بازار آریا

آخرين مطالب

يادداشت/خودكفايي در توليد برنج نياز به برنامه ريزي اصولي دارد تحليل آريا بازار

يادداشت/خودكفايي در توليد برنج نياز به برنامه ريزي اصولي دارد

  بزرگنمايي:

آريا بازار- برنج يکي از عمده‌ ترين موادغذايي در اکثر کشورها به شمار مي‌رود که بيش از نيمي از جمعيت جهان را سير مي‌کند.بايد دانست که برنج پس از گندمدومين غذاي عمده واصلي مردم را تشکيل مي ‌دهدو يکي ازاصلي ترين و رسمي ترين مواد غذايي در سفره هاي ايراني است. سرانه مصرف برنج براي هر ايراني بين ٣٦ تا ٤٠ کيلوگرم ثبت شده است. سطح زير کشت آن درکشور حدود 615 هزار هکتاربا متوسط توليد برنج سفيد2850 کيلو گرم درهرهکتارمي باشد.توليد برنج داخلي در 16استان برنج خيز مانند مازندران گيلان، گلستان، فارس، خوزستان، اصفهان، چهار محال و بختياري، کهکيلويه و بوير احمد ، زنجان، آذربايجان شرقي، لرستان، ايلام و سيستان و بلوچستان و خراسان شمالي انجام مي شود که عمده برنج توليدي کشور به طور معمول در 5 استان مازندران، گيلان، گلستان، فارس و خوزستان صورت مي‌شود.
طرح خودکفايي برنج کشور نخستين بار در سال 79 تدوين شد و قرار بود طي حدود 10 سال به نتيجه برسد.اين طرح در سال 83 مورد بازنگري قرار گرفت و با هماهنگي وزارت جهاد کشاورزي و موسسه تحقيقات برنج مقررشد،کشور طي 3 تا 5 سال در زمينه برنج به خودکفايي دست يابد.اما طي يک دهه اخير مسئولان وزارت جهادکشاورزي با تأکيد بر افزايش توليد برنج،هربار وعده‌هاي تازه‌اي را براي افزايش توليد و خودکفايي اين کالا مطرح کرده‌اند.
دست‌اندرکاران بخش توليد، محققان و کارشناسان بخش کشاورزي،اعتقادي به ‌خودکفايي در توليد برنج به هر قيمتي را ندارند چراکه معتقدند، برنج پرمصرف‌‌‌ترين زراعت آبي است وازنظر وضعيتآب و با توجه به خشکسالي هاي اخير، کشورمان در شرايطي نيست که بيشترين آب را به توليد اين محصول اختصاص دهد،چون توليد هرهکتاربرنج نيازمند 12تا 13هزارمترمکعبآب است و اين ميزان آب در کشور وجود ندارد، مگر آنکه خودکفايي به هر قيمتي و درهر شرايطي مدنظرقرارگرفته شود،با اين حال مطرح کردن شعار خودکفايي برنج به ازاي توليد گران‌ترين برنج دنيا براي تحقق خودکفايي در توليد اين محصول بي معناست ،چراکه درحال‌حاضرقيمت تمام‌شده برنج در ايران بعد از چند کشور ديگر تقريباَبالاترين قيمت در جهان مي باشد.
بر اين اساس، مسئولان وزارت جهادكشاورزي عنوان مي‌كنند:توليد برنجفقط درمناطقي كه حدود هفت تا هشت هزارمترمكعب درهرهكتار آب مصرف مي شود، ارزش اقتصادي دارد، درشرايط كنوني كه با بحران آب مواجه هستيم، كشت برنج منحصراَ درمناطق شمالي امكان‌پذير است ودرمناطقي به غير از استان‌هاي شمالي نظير،مازندران ،گلستان و گيلان،کشت اين محصول به صلاح كشور نيست و کشاورزان بايد محصولات ديگري مثل: ذرت، کلزا، آفتابگردان و... را جايگزين کشت برنج کنند.برهمين اساس وزارت جهاد کشاورزي اعلام کرده است که، کشت برنج در 14 استان از مجموع 16 استان برنج خيز کشور ممنوع مي باشد واز برنج‌کاران استان‌هاي داراي محدوديت‌هاي آبي حمايت نخواهد شد.
با اين حال بايد دانست که، تنها خشکسالي وکمبود منابع آبي علت عدم خودکفايي درتوليد برنج نيست بلکه عواملي چون: کوچک بودن قطعات زمين هاي زيرکشت،هزينه بالاي توليد،عدم مزيت نسبي درتوليد برنج، پايين بودن عملكرد ،عدمامكان عمليات مكانيزه، ضايعات زياد کارخانه هاي شالي کوبي،عدم استفاده مناسب از محصولات جانبي، سيلاب، شوري خاک، گرمازدگي، فرسايش خاکو... همه ازعواملي هستند که باعث شده است تا توليد برنج داخلي کاهش يابد و قيمت آن براي مصرف کننده گران تمام شود که خود عامل مهمي براي حذف برنج ايراني از سفره ها وجايگزين شدن برنج خارجي به جاي آن است.
از سوي ديگر،اعمال سياست‌هاي غيرکارشناسي و بي‌برنامگي دولت دربخش کشاورزي،عدم حمايت و خريد تضميني محصول برنج‌کاران از سوي دولت،نبود نظارت دقيق وکافي برتنظيم بازار برنج، تغييرکاربري زمين‌هايزراعي در بسياري از مناطقپس از اجراي قانون هدفمند کردن يارانه‌ها، واردات بي‌رويه و قاچاق گسترده هنگام برداشت برنج ،رغبت وانگيزه برنج کاران را از ميان برده وکشت برنج از رونق افتاده است.
