آخرين مطالب

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار گزارش ويژه

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار

  بزرگنمايي:

آریا بازار - قبل از دوره ناصرالدین‌شاه معتبرترین و وسیع‌‌ترین تكیه‌های تهران كه تعزیه‌های دولتی در آن برگزار می‌شد تكیه حاج میرزا آقاسی بود كه تكیه عباس‌آباد نیز نامیده می‌شد. اما به علت آنكه استقبال بسیار زیادی از طرف مردم از این برنامه‌های مذهبی می‌شد، ناصرالدین شاه در سال 1283ق دستور ساخت تكیه‌ای بزرگ‌تر را صادر كرد، این تكیه كه بعدها به تكیه دولت معروف شد، در دوره قاجاریه محل معروف‌‌ترین و مفصل‌‌ترین مجالس روضه خوانی و عزاداری در تهران بود و در تمام كشور شهرت داشت. خانم كارلاسرنا در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«این بنا از لحاظ وسعت، قابل توجه است. نمای خارجی آن آجری است. داخل آن شكل سیركی بزرگ دارد و از لژهای بزرگ و كوچكی كه روبه روی هم و در یك سطح قرار ندارند احاطه شده است.... دالان‌هایی كه كاخ شاهی را به تكیه متصل می‌كند پیچ در پیچ و تاریكند. سر در اصلی، نوعی معماری جدید ایرانی است، مركب از چند گنبد و طاق‌ها و برج‌های كوچك كه با آجرهای رنگارنگ و شیشه‌هایی با قطع كوچك مزین شده است. سبك بنا سنتی و ظریف است.» عبدالله مستوفی نیز در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«طبقه اول متعلق به وزرا و حكام است... و اعیان شهر به مناسبت خصوصیت با پیشكار حاكم یا رفاقت با وزیر به این طاق نماها با دعوت و بی‌دعوت می‌آمدند و اكثرا، ناهار هم به آنها داده می‌شد. پله‌های منبر.... را با جار و لاله و آیینه و گلدان... زینت می‌كردند... [غرفه‌هایی كه متعلق به زنان خاصه دربار بود جداگانه] و جلوی این غرفه‌های فوقانی پرده زنبوری می‌كشیدند و هر غرفه متعلق به یكی از زن‌های شاه بود كه آنها هم مهمان‌های خود را كه از خانواده‌های اعیان بودند... دعوت كرده... و عصر برای تماشای تعزیه به غرفه مخصوص می‌آمدند و... بعد از ظهر... تمام روضه‌خوان‌های شهر یكی بعد از دیگری آمده روضه می‌خواندند....
در این تكیه، 10 روز تمام عصرها روضه‌خوانی می‌شده و شب‌ها تعزیه‌خوانی و عده زیادی از روضه‌خوان‌های شهر در آنجا منبر می‌رفته‌اند، بعد از خاتمه روضه‌خوانی، دسته‌های سینه‌زنی با علم و بیرق عزا وارد می‌شدند و روبه‌روی اتاق شاه توقفی كرده سینه زده و از در خارج می‌شدند آخر همه دسته‌ها، دسته فراش‌های شاهی كه حدود هزار نفر می‌شدند با لباس‌های مشكی وارد شده و سینه‌زنی و نوحه‌خوانی می‌كردند و بعد از آن هم تعزیه‌خوان‌ها و شبیه‌خوان‌ها وارد می‌شدند.
شكل‌گیری هیات‌های عزاداری
می‌توان اساسی‌‌ترین شاخصه عزاداری در عصر قاجاریه را توسعه هیات‌های عزاداری دانست، این هیات‌ها یكی از مردمی‌‌ترین تشكل‌های موجود در جهان‌اند كه بدون كمك دولت‌ها و در پاره‌ای مواقع به‌رغم مخالفت و خشونت حكومت‌ها به‌وجود آمده و به حیات خود ادامه داده‌اند. بر همین اساس، امروزه می‌توان هیات‌های مذهبی را یافت كه در دوره قاجاریه تاسیس شده و تا به امروز (به‌رغم فشار دولت‌های پهلوی) به كار خود ادامه می‌داده‌اند. كاركردهای هیات‌های مذهبی را می‌توان اقامه عزا، تعظیم شعائر دینی، تعمیق دانش دینی و تقویت حافظه تاریخی جامعه شیعه ایران دانست. جلسات هیات‌های مذهبی در منازل، مساجد، حسینیه‌ها، تكایا و محله‌ها تشكیل می‌شود و غیر از ایام خاص، نظیر ماه محرم معمولا در طول سال جلسات خود را به‌صورت هفتگی یا بعضا ماهانه تشكیل می‌دهند. در انتخاب روز برپایی جلسه نیز هیات‌ها با توجه به میل و سلیقه و با تكیه بر مستندات دینی و تاریخی، روز خاصی را انتخاب می‌کنند. تعلیم قرآن، آموزش احكام، وعظ و سخنرانی، خواندن روضه و خواندن ادعیه و... اموری است كه در هیات‌ها رواج دارد. اوج رشد هیات‌های مذهبی و عزاداری را می‌توان در دوره ناصرالدین شاه دانست. هیات‌های مذهبی اختصاص به تهران نداشت، بلكه وضعیتی مشابه نیز در سایر شهرها به خصوص در مراكز استان‌ها حاكم بود. به‌عنوان نمونه در یزد هر یك از 17 محله، یك هیات عزاداری و دسته سینه‌زنی مخصوص ترتیب می‌دادند.
-‌به نقل از مقاله «عزاداری در عصر قاجار» نوشته رضا رمضان نرگسی




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اثر سقوط لیر بر اقتصاد ایران

مراقب "پول زور" باشید!

لاکچری‌ترین میوه‌های بازار چند؟

10 شغل برتر رو به رشد در زمینه خوداشتغالی

قوانین هوش مصنوعی در جهان

زنگ خطر تعطیلی نشریات کاغذی

بام حمایتی 10ساله برای خانه‌‌ها

این نکات را هنگام استفاده از وای‌فای رعایت کنید

چه‌ کسانی می‌توانند پول آب ندهند؟

مهاجران به سمت بازار کدام کشورها جذب می شوند؟

آیا جایگزین سیف می‌تواند از هفت‌خوان اقتصاد ایران عبور کند؟

مدیران موسسات مالی غیر مجاز کجا هستند؟

کوچ به پیام رسان‌های داخلی؛ با تشویق یا تهدید؟

مصائب دلار دستوری / با تقاضای کاذب چه کنیم؟

چرا راه اندازی یک استارتاپ موفق، استرس زا است؟

مودم‌های اینترنتی D-Link به‌راحتی هک می‌شوند

شرکت های کوچک در بازی بزرگ

ردپای ویژه‌خواری و دلالی در نظام ارزی/رونق امضاهای طلایی رانت‌زا

ثروتمندان بیشتر برق مصرف می‌کنند یا صنایع؟

کدام کشورها بیش‌ترین و کدام کم‌ترین نفت را تولید کردند؟

مشکل در تصمیم گیری ناشی از چیست؟

جنجال یک دستورالعمل برای اتاق‌های عمل

نظر یک کارشناس درباره سناریوی آمریکا برای حذف نفت ایران

احتمال تشدید و نرمش همزمان آمریکا در سیاست تحریم نفتی

دلیل اصلی کاهش قیمت دلار در بازار بررسی شد

دلار قوی باعث افت طلا شد

افزایش قیمت طلا همزمان با کاهش ارزش دلار و تنش های تجاری

انتقال دلار به ایران کسب و کار جدید افغان‌ها

عقب ماندