بازار آریا

آخرين مطالب

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار گزارش ويژه

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار

  بزرگنمايي:

آریا بازار - قبل از دوره ناصرالدین‌شاه معتبرترین و وسیع‌‌ترین تكیه‌های تهران كه تعزیه‌های دولتی در آن برگزار می‌شد تكیه حاج میرزا آقاسی بود كه تكیه عباس‌آباد نیز نامیده می‌شد. اما به علت آنكه استقبال بسیار زیادی از طرف مردم از این برنامه‌های مذهبی می‌شد، ناصرالدین شاه در سال 1283ق دستور ساخت تكیه‌ای بزرگ‌تر را صادر كرد، این تكیه كه بعدها به تكیه دولت معروف شد، در دوره قاجاریه محل معروف‌‌ترین و مفصل‌‌ترین مجالس روضه خوانی و عزاداری در تهران بود و در تمام كشور شهرت داشت. خانم كارلاسرنا در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«این بنا از لحاظ وسعت، قابل توجه است. نمای خارجی آن آجری است. داخل آن شكل سیركی بزرگ دارد و از لژهای بزرگ و كوچكی كه روبه روی هم و در یك سطح قرار ندارند احاطه شده است.... دالان‌هایی كه كاخ شاهی را به تكیه متصل می‌كند پیچ در پیچ و تاریكند. سر در اصلی، نوعی معماری جدید ایرانی است، مركب از چند گنبد و طاق‌ها و برج‌های كوچك كه با آجرهای رنگارنگ و شیشه‌هایی با قطع كوچك مزین شده است. سبك بنا سنتی و ظریف است.» عبدالله مستوفی نیز در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«طبقه اول متعلق به وزرا و حكام است... و اعیان شهر به مناسبت خصوصیت با پیشكار حاكم یا رفاقت با وزیر به این طاق نماها با دعوت و بی‌دعوت می‌آمدند و اكثرا، ناهار هم به آنها داده می‌شد. پله‌های منبر.... را با جار و لاله و آیینه و گلدان... زینت می‌كردند... [غرفه‌هایی كه متعلق به زنان خاصه دربار بود جداگانه] و جلوی این غرفه‌های فوقانی پرده زنبوری می‌كشیدند و هر غرفه متعلق به یكی از زن‌های شاه بود كه آنها هم مهمان‌های خود را كه از خانواده‌های اعیان بودند... دعوت كرده... و عصر برای تماشای تعزیه به غرفه مخصوص می‌آمدند و... بعد از ظهر... تمام روضه‌خوان‌های شهر یكی بعد از دیگری آمده روضه می‌خواندند....
در این تكیه، 10 روز تمام عصرها روضه‌خوانی می‌شده و شب‌ها تعزیه‌خوانی و عده زیادی از روضه‌خوان‌های شهر در آنجا منبر می‌رفته‌اند، بعد از خاتمه روضه‌خوانی، دسته‌های سینه‌زنی با علم و بیرق عزا وارد می‌شدند و روبه‌روی اتاق شاه توقفی كرده سینه زده و از در خارج می‌شدند آخر همه دسته‌ها، دسته فراش‌های شاهی كه حدود هزار نفر می‌شدند با لباس‌های مشكی وارد شده و سینه‌زنی و نوحه‌خوانی می‌كردند و بعد از آن هم تعزیه‌خوان‌ها و شبیه‌خوان‌ها وارد می‌شدند.
شكل‌گیری هیات‌های عزاداری
می‌توان اساسی‌‌ترین شاخصه عزاداری در عصر قاجاریه را توسعه هیات‌های عزاداری دانست، این هیات‌ها یكی از مردمی‌‌ترین تشكل‌های موجود در جهان‌اند كه بدون كمك دولت‌ها و در پاره‌ای مواقع به‌رغم مخالفت و خشونت حكومت‌ها به‌وجود آمده و به حیات خود ادامه داده‌اند. بر همین اساس، امروزه می‌توان هیات‌های مذهبی را یافت كه در دوره قاجاریه تاسیس شده و تا به امروز (به‌رغم فشار دولت‌های پهلوی) به كار خود ادامه می‌داده‌اند. كاركردهای هیات‌های مذهبی را می‌توان اقامه عزا، تعظیم شعائر دینی، تعمیق دانش دینی و تقویت حافظه تاریخی جامعه شیعه ایران دانست. جلسات هیات‌های مذهبی در منازل، مساجد، حسینیه‌ها، تكایا و محله‌ها تشكیل می‌شود و غیر از ایام خاص، نظیر ماه محرم معمولا در طول سال جلسات خود را به‌صورت هفتگی یا بعضا ماهانه تشكیل می‌دهند. در انتخاب روز برپایی جلسه نیز هیات‌ها با توجه به میل و سلیقه و با تكیه بر مستندات دینی و تاریخی، روز خاصی را انتخاب می‌کنند. تعلیم قرآن، آموزش احكام، وعظ و سخنرانی، خواندن روضه و خواندن ادعیه و... اموری است كه در هیات‌ها رواج دارد. اوج رشد هیات‌های مذهبی و عزاداری را می‌توان در دوره ناصرالدین شاه دانست. هیات‌های مذهبی اختصاص به تهران نداشت، بلكه وضعیتی مشابه نیز در سایر شهرها به خصوص در مراكز استان‌ها حاكم بود. به‌عنوان نمونه در یزد هر یك از 17 محله، یك هیات عزاداری و دسته سینه‌زنی مخصوص ترتیب می‌دادند.
-‌به نقل از مقاله «عزاداری در عصر قاجار» نوشته رضا رمضان نرگسی




