بازار آریا

آخرين مطالب

آسیب‌شناسی وضعیت رشد اقتصادی در ج. ا. ایران مقالات اقتصادي

آسیب‌شناسی وضعیت رشد اقتصادی در ج. ا. ایران

  بزرگنمايي:

آریا بازار - رشد اقتصادی، از اصلی ترین اهداف برنامه های توسعه هر کشور است وضعیت رشد اقتصادی درج.ا.ایران مناسب نمی‎باشد از اینرو لازم است نسبت به بررسی های آسیب شناختی آن اقدام شود. در روش آسیب‌شناسی ، نسبت به شناسایی مهم‌ترین محدودیت‌ها و موانع و همچنین عوامل اصلی کاهش رشد اقتصادی، اقدام می‎گردد و نسبت به رفع آنها چاره اندیشی می شود. از جمله عواملی که در کاهش رشد اقتصادی در ج.ا.ایران نقش اساسی دارند، می توان به «سطح پایین سرمایه‌گذاری» و «وضعیت بهره وری» تاکید نمود.
1- سطح پائین سرمایه گذاری
یکی از عوامل موثر بر رشد اقتصاد ایران، رشد سرمایه گذاری است. بر اساس محاسبات، یک درصد افزایش در سرمایه‌گذاری، منجر به افزایش 37% درصد تولید سرانه می‌شود. بنابراین اثرگذاری متغیر رشد سرمایه‌گذاری، بر رشد اقتصادی قابل توجه است. اما چرا، میزان سرمایه گذاری در کشور پائین است؟ پاسخ به این پرسش دارای ابعاد متنوع و گوناگونی است. یکی از عوامل مهم نرخ نامناسب سرمایه‎گذاری در ج.ا.ایران وضعیت نهادهای واسطه سرمایه گذاری است. بعنوان نمونه، باید به وضعیت بانکها بعنوان یکی از اصلی ترین نهادهای واسطه ای برای سرمایه گذاری اشاره داشت. بدین معنی که بانکها برای تجهیز منابع مالی جهت افزایش سرمایه گذاری بنگاهها و کارآفرینان، دارای تنگناها و محدودیت‎های فراوانی می‎باشند ازآنجا که بانکها دارای چالش‌های گوناگونی هستند، نمی توانند نسبت به تامین منابع سرمایه گذاری نقش آفرینی داشته باشند. چالشهای بانکی را می توان تحت چهار سرفصل دسته بندی کرد:
1-1- کمبود پس انداز: به سبب کاهش سطح در آمد سرانه به قیمت های ثابت ، میزان پس انداز در کشور کاهش پیدا کرده است. جدول ذیل وضعیت تولید ناخالص داخلی و در آمد سرانه به قیمت های ثابت را نشان می‎دهد:

2010 2015
تولید ناخالص داخلی به قیمت های ثابت 2010- میلیارد دلار 467.8
456.9
درآمد سرانه به قیمت های ثابت – تومان 2,806,977 2,576,299
مأخذ: سری های زمانی بانک جهانی- 2016- ارقام به تومان و دلار
1-2- قفل شدن منابع بانکها: حدود 50 درصد منابع و دارایی بانکها، قابلیت درآمدزایی و نقدشوندگی خود را از دست داده‌اند. چرا که بخش قابل توجهی از منابع به حوزه مسکن اختصاص پیدا کرده است و به سبب رکود اقتصادی، بخش مسکن نیز در دوره رکود طولانی بسر می برد. این امر موجب قفل شدن منابع بانکها گردیده است. مجموع دارایی های قفل شده بانکی، حدود 450هزار میلیارد تومان است که حدود200 هزار میلیارد تومان منابع بانکی در املاک منجمد شده است.
1-3- حجم بالای معوقات بانکی: بررسی‌ها نشان می‌دهد، نرخ بین‌المللی معوقات بانکی حدود چهار الی پنج درصد است. اما این نرخ در ایران بالغ بر ١5 درصد منابع بانکی می‎باشد. این نرخ در خارج از کشور بعنوان نرخ ورشکستگی محسوب می شود. سال 1392 حجم مطالبات معوق نسبت به کل تسهیلات حدود 15 درصد و نزدیک به 90 هزار میلیارد تومان بود. ولی در سال1395 این نسبت به 10 درصد رسیده که نزدیک به 105 هزار میلیارد تومان است.
1-4- افزایش هزینه های مالی: سرفصلهای سه گانه مزبور، کمبود منابع بانکی را در بر دارد که موجب عدم تعادل میان عرضه و تقاضای منابع بانکی شده است . این امر، عدم توانایی بانکها را برای پاسخگویی به متقاضیان سرمایه گذاری را بدست داده است و وضعیت موجب شکل گیری عامل دیگری تحت عنوان «هزینه بالای تامین مالی» شده است که نقش بازدارنده در خصوص سرمایه گذاری دارد. چرا که سرمایه گذاری به نرخ سود حساس است ، با افزایش نرخ سود، میزان سرمایه گذاری کاهش می یابد.
یکی از نکاتی که هم اکنون در وضعیت بنگاههای اقتصادی قابل مشاهده است، افزایش سهم وام‌های کوتاه‌مدت در سبد بدهی بنگاه‌ها است. این امر را باید یکی از نمادهای اصلی چالشهای سرمایه گذاری در ایران محسوب نمود. معنی و مفهوم این پدیده اینستکه بنگاهها به سرمایه گذاری های بلند مدت به سبب «بالا بودن هزینه تامین مالی» توجهی ندارند و تنها به گذر روزانه می پردازند. بدیهی است که عدم انجام سرمایه گذاری بلند مدت توسط بنگاهها، به کاهش نسبت میزان سرمایه گذاری به تولید ناخالص داخلی می انجامد و این امر کاهش نرخ رشد اقتصادی را در بر دارد. متوسط میزان سرمایه گذاری (با احتساب بخش ساختمان) طی سالهای 95-1383 حدود 24% درصد تولید ناخالص داخلی بوده است. براساس آمارهای اعلام شده از سوی وزارت صنعت و معدن، در سال‌های 93 – 1385، میزان سرمایه‌گذاری در بخش صنعت کاهش داشته است. این امر گویای کاهش جذابیت بخش صنعت برای سرمایه‌گذاران است (قبادی، 1395). گزارش های دیگر نیز حاکی از آن است که سهم بخش صنعت و معدن از کل تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در کشور از سال 1383 به بعد، دارای سیر نزولی بوده است. این روند نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری‌ها به‌طور نسبی از بخش صنعت و معدن خارج شده و به سایر بخش‌های اقتصاد ایران تمایل پیدا کرده است. با توجه به نقش ویژه با اهمیت بخش صنعت و صنایع معدنی در رشد پایدار اقتصادی، روند کاهشی سرمایه گذاری ها در کشور بسیار نگران کننده است.
2- بهره وری:
یکی دیگر از مولفه های مهم در رشد اقتصادی، وضعیت بهره وری است. محاسبات کارشناسان نشان می‎دهد که حتی اگر ج.ا. ایران در پی تحقق نرخ رشد اقتصادی مستمر 5.3 درصدی باشد(کمتر از پیش بینی نرخ رشد سند چشم انداز که بالغ بر 8 درصد است) نیازمند سرمایه‌گذاری به میزان 40 درصد تولید ناخالص داخلی است (نیلی،1396). این نسبت ، با عملکردهای دهه گذشته فاصله فراوانی دارد. از اینرو می توان گفت که تحقق این میزان سرمایه گذاری، در دسترس نخواهد بود. لذا باید راهکارهای دیگر همچون بهره وری و توجه به اقتصاد دانش بنیان را برای نیل به رشد اقتصادی مناسب مدنظر قرار داد. کانون اصلی بهره وری و فعالیتهای اقتصاد دانش بنیان می تواند معطوف به بهبود وضعیت تولید و مصرف انرژی در حوزه‎های نفت، گاز و برق باشد، براوردها گویای صرفه جویی 15 میلیارد دلاری در اثر تمرکز بر بهبود بهره ‏وری در حوزه ‏های مزبور است.
لازم بذکر است که بر اساس سندچشم انداز، حدود 2.5 درصد از متوسط رشد اقتصادی 8 درصدی مورد نظر، باید از طریق بهبود بهره‎وری تامین گردد.ولی متاسفانه عملکردها، گویای وضعیت بسیار نامناسب است. عملکرد بهره‎وری در رشد اقتصادی در دهه اول سند چشم انداز(94-1384) تنها حدود 0.08 درصد بوده که فاصله فراوانی با اهداف مورد نظر دارد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ایران بازیگر اصلی ثبات‌ساز در خاورمیانه

اعداد لایحه بودجه غیرواقعی است!

موانع کمپین فشار علیه ایران

درصد رشد اقتصاد ایران در مدت 14 سال

بهترین و بدترین ها در توسعه انسانی

یکه‌تازی خودرویی‌ها در بورس تهران / ساعت 16 دیروز دلار 11 هزارو 400 تومان قیمت خورد

«تومان» حریف تورم می شود؟

حیات و ممات استارتاپ ها در ایران

منازعه آماری در فاز مکتوب

بازار متشکل معاملات ارزی در مراحل نهایی؟

چهره تازه فقر

کدام بخش‌ها از درآمد نفتی ایران سهم می‌برند؟

آمار اشتغال به روایت روحانی

تصویری از شاغلان فقیر

سیگنال هشدار از صادرات

کدام کالا یک ساله 2000 درصد گران شد؟

اقتصاد کشاورزی: جغرافیای زراعی کشور

بررسی اجمالی لایحه بودجه 98

3 سناریوی قیمت نفت خام برای بودجه 98

بررسی فیل‌ های سفید اقتصاد ایران!

مدیریت نقدینگی در ایران

جهت‌یابی اقتصاد با بودجه 98

انواع روش‌های صادرات

واکاوی سه متغیر کلیدی اقتصاد کلان

معمای رشد و کمبود نقدینگی

جایگاه ایران در شاخص تاب‌ آوری جهانی 2018

قدرت تقاضا؛ مانع کاهش قیمت کالا

ریشه ها و زمینه‌های گسترش اقتصاد سیاه در ایران

اقتصاد ایران چگونه در تله رکود تورمی گرفتار شده است؟

شاخص جهانی نوآوری 2018؛ انرژی برای همه

چشم انداز جالیزکاری در ایران: آبیاری تحت فشار یا گلخانه؟

قیمت خودرو امروز 1397/09/26|کاهش 1 تا 4 میلیون تومانی قیمت‌ها

بودجه 98 دو سقفی می‌شود؟

تجربیات موفق صنایع خلاق (بخش اول: کره‌جنوبی، آلمان)

انواع روش‌های صادرات

درآمدی بر مدل کسب و کار بانکداری سبز

جایگاه ایران در شاخص تاب‌ آوری جهانی 2018

روند 3 متغیر کلیدی اقتصاد کلان

چگونه معامله کنید تا سرمایه اولیه را از دست ندهید ؟

اقتصاد کشاورزی: جغرافیای دامداری

شاخص سهولت انجام کسب و کار در سال 2019

شاخص جهانی نوآوری 2018؛ انرژی برای همه

روند سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته در شرکت‌های نوپای حوزه خدمات مالی

تجربیات موفق صنایع خلاق (بخش اول: کره‌جنوبی، آلمان)

صنایع خلاق و چارچوب‌های آن

چه کسانی از ممنوعیت واردات خودرو سود می برند؟

پیشنهاد جایگزینی گرانی ارز در بودجه 98

نقدی بر رویکرد تحقیق و توسعه در ایران

اقتصاد فوتبال

مهار رشد فزاینده نقدینگی و خطر ابرتورم