بازار آریا

آخرين مطالب

جایگاه صنایع خلاق در اقتصاد کشورها مقالات اقتصادي

جایگاه صنایع خلاق در اقتصاد کشورها

  بزرگنمايي:

آریا بازار - در عصر کنونی، خلاقیت قطعا یک پارادایم در حال ظهور ما بین مباحث دانشمندان می‌باشد. دانشمندان از رشته‌های مختلف اعم از اقتصاد، فرهنگ، توسعه اقتصادی، نوآوری و رشته‌هایی همچون جامعه‌شناسی، جغرافیای اقتصادی، برنامه‌ریزی شهری در این مباحث درگیر شده‌اند. از مهم‌ترین آنها اقتصاد خلاق که با دانش اقتصاد و تکنولوژی‌های نوین مرتبط است و موضوع اصلی آن می‌تواند در سه شاخه اصلی مطالعاتی به نام‌های صنایع خلاق(Caves,2000)، طبقه خلاق(Florida,2002) و شهرهای خلاق(Landry,2000 ; Florida2008) دنبال شود. در این بین صنایع خلاق پدیده‌ای خاص در اقتصاد مدرن به شمار می‌رود و به مرور زمان در حال حرکت از حاشیه علم اقتصاد به جریان اصلی آن هستند.
علاقه به خلق چیزهایی که ارزش آنها صرفا عینی نیستند- چیزهایی که زیبا هستند، ارزش‌های فرهنگی را از طریق موسیقی، سرگرمی و هنرهای تجسمی تبادل می‌کنند و یا جایگاه اجتماعی را از طریق سبک و مد تبال می‌کنند-، سابقه‌ای به قدمت خود جامعه بشری دارد. در جوامع، همیشه انسان‌های با استعدادی که اشتیاق خلق چیزهایی زیبا را دارند وجود داشته و محصولات و خدمات آنها دارای ارزشی هستند که احتمالا به سختی می‌توان به صورت کمی ارزش‌گذاری شوند” (Council, 2010). در قرن بیستم، کارهای فرهنگ باستانی- طراحی، ساخت، تزئین و اجرا- با فعالیت‌های اقتصادی مدرن مانند تبلیغات، طراحی، مد و رسانه های بصری، شروع به بهم تنیدگی کرده‌اند تا شکل جدیدی از فرهنگ بازرگانی را ایجاد کنند. در دهه اول قرن حاضر، چنین فعالیت‌هایی، با ترویج قابلیت‌های تکنولوژیک و قدرت زیاد دسترسی به تکنولوژی‌های دیجیتال تقویت شد.
صنایعی مختلفی که مفهوم خلاقیت را با خود به یدک می‌کشند و در طبقات مختلفی نیز جای دارند، حداقل در یک مورد کاملا مشترک هستند. این صنایع، سود خود را از مهارت خلاقانه نیروی کار، و نیز خلق حقوق مالکیت معنوی (قانون حقوق مالکیت، کاتالیستی است که فعالیت‌های خلاقانه را به صنایع خلاق تبدیل می‌کند. این قانون همان طوری که سایر قوانین از حقوق مالکانه کالاها، زمین و ساختمان‌ها و…حمایت می‌کند، از حقوق مالکانه خالقان ایده محافظت می‌کند. همچنین به مخترعین محصولات جدید اجازه انتفاع از خلاقیت خود از طریق فراهم کردن چارچوبی که می‌توانند در آن کار کنند را می‌دهد. به علاوه، آنها را قادر می‌سازد تا بتوانند در مورد چیزهایی که بایستی حفاظت شوند و یا کنار گذاشته شوند حق انتخاب داشته باشند) به دست می‌آورند از این رو است که کلیه صنایعی که با مفهوم خلاقیت سرو کار دارند، به صورت جمعی با عنوان “صنایع خلاق” شناخته می‌شوند.
صنایع خلاق، در انزوا کار و فعالیت نمی‌کند. آنها در مرکز شبکه ارتباطی سایر بخش‌های صنعتی قرار گرفته‌اند و به عنوان منبع نوآری در اقتصاد وسیع‌تر، به ویژه از طریق طراحی، برندینگ و تبلیغات شناخته می‌شوند. این صنایع همچنین در باز زنده‌سازی شهری و انسجام اجتماعی نیز نقشی چشم‌گیر ایفا می‌کند و این شبکه عظیم اغلب به اقتصاد خلاق منتهی شده و یا از آن نشات می‌گیرند.
امروزه صنایع فرهنگی و خلاق در بسیاری از کشورها مورد توجه قرار گرفته‌ است. انگلستان سیاست‌های صنایع خلاق را برای پیشرو شدن در این صنایع مشخص می‌نماید. کره جنوبی شعار فرهنگی انتخاب نموده و با محصولات فرهنگی خود موج کره‌ای را راه می‌اندازد، و استرالیا نیز صنایع فرهنگی و خلاق را پیشران توسعه خود قرار می‌دهد. ضمن این صنایع خلاق با از درآمد 2.250 میلیارد دلار حدود 3 درصد GDP دنیا را تشکیل داده و با ایجاد 29.5 میلیون شغل، 1 درصد کل اشتغال دنیا را ازآن خود کرده است.
عبارات ” صنایع خلاق” و ” اقتصاد خلاق” هر دو مفاهیمی نسبتا جدید هستند و هنوز تعریف جامعی که مورد قبول همگان باشد وجود ندارد و برخی اوقات این دو عبارات به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند. برخی مواقع نیز این دو عبارات به مفاهیمی نزدیک و مرتبط اما جدا از هم بر می گردند(Council, 2010).
” صنایع خلاق” ریشه در دهه 1990 دارد و اولین بار در سطح ملی توسط دولت‌هایی چون بریتانیا مورد استفاده قرار گرفت. مفهوم، تلاشی به منظور تغییر مناظرات در مورد ارزش هنر و فرهنگ بود. هنرهایی که تا حدی مورد حمایت قرار داشتند و توسط دولت ها حمایت می شدند، تمایل داشتند تا به عنوان عنصری اصلی در فعالیت‌های اقتصادی دیده شوند. طرفداران ایده صنایع خلاق، معتقد هستند که کلیت فعالیت اقتصادی ناشی از خلاقیت و فرهنگ، شامل اشکال بازرگانی این مفاهیم نیازمند فهم سهم واقعی هستند. این فعالیت ها تنها اشکال سنتی هنر من جمله تئاتر، موسیقی و فیلم را شامل نمی شود، بلکه کسب و کارهای خدماتی مانند تبلیغات( که توانایی خلاقانه خود را اغلب به کسب و کارهای دیگر می فروشند)، فرایندهای تولیدی که منبع تغذیه تولیدات فرهنگی هستند و خرده فروشی کالاهای خلاقانه را نیز در بر می‌گیرد. از این رو بایستی گفت که صنایعی که ریشه در فرهنگ و خلاقیت دارند منبعی مهم و اثر بخش برای خلق ثروت هستند (Council, 2010).
اصطلاح صنعت خلاق به وسیله دپارتمان انگلیسی فرهنگ، رسانه و ورزش در گزارش سند نقشه کشی صنایع خلاق ابداع شد و هدف از کاربست آن عبارت بود از: تعریف بخش فرهنگی برای دربرگرفتن فعالیت‌های چندرسانه‌ای، و پیگیری تغییرات ساختاری که به خاطر رشد و توسعه فناوری های نوین اتفاق می‌افتند.
صنایع خلاق از منظر مفهوم شناسی، صنایعی را در بر می‌گیرد که که منشا خود را در استعداد، مهارت و خلاقیت‌هایی که پتانسیل تولید شغل و ثروت از طریق تولید و بهره‌برداری از دارایی فکری را دارند.
صنایع خلاق در تعریفی دیگر، نشانه‌ای از تحول طبیعی صنعت فرهنگی است که دنباله‌گر تغییرات ساختاری ناشی از تایید فناوری‌های نوین و محصولات جدید در حوزه صنعت سرگرمی می‌باشد. ویزومیرسکی (2004) چهار معیار را برای صنایع خلاق تعریف می‌کند که عبارتند از:
1. حصولات و خدمات عرضه شده
2. سازمان تولیدی
3. فرآیند مرکزی تولید
4. گروه‌های شغلی و کاری
به زعم کیوز(2000) صنایع خلاق، به آن دسته از صنایع اطلاق می‌شود که به عرضه خدمات و کالاهایی می‌پردازد که به صورت گسترده با ارزش‌های فرهنگی، هنری و یا سرگرمی‌های ساده در ارتباط است و شامل نشر کتاب و مجله و هنرهای تجسمی(مجسمه و نقاشی)، هنرهای نمایشی(تئاتر، اپرا، رقص و کنسرت)، صدابرداری، سینما و سریال‌های تلوزیونی و حتی صنعت بازی ، مدل و اسباب بازی می‌شود. محتوا و ارزش‌های نمادین عوامل مهمی در این تعاریف هستند و نهایتا صنایع خلاق نقشی مهم در توسعه و حفظ و نگهداری سبک‌های زندگی و هویت‌های فرهنگی بازی می‌کنند.
همچنین، صنایع خلاق در دو گروه کاربردی‌تر و جزیی‌تر قرار می‌گیرند. اولین گروه شامل صنایع سنتی فرهنگی می‌شوند و شامل فعالیت‌های نشر، استریوهای مهندسی، معماری موسیقی، فیلم و هنرهای اجرا می‌شود و دومین گروه صنایع خلاق غیرسنتی می‌باشد که شامل تحقیق و توسعه، نرم افزار و خدمات کامپیوتری و تبلیغات می‌شوند.
در دسته بندی دیگر، صنایع خلاق به سه دسته غالب تقسیم می‌شوند که عبارتنداز: 1-هنری 2- رسانه و نشر 3- خدمات کسب و کاری خلاق. هر کدام از عناصر مذکور در این تعریف به همراه ویژگی‌های غالب خود در جدول شماره 1 نشان داده شده است.
جدول1: نمونه ای از طبقه بندی های ارائه شده برای صنایع خلاق

ویژگی هنری رسانه و نشر خدمات کسب و کاری خلاق
ایده ائولوژی غالبهنریمحبوبیتمشتری مدار
خودمختاریبازار مدارکاربرد محصولات
خلاقیت بنیادینتولید و تالیف مشترکخلاقیت کاربردی
تمایل غیرتجاری
سهم زیرمجموعه ها در درآمد کلیبسیار زیادتا اندازه ایکوچک
مهمترین مشتریاندولتمشتریان خصوصیکسب و کارهای بزرگ
ویژگی محصولاتمقیاس کوچکمقیاس بزرگ و پیچیده، استفاده کننده مقیاس بزرگ فناوری اطلاعات، سهام سرمایه بزرگمعمولا مقیاس کوچک
محصولات عمده و خردهفرهنگ بازکار فشرده
عدم تاثیر استفاده کننده بر خروجیهمکاری زیادمتاثر از چرخه کسب و کاری
کارفشردهقرارداد منعطف با کارکنان
خروجیمحصولات منحصربفرد یا سری های کوچکاستاندارد شدهساخت سفارشی
منبع نوآوری برای صنایع غیرخلاقبه سختیگاهاتقریبا همیشه
صنایع خلاق تاثیری مثبت بر نوآوری و نهایتا رشد اشتغال دارند. طبق نتایج تحقیق اندرسون(2008)، سه دسته غالب صنایع خلاق – هنرها، رسانه و نشر، خدمات خلاق کسب و کار- حدود 9 درصد از جمعیت کسب و کار را در هلند به خود اختصاص داده‌اند. همچنین نتایج این تحقیق نشان داده است که صنایع خلاق با وجود تفاوت نسبی در بین صنایع درون خود(فی المثل شرکت های فعال در حوزه هنری به صورت واضحی از نوآوری کمتری برخودار هستند که این به احتمال قوی به خاطر ایدولوژی غالب آنهاست که بازار محور نیستند از طرف دیگر شرکت‌های فعال در صنایع خلاق حاضر در نواحی شهری از نوآوری بیشتری نسبت به فعالین همان صنعت در نواحی شهری برخوردار هستند.) به صورت نسبی نوآور هستند.
سهم صنایع خلاق در اقتصاد
در عصر کنونی هر چقدر به سوی آینده پیش‌تر می‌رویم با گذشت زمان سهم مشاغل و فعالیت‌های خلاقانه و نوآورانه در جوانب مختلف زندگی بشری بیشتر می‌شود در این بین صنایع خلاق توانسته است از رشد چشم‌گیری برخوردار شده و سهم خود را در معادلات اقتصادی کشورها و در سطح اقتصاد بین‌المللی افزایش دهد و عناصر اقتصادی کشورها همچون نرخ اشتغال و بیکاری و تولید ناخالص داخلی و… را تحت تاثیر قرار دهد در نمودار زیر سهم صنایع خلاق را در اشتغال برخی از کشورها مشاهده می‌کنیم:
جایگاه صنایع خلاق نمودار1: سهم صنایع خلاق در اشتغال برخی کشورها
(World Intellectual Property Organization, 2017)
همانگونه که اشاره شد؛ رشد روز افزون صنایع خلاق در اقتصاد داخلی کشورها باعث شده است که این بخش، نقش غالبی را در بخش‌های مختلف اقتصادی ایفا کند در این بین طبق داده‌های آماری مشاهده می‌شود که هر چقدر میزان توسعه در کشورها بیشتر می‌شود سهم صنایع خلاق نیز در آنها افزایش پیدا می‌کند و از این رو کشورهای توسعه یافته اروپایی و آمریکای شمالی سهم بیشتری را در اقتصاد داخلی اشان به صنایع خلاق داده‌اند و در بین سایر کشورها نیز کشورهای آسیای شرقی در این حوزه پیشگام بوده‌اند. در نمودار زیر سهم صنایع خلاق از تولید ناخالص داخلی برخی کشورها ارائه شده است.
صنایع خلاق نمودار2: سهم صنایع خلاق از تولید ناخالص داخلی برخی کشورها
(World Intellectual Property Organization, 2017)
با وجود پتانسیل‌های موجود در کشور، سهم ایران از بازار وسیع این صنایع در دنیا بسیار کم است؛ به گونه‌ای که در بسیاری از حوزه‌ها ایرانیان تنها مصرف‌کنندگان محصولات مبتنی بر صنایع خلاق هستند (خصوصاً در حوزه‌های فناورانه این صنایع مانندپویانمایی و بازی‌های رایانه‌ای). با این وجود چندی است شور و شوق بسیاری در کارآفرینی و نوآوری در این صنایع در کشور مشاهده می‌شود به گونه‌ای که از یک‌سو بازی‌ها و پویانمایی‌های ایرانی به تدریج جای خود را میان مخاطبان می‌گشانید و از سوی دیگر نهادهای حمایت¬گری مانند ستاد توسعه فناوری‌های نرم و هویت‌ساز معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری، و مراکز حمایت از کارآفرینی در قالب مراکز نوآوری و مراکز شکوفایی یکی یکی شکل گرفته و مورد توجه قرار می‌گیرند.
منابع:
Council, B. (2010). Mapping the Creative industries: a toolkit. London: British Council.
World Intellectual Property Organization. (2017). How to Make a Living in the Creative Industries. Geneva: BOP Consulting.
Ministry of Science and Technology, R. o. (2015). Science and Technology Policy for the 21st Century. United Nations.
Motohashi, K. (2013). Motohashi, K. (2013). The role of the science park in innovation performance of start-up firms: an empirical analysis of Tsinghua Science Park in Beijing. Asia Pacific Business Review, 19(4)‏, 578-599.
serger, S. S., & Breidne, M. (2007). China’s Fifteen-Year Plan for Science and Technology: An Assessment. Asia Policy, 135-164.
Wang, K. (2017). The local politics of creative industries policies in China. An analysis of Chinese municipal creative industries policies from different regions. The case of Beijing. Harbin and Guangzhou (Doctoral dissertation, Department of Media and C.
http://www.worldcreative.org