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سه هفته نفس‌گیر در بازار ارز | سقوط یا صعود دلار؟

سکوت قانون در مقابل خرید و فروش کد ملی

وام پساخرید برای مسکن

بررسی اشتغال دهه شصتی‌ها

وضعیت تقاضای جهانی نفت تا 2050 چگونه خواهد بود؟

کاهش فاصله کف و سقف در بازار دلار

کاهش فاصله کف و سقف در بازار دلار

کاهش فاصله کف و سقف در بازار دلار

تندباد بیکاری

ایرانی‌ها چقدر طلا در خانه‌هایشان دارند؟

١٣ نکته برای خرید خودروی دست دوم

مهم‌ ترین مطالبه مردم؛ ثبات قیمت

انتقادها به انتشار فهرست دریافت‌کنندگان ارز دولتی چیست؟

سیگار و رب گوجه؛ دغدغه مهم اهالی توئیتر فارسی

چرا روز اقتصاددان نداریم؟

در‌جا‌‌زدن ساختاری در نفت

پنجه تیز پوپولیسم روی مسائل کلان اقتصادی

سال آبی گذشته خشک‌ترین سال نیم‌قرن اخیر بوده است

"کارت هدیه" هم داستان شد

پیش‌نیازهای تغییر ساختار در مدیریت بانک‌ها

متن کامل توافق 10 بندی روسیه و ترکیه در سوچی درباره ادلب سوریه!!

ایران، ونزوئلا خواهد شد؟

گردشگری پزشکی و عوامل تاثیرگذار بر آن

معرفی برترین اپ های آموزشی برای شروع سال تحصیلی

تفاله‌های بی‌ارزش در فضای مجازی

آیا ایران در راه ونزوئلا گام بر می دارد؟/تورم هزار درصدی در راه است؟

فروش آجیل به دلار!

سی‌ان‌ان نامه سرقتی از روی میز ترامپ را منتشر کرد

راهکار ایران برای دور زدن تحریم های نفتی آمریکا

بازخوانی دودستورمهم رهبرانقلاب درباره نظام بانکی/همتی برنامه بدهد

ضرورت توجه به فساد در بخش بانکی

طلا در برابر املاک : کدام یک منفعت بیشتری دارد؟

احتمال معاف شدن برخی کالاهای وارداتی از پرداخت مابه‌التفاوت نرخ ارز

لیست قوانین مبارزه با فساد

بازار شبانه ارز، کجای تهران است؟

اثر سقوط لیر بر اقتصاد ایران

مراقب "پول زور" باشید!

لاکچری‌ترین میوه‌های بازار چند؟

10 شغل برتر رو به رشد در زمینه خوداشتغالی

قوانین هوش مصنوعی در جهان

زنگ خطر تعطیلی نشریات کاغذی

بام حمایتی 10ساله برای خانه‌‌ها

این نکات را هنگام استفاده از وای‌فای رعایت کنید

چه‌ کسانی می‌توانند پول آب ندهند؟

مهاجران به سمت بازار کدام کشورها جذب می شوند؟

آیا جایگزین سیف می‌تواند از هفت‌خوان اقتصاد ایران عبور کند؟

مدیران موسسات مالی غیر مجاز کجا هستند؟

کوچ به پیام رسان‌های داخلی؛ با تشویق یا تهدید؟

مصائب دلار دستوری / با تقاضای کاذب چه کنیم؟

چرا راه اندازی یک استارتاپ موفق، استرس زا است؟