بازار آریا

آخرين مطالب

آسیب‌شناسی وضعیت رشد اقتصادی در ج. ا. ایران مقالات اقتصادي

آسیب‌شناسی وضعیت رشد اقتصادی در ج. ا. ایران

  بزرگنمايي:

آریا بازار - رشد اقتصادی، از اصلی‌ترین اهداف برنامه‌های توسعه هر کشور است وضعیت رشد اقتصادی درج.ا.ایران مناسب نمی‎باشد از اینرو لازم است نسبت به بررسی‌های آسیب شناختی آن اقدام شود. در روش آسیب‌شناسی، نسبت به شناسایی مهم‌ترین محدودیت‌ها و موانع و همچنین عوامل اصلی کاهش رشد اقتصادی ، اقدام می‎گردد و نسبت به رفع آنها چاره اندیشی می‌شود. از جمله عواملی که در کاهش رشد اقتصادی در ج.ا.ایران نقش اساسی دارند، می‌توان به «سطح پایین سرمایه‌ گذاری» و «وضعیت بهره وری» تاکید نمود.
1- سطح پائین سرمایه گذاری
یکی از عوامل موثر بر رشد اقتصاد ایران، رشد سرمایه گذاری است. بر اساس محاسبات، یک درصد افزایش در سرمایه‌ گذاری، منجر به افزایش 0.37 درصد تولید سرانه می‌شود. بنابراین اثرگذاری متغیر رشد سرمایه‌ گذاری، بر رشد اقتصادی قابل توجه است. اما چرا، میزان سرمایه گذاری در کشور پائین است؟ پاسخ به این پرسش دارای ابعاد متنوع و گوناگونی است. یکی از عوامل مهم نرخ نامناسب سرمایه ‎گذاری در ج.ا.ایران وضعیت نهادهای واسطه سرمایه گذاری است. بعنوان نمونه، باید به وضعیت بانک‌ها بعنوان یکی از اصلی ترین نهادهای واسطه‌ای برای سرمایه گذاری اشاره داشت. بدین معنی که بانک‌ها برای تجهیز منابع مالی جهت افزایش سرمایه گذاری بنگاه‌ها و کارآفرینان، دارای تنگناها و محدودیت‎های فراوانی می‎باشند ازآنجا که بانک‌ها دارای چالش‌های گوناگونی هستند، نمی‌توانند نسبت به تامین منابع سرمایه گذاری نقش آفرینی داشته باشند. چالش‌های بانکی را می‌توان تحت چهار سرفصل دسته بندی کرد:
1-1- کمبود پس انداز: به سبب کاهش سطح در آمد سرانه به قیمت‌های ثابت ، میزان پس انداز در کشور کاهش پیدا کرده است. جدول ذیل وضعیت تولید ناخالص داخلی و در آمد سرانه به قیمت‌های ثابت را نشان می‎دهد:

