افزایش واردات و لطمه دیدن تولید و اشتغال داخلی می‌شود.
در مقابل، گروه دوم معتقدند استدلال مبتنی‌بر تفاضل تورم داخلی و خارجی در اقتصاد کشور ما مصداق ندارد و آدرس غلطی است. به گفته یکی از طرفداران این نحله فکری «صنعت ما، صنعت بومی صفر تا صدی نیست و به‌دلیل وابستگی شدیدی که تولید‌کنندگان ما برای تولید محصول به مواد اولیه و نهاده‌های تولید وارداتی دارند، هر چه بر نرخ دلار افزوده شود، هزینه‌های تولید و قیمت تمام‌شده محصولات‌شان در مقایسه با تولیدات مشابه سایر کشورها افزایش پیدا می‌کند و قدرت رقابتی خود را از دست می‌دهد.»
در رابطه با اظهارات گروه دوم، چند نکته نیاز به شفاف‌سازی دارد.
اول اینکه طرفداران اصلاح نرخ ارز، به هیچ‌وجه خواستار «افزایش جهشی نرخ دلار» نیستند و بر اصلاح تدریجی این نرخ تاکید می‌کنند. اتفاقا دیدگاهی که به‌رغم تفاضل انباشته شده تورم داخلی و خارجی، تثبیت مصنوعی نرخ ارز را توصیه می‌کند، زمینه‌ساز افزایش جهشی نرخ دلار است. حقیقت این است که در نظام ارزی شناور مدیریت شده کشور ما، برای مدیریت بازار ارز دو راه بیشتر وجود ندارد: یا باید راه تعدیل تدریجی نرخ ارز براساس مابه‌التفاوت تورم داخلی و تورم جهانی انتخاب شود، یا جهش نرخ ارز تحمل شود. انتخاب هر مسیر دیگری از جمله «تثبیت نرخ اسمی دلار» قطعا با یک تلنگر خارجی به جهش ارز منتهی خواهد شد، همان‌طور که در پایان دهه 1380 این اتفاق افتاد.»
نکته دوم و مهم‌تر، به تاثیر نرخ ارز بر صادرات، تولید و اشتغال داخلی مربوط می‌شود. آیا به راستی افزایش نرخ ارز، کم و بیش به اندازه تفاضل تورم داخلی و خارجی، تولید را «لرزان و بی‌ثبات» می‌کند و رقابت‌پذیری صادر‌کنندگان و تولید‌کنندگان داخلی را کاهش می‌دهد؟ پاسخ این سوال با چند محاسبه ساده روشن می‌شود.
فرض کنیم سهم نهاده‌های وارداتی در هزینه تمام شده کلیه محصولات صنعتی و کشاورزی ما 40 درصد باشد. حال فرض کنید که قیمت دلار 20 درصد افزایش می‌یابد. در این صورت تولیدکننده داخلی باید برای نهاده‌های خارجی خود 8 درصد بیشتر هزینه کند (20 درصد از 40 درصد = 8 درصد). به بیان دیگر و با فرض ثابت ماندن سایر عوامل، هزینه تمام شده یک کالای تولید داخل (مثلا کالای X) برای تولیدکننده داخلی 8 درصد افزایش می‌یابد.
در همین حال، کالای (X) که در کشور دیگری ساخته شده و به کشور ما وارد شده، اکنون 20 درصد (یعنی معادل افزایش نرخ دلار به ریال) گران‌تر می‌شود. حال از خود می‌پرسیم که «قدرت رقابتی» تولیدکننده داخلی نسبت به کالای وارداتی بهتر شده یا بدتر؟ آیا او خوشحال‌‌تر نیست که قیمت فروش (X) برای او 8 درصد بالاتر رفته و برای رقیب واردکننده‌اش 20 درصد؟ بنابراین و برخلاف آنچه طرفداران تثبیت نرخ ارز ادعا می‌کنند، با اصلاح نرخ ارز، تولیدکننده داخلی قدرت رقابتی بیشتری «در مقایسه با تولیدات مشابه سایر کشورها» پیدا می‌کند.
با توجه به مطالبی که بیان شد، روشن است که با وجود تفاضل انباشته شده تورم داخلی و خارجی، افزایش نرخ ارز هم به نفع صادر‌کنندگان کشور است و هم رقابت‌پذیری تولید‌کنندگان داخلی را در مقابل واردات تقویت می‌کند. هر دو اینها به معنای جذابیت بیشتر تولید و در نتیجه افزایش سرمایه‌گذاری و بالا رفتن اشتغال داخلی خواهد بود.
با این تفاصیل، می‌توان پرسید که چرا دولت‌های ما از اصلاح تدریجی نرخ ارز(معادل تفاضل تورم داخلی و خارجی) اجتناب می‌کنند؟
پاسخ این سوال چندان دشوار نیست. صرف‌نظر از نفوذ لابی پرقدرت وارد‌کنندگان (و نیز قاچاقچیان کالا) که افزایش نرخ ارز از رونق بازارشان می‌کاهد، «مصلحت‌اندیشی» و نگرش کوتاه‌مدت دولتمردان دلیل اصلی بی‌میلی آنها به اصلاح نرخ ارز است. بالا رفتن نرخ ارز، قیمت کالاهای وارداتی را افزایش می‌دهد؛ گرچه تاثیر این افزایش بر نرخ تورم اندک است، اما به هر حال مصرف‌کنندگان این کالاها و خدمات، افزایش قیمت آنها را خوش نمی‌دارند. طبعا دولت‌ها تمایلی به ناراضی کردن مصرف‌کنندگان ندارند؛ هرچند قاعدتا از این واقعیت آگاهند که با اجتناب از اصلاح نرخ ارز، آنها افزایش صادرات، مهار واردات، رونق‌گیری تولید داخلی و افزایش اشتغال را فدای رضایت زودگذر مصرف‌کنندگان کرده‌اند؛ آن هم در حالی که می‌دانند خشنودی مصرف‌کنندگان، موقتی و ناشی از بی‌خبری آنها از لطمه‌ای است که این سیاست به تولید و اشتغال داخلی وارد می‌آورد. البته می‌دانیم تاوان سنگین این بی‌خبری را نیز در نهایت همان مصرف‌کنندگان خواهند پرداخت.
به گفته یکی از صاحب‌نظران «متاسفانه در عالم متعارف سیاست، منفعت اساسا کوتاه‌مدت است. تقریبا می‌توانم بگویم که در همه دولت‌ها منفعت کوتاه‌مدت سیاستمداران، قیمت پایین نرخ ارز است. به همین دلیل براى بسیارى از سیاستمداران، نرخ ارز پایین نه تنها مطلوب و هدف سیاست‌گذارى، بلکه یک ارزش تلقى مى‌شود.»
کاش دولتمردان برای دستیابی به هدف مطلوبشان، با علت بروز مساله مبارزه می‌کردند نه با معلول آن.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بازار ارز در وضعیت انتظار