علاوه براين ها،بانك جهانيبيست وچهارم آذرماه سال گذشتهبه ايران توصيه كرد كه به جاي تلاش براي خودكفايي در توليد برنج، به واردات بي‌دردسر اين محصول از خارج روي آورد. بانك جهاني دراين گزارش اعلا‌م كرد: چنانچه طرح خودكفايي برنج درايران اجرا شود،سالانه 300 ميليوندلار به اين كشورزيان مي رسد.متوسط مصرف برنج در ايران 2 ميليون و 900 هزار تن درسال است كه يك ميليون و 300 هزار تن از طريق واردات تامين مي‌شود. بر اساس برآورد بانك جهاني براي توليد اين ميزان برنج در داخل ايران بايد 900 ميليون دلار هزينه شود،اين در حالي است كه براي واردات اين حجم برنج فقط بايد 600 ميليون دلار پرداخت شود.
بررسي آمار واردات برنج طي سال‌هاي 1380 تا 1391 حاکي از آن است که طي اين دوره ميزان واردات اين محصول از ميزان 699هزارتن در سال 1380 با سير صعودي به يک‌ميليون و289هزارتن در سال 1391 رسيده است که نشان‌دهنده افزايش45درصدي در اين دوره مي باشد. آمار و ارقام موجود نشانگر آن است که با گذشت زمان، درصد خودکفايي کاهش پيدا کردهبه‌طوري که از61درصد در سال 1380 به 44درصد در سال 1391 رسيده است.از سوي ديگر،درسال 84 تعرفه واردات برنج 150 درصد بودو اين تعرفه، حمايتي موثرازتوليد کنندگان داخلي به شمار مي رفت و واردات کشور بين 400 تا 500 هزار تن تنظيم شده بود تا کسري نياز داخل را بپوشاند اما يک دفعه اين رقم در سال 92 به 10 درصد تنزل پيدا کرد و هم اکنون نيز نرخ تعرفه برنج 40 درصد مي باشد که در پي آن سير افزايش واردات برنج را در کشور شاهد هستيم.
بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، ايران با واردات بيش از يک‌ميليون‌تن برنج در سال‌هاي اخير، پس از کشورهاي فيليپين، نيجريه و عربستان‌سعودي در رده چهارم واردات جهان قرارگرفته است.اين درحالي است که ميزان واردات حدوداَ دوبرابرميزان نياز مصرف کشور است. سالانه سه‌ميليون‌تن برنج مورد نياز است که با احتساب توليد دوميليون‌و 400هزارتني درداخل، نياز به واردات 600هزارتن برنج است و اگر 200هزارتن هم به‌منظور ذخيره‌سازي اين محصول در نظر گرفته شود سالانه نهايتا بايد 800هزارتن برنج خارجي وارد شود تا هم تامين‌کننده بازار مصرف باشد وهم به دسترنج کشاورزان لطمه نزند، ولي هم‌اکنون با واردات يک‌ميليون‌و 289هزارتن برنج، 489هزارتن بيش از آنچه موردنياز است به کشور وارد مي‌شود که اين مقدار مازاد، توليدکنندگان داخلي را با مشکلات زيادي مواجه کرده است.
گفتني است، براساس تازه‌ترين آمار گمرك ايران در سال گذشته واردات برنج به كشور از نظر وزني 96/14 درصد كاهش يافت اما از نظر ارزشي با رشد 21/4 درصدي مواجه شد. برنج در سال گذشته از نظر ارزشي سهمي معادل 03/2 درصد از كل واردات كشور را به خود اختصاص داد.طي اين مدت هند اصلي‌ترين مبدا واردات برنج ايران بوده است. به‌طوري كه سهم اين كشور از واردات برنج ايران از نظر وزني و ارزشي به ترتيب به 46/67 و 06/72 درصد رسيده است. در سال قبل حدود 870 هزار تن برنج به ارزش تقريبي 943 ميليون دلار از هند وارد ايران شد.امارات و پاكستان نيز به ترتيب از نظر وزني 15/13 و 45/10 درصد از واردات برنج ايران را به خود اختصاص دادند. 94/8 درصد از واردات برنج ايران در سال گذشته نيز از طريق ديگر كشورها انجام شد.
بايد دانست که، واردات بي رويه موجب مي شود تا کشاورزان داخلي به جاي توليد برنج پرمحصول، برنج کم محصول اما با کيفيت توليد کنند که خود ازموانع رسيدن به خودکفايي است.از سويي، افزايش واردات علاوه براينکه مانع کسب و کار کشاورزان مي شود،به خودکفايي اين محصول نيز صدمات جبران ناپذيري را وارد خواهد کرد،که همت وتلاش روز افزون دولت در رفع مشکلات اين حوزه را خواهان است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ریشه‌های فرسایش امید

چرا قیمت دلار به کانال 12 هزار تومانی وارد نشد؟!

سهام آمریکا و آسیا سقوط کرد

بودجه 98 بی‌تفاوت نسبت به یارانه پنهان انرژی

فاکتور خرید و فروش اینترنتی معتبر شامل چه مواردی است؟

خطای محاسبه یا دستکاری آمار؟

پناهگاه ارزی پس‌انداز ریالی

اروپا بازهم بهانه دارد!؟

بحران بانکی و فساد بانک­‌های خصوصی

بودجه مجمع تشخیص مصلحت در 8ماه اول امسال؟

تغییر انتظارات در بازار دلار؟

سهم شرکتهای دفاعی و امنیتی در بودجه 98 چقدر است؟!

بذر رفاه در شوره‌زار بودجه

سیر تا پیاز خرید و فروش 206 تیپ 2 در سایت دیوار

چشم‌انـداز اقتصـاد 2019

تعیین محدوده قیمتی برای نوسان نرخ ارز

فاصله نرخ تورم رسمی با تورم لمسی چقدر است؟

اقتصاد ایران چگونه در تله رکود تورمی گرفتار شده است؟

سبقت نرخ تورم از نرخ سود بانکی/ خوب یا بد؟

دو سیگنال قیمتی به بازار ارز

پالس مثبت به اصلاح بخشنامه ارزی

تورم در 10 دهک درآمدی چقدر است؟

پیش بینی رشد 3.7 میلیون بشکه ای تولید نفت آمریکا تا 5 سال آینده

عمده ترین دلایل فرهنگی ایجاد قاچاق کالا و آثار آن

چرا فرصت‌های حمل و نقل ریلی برای ایران از دست می‌رود؟

چرا روسیه قبول کرد تولید نفت خود را کاهش دهد؟

فشار تحریم‌های ایران بر بخش انرژی عراق

چه عواملی بر قیمت خودرو تاثیرگذار هستند؟

مهم‌ترین مزیت و نقطه ضعف لایحه بودجه 98

ردپای هیجان در بازار سهام

اقتصاد فوتبال

چرا با افت نرخ ارز قیمت‌ها پایین نمی‌آیند؟

زندگی موقت صاحبان کسب و کار در اقتصاد ایران

مشاغل زیر زمینی پرطرفدار شد!

رمزهای پویا، ضروری و زمان بر در مقابله با جرایم اینترنتی

تشدید خروج سرمایه از اقتصاد عربستان

آیا عراق قرار است جای امارات را برای ایران بگیرد؟

خطر ابرتورم وجود دارد؟

40 مقصد اثرگذار بر رشد صادرات

3 نشانه تضعیف اقتصاد ایران

آیا یورو به کمک ایران می‌آید؟

بررسی مسکن اجتماعی در ایران

3 نشانه تضعیف اقتصاد ایران

چرا برخی‌ به میز مدیریت چسبندگی دارند؟

کارنامه رفاهی دلا‌ر 4200 تومانی

در اهمیت نرخ ارز در بازار آزاد

12 اقدام فوری مقابله با تحریم‌های اقتصادی

6 پیش‌شرط مداخله در بازار ارز

چرا به جمعیت زنان بیکار افزوده شده است؟

چرایی تفاوت در نرخ ارز واقعی و عدم کارایی آن