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

نقدی بر رویکرد تحقیق و توسعه در ایران

بررسی اعمال تحریم‌ علیه اقتصاد ایران | ابعاد و دلایل اقتصادی

ضرورت تغییر دیپلماسی گازی ایران

مقابله با جنگ اقتصادی

نظام ایده‌آل بانکداری اسلامی

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر تا فصل سوم 2018

بازار آتی ارز ؛ ثبات‌ساز یا نوسان‌ساز؟

اقتصاد ایران پس از نیمه آبان

چرا ترامپ تصمیم گرفت در برابر ایران کوتاه بیاید؟

خروج تولید از کانال دلار

چرا ایران دچار ابرتورم نمی‌شود؟

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

پیمان پولی اروپا و ایران

ارتباط بین نرخ ارز و توسعه صادرات

چالش‌های موفقیت استارت‌آپ‌ها در ایران

معنای نفت 100 دلاری برای اقتصاد جهان

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

یک جهیزیه ایرانی چقدر هزینه دارد؟

نقطه حمایتی در بازار دلار

20 پرسش ارزی

بیماری هلندی به زبان ساده

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

کارزار «نهادگرایی» و «بازار آزاد» در اقتصاد ایران ادامه دارد / جنگ اقتصاددانان

مولفه پنهان تورم

نمره ایران در شاخص سرمایه انسانی

جایگاه ایران در اقتصاد دانش‌بنیان جهانی

پرش بهاری درآمد نفتی

استراتژی مناسب برای توسعه کسب‌ و کارهای جدید-4

فرایند توسعه از نگاه فوکویاما

سطح پیچیدگی کالاهای تولیدی در کشورها

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

پیمان پولی دو یا چندجانبه، رهیافتی مناسب برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی

سرپیچی از آرای دیوان لاهه به ندرت اتفاق افتاده است

١٠ چیزی که همه باید در مورد علم اقتصاد بدانند؟!

اندک‌های حیاتی و بسیار‌های کم اهمیت

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

مثلث ایران، ترکیه و روسیه علیه تحریم‌ها

حکایت التهاب ماندگار بازار نفت

برندهای شکست‌خورده ایرانی