ظرفیت خلق شغل کسب و کارهای کوچک و متوسط (با تاکید بر ایالات متحده آمریکا)

آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی

بهره‌برداری از فرصت در اکوسیستم فناوری ساختمان

آخرین آمارها از فروش نفت ایران/ در دور زدن تحریم‌ها موفق بودیم

بررسی تولید و تجارت فولاد در جهان

افـق تجـارت 20 میلیارد دلا‌ری با عراق

اقتصاد ایران در سال 1398

بیت کوین، رایج‌ترین ارز دیجیتال

شرایط بیرونی و درونی اقتصاد ایران

مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax) در ایران و جهان

نگاهی به ابعاد بازار فناوری نانو

محرومیت

برندگان و بازندگان اقتصاد 97

لطفا مسئولان دلشان به رحم بیاید!

برنامه مشتریان نفت ایران در راستای چشم‌انداز تمدید معافیت‌های آمریکا

اتفاقات خوب برای نفت ایران

برای سرمایه گذاری طلا بخریم یا سکه؟

آسمان تاریک اقتصاد جهان : گزارش بانک جهانی

سرمایه گذاری در بازار خودرو سودده است یا زیان ده؟

بازار مسکن در انتظار گرانی سال آینده؟

آسیب شناسی ارز 4200 تومانی در دولت

از اسفند 96 تا اسفند 97 چه بر سر بازارها آمد؟

مروری بر آمار ادغام و اکتساب

عوامل موثر بر شکست کسب و کارها

قاچاق یارانه به آن سوی مرزها!

قیمت خودرو تا پایان سال کاهش می‌یابد؟

اکوسیستم صادرات غیرنفتی کشور

از موافقتنامه پاریس بیشتر بدانیم

زیست توده (biomass) جایگزین سوخت‌های فسیلی

مردم در بانک‌ ها چقدر پول دارند؟

تنها 5 درصد از نقدینگی کشور می‌تواند بازار ارز را دچار بحران کند

اختلاف پارادایمی اقتصاددانان نسبت به فرصت‌ های کارآفرینانه

تاثیر سیاست علم و فناوری بر عملکرد صادراتی ایران

سیاست‌های صنعتی و تجاری در قرن 21 و دلالت‌های آن برای اقتصاد ایران

آیا نفت و گاز می‌تواند موتور توسعه کشور در برنامه ششم باشد؟

توسعه در اشتغال، درآمد و مهارت (نوشتاری از مک‌کینزی)

نااطمینانی‌های بازار نفت در سال 2019

چارچوب کارآفرینانه در ایران مطابق با داده‌های دیدبان جهانی کارآفرینی

بررسی لایحه بودجه سال 1398 + جدول خلاصه و نمودار

توسعه و اصلاحات اقتصادی چین

میزان تولید شیر در استان‌های کشور

هفت روند تحول دیجیتال در سال 2019

گذار از اقتصاد دولتی به اقتصاد رقابتی

اقتصاد دریا در ایران

نقد لایحه بودجه 98 و مصوبات کمیسیون تلفیق

سرمایه‌گذاری خطر پذیر شرکتی (corporate venture capital)

تورم منفی چیست؟

ترمز طلا کشیده شد

عصر یخبندان معاملات مسکن/ ریسک رشد قیمت با افزایش تسهیلات و دوره بازپرداخت