2010 2015
تولید ناخالص داخلی به قیمت های ثابت 2010- میلیارد دلار 467.8
456.9
درآمد سرانه به قیمت های ثابت – تومان 2,806,977 2,576,299
مأخذ: سری های زمانی بانک جهانی- 2016- ارقام به تومان و دلار
1-2- قفل شدن منابع بانک‌ها: حدود 50 درصد منابع و دارایی بانک‌ها، قابلیت درآمدزایی و نقدشوندگی خود را از دست داده‌اند. چرا که بخش قابل توجهی از منابع به حوزه مسکن اختصاص پیدا کرده است و به سبب رکود اقتصادی، بخش مسکن نیز در دوره رکود طولانی بسر می‌برد. این امر موجب قفل شدن منابع بانک‌ها گردیده است. مجموع دارایی های قفل شده بانکی، حدود 450هزار میلیارد تومان است که حدود 200 هزار میلیارد تومان منابع بانکی در املاک منجمد شده است.
1-3- حجم بالای معوقات بانکی: بررسی‌ها نشان می‌دهد، نرخ بین‌المللی معوقات بانکی حدود چهار الی پنج درصد است. اما این نرخ در ایران بالغ بر ١5 درصد منابع بانکی می‎باشد. این نرخ در خارج از کشور بعنوان نرخ ورشکستگی محسوب می‌شود. سال 1392 حجم مطالبات معوق نسبت به کل تسهیلات حدود 15 درصد و نزدیک به 90 هزار میلیارد تومان بود. ولی در سال1395 این نسبت به 10 درصد رسیده که نزدیک به 105 هزار میلیارد تومان است.
1-4- افزایش هزینه‌های مالی: سرفصل‌های سه گانه مزبور، کمبود منابع بانکی را در بر دارد که موجب عدم تعادل میان عرضه و تقاضای منابع بانکی شده است. این امر، عدم توانایی بانک‌ها را برای پاسخگویی به متقاضیان سرمایه گذاری را بدست داده است و وضعیت موجب شکل گیری عامل دیگری تحت عنوان «هزینه بالای تامین مالی» شده است که نقش بازدارنده در خصوص سرمایه گذاری دارد. چرا که سرمایه گذاری به نرخ سود حساس است، با افزایش نرخ سود، میزان سرمایه گذاری کاهش می‌یابد.
یکی از نکاتی که هم اکنون در وضعیت بنگاه‌های اقتصادی قابل مشاهده است، افزایش سهم وام‌های کوتاه‌مدت در سبد بدهی بنگاه‌ها است. این امر را باید یکی از نمادهای اصلی چالش‌های سرمایه گذاری در ایران محسوب نمود. معنی و مفهوم این پدیده اینستکه بنگاه‌ها به سرمایه گذاری‌های بلند مدت به سبب «بالا بودن هزینه تامین مالی » توجهی ندارند و تنها به گذر روزانه می‌پردازند. بدیهی است که عدم انجام سرمایه گذاری بلند مدت توسط بنگاه‌ها، به کاهش نسبت میزان سرمایه گذاری به تولید ناخالص داخلی می‌انجامد و این امر کاهش نرخ رشد اقتصادی را در بر دارد. متوسط میزان سرمایه گذاری (با احتساب بخش ساختمان) طی سالهای 95-1383 حدود 24% درصد تولید ناخالص داخلی بوده است. براساس آمارهای اعلام شده از سوی وزارت صنعت و معدن، در سال‌های 93 – 1385، میزان سرمایه‌ گذاری در بخش صنعت کاهش داشته است. این امر گویای کاهش جذابیت بخش صنعت برای سرمایه‌ گذاران است (قبادی، 1395). گزارش های دیگر نیز حاکی از آن است که سهم بخش صنعت و معدن از کل تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در کشور از سال 1383 به بعد، دارای سیر نزولی بوده است. این روند نشان می‌دهد که سرمایه‌ گذاری‌ها به‌طور نسبی از بخش صنعت و معدن خارج شده و به سایر بخش‌های اقتصاد ایران تمایل پیدا کرده است. با توجه به نقش ویژه با اهمیت بخش صنعت و صنایع معدنی در رشد پایدار اقتصادی، روند کاهشی سرمایه گذاری‌ها در کشور بسیار نگران کننده است.
2- بهره وری:
یکی دیگر از مولفه های مهم در رشد اقتصادی، وضعیت بهره وری است. محاسبات کارشناسان نشان می‎دهد که حتی اگر ج.ا. ایران در پی تحقق نرخ رشد اقتصادی مستمر 5.3 درصدی باشد(کمتر از پیش‌بینی نرخ رشد سند چشم انداز که بالغ بر 8 درصد است) نیازمند سرمایه‌گذاری به میزان 40 درصد تولید ناخالص داخلی است (نیلی،1396). این نسبت، با عملکردهای دهه گذشته فاصله فراوانی دارد. از اینرو می‌توان گفت که تحقق این میزان سرمایه گذاری، در دسترس نخواهد بود. لذا باید راهکارهای دیگر همچون بهره وری و توجه به اقتصاد دانش بنیان را برای نیل به رشد اقتصادی مناسب مدنظر قرار داد. کانون اصلی بهره وری و فعالیت‌های اقتصاد دانش بنیان می تواند معطوف به بهبود وضعیت تولید و مصرف انرژی در حوزه‎های نفت، گاز و برق باشد، برآوردها گویای صرفه‌جویی 15 میلیارد دلاری در اثر تمرکز بر بهبود بهره ‏وری در حوزه‌‏های مزبور است.
لازم بذکر است که بر اساس سند چشم انداز، حدود 2.5 درصد از متوسط رشد اقتصادی 8 درصدی مورد نظر، باید از طریق بهبود بهره‎وری تامین گردد. ولی متاسفانه عملکردها، گویای وضعیت بسیار نامناسب است. عملکرد بهره‎ وری در رشد اقتصادی در دهه اول سند چشم انداز(94-1384) تنها حدود 0.08 درصد بوده که فاصله فراوانی با اهداف مورد نظر دارد.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

نقدی بر رویکرد تحقیق و توسعه در ایران

بررسی اعمال تحریم‌ علیه اقتصاد ایران | ابعاد و دلایل اقتصادی

ضرورت تغییر دیپلماسی گازی ایران

مقابله با جنگ اقتصادی

نظام ایده‌آل بانکداری اسلامی

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر تا فصل سوم 2018

بازار آتی ارز ؛ ثبات‌ساز یا نوسان‌ساز؟

اقتصاد ایران پس از نیمه آبان

چرا ترامپ تصمیم گرفت در برابر ایران کوتاه بیاید؟

خروج تولید از کانال دلار

چرا ایران دچار ابرتورم نمی‌شود؟

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

پیمان پولی اروپا و ایران

ارتباط بین نرخ ارز و توسعه صادرات

چالش‌های موفقیت استارت‌آپ‌ها در ایران

معنای نفت 100 دلاری برای اقتصاد جهان

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

یک جهیزیه ایرانی چقدر هزینه دارد؟

نقطه حمایتی در بازار دلار

20 پرسش ارزی

بیماری هلندی به زبان ساده

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

کارزار «نهادگرایی» و «بازار آزاد» در اقتصاد ایران ادامه دارد / جنگ اقتصاددانان

مولفه پنهان تورم

نمره ایران در شاخص سرمایه انسانی

جایگاه ایران در اقتصاد دانش‌بنیان جهانی

پرش بهاری درآمد نفتی

استراتژی مناسب برای توسعه کسب‌ و کارهای جدید-4

فرایند توسعه از نگاه فوکویاما

سطح پیچیدگی کالاهای تولیدی در کشورها

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

پیمان پولی دو یا چندجانبه، رهیافتی مناسب برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی

سرپیچی از آرای دیوان لاهه به ندرت اتفاق افتاده است

١٠ چیزی که همه باید در مورد علم اقتصاد بدانند؟!

اندک‌های حیاتی و بسیار‌های کم اهمیت

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

مثلث ایران، ترکیه و روسیه علیه تحریم‌ها

حکایت التهاب ماندگار بازار نفت

برندهای شکست‌خورده ایرانی

استراتژی مناسب برای توسعه کسب‌ و کارهای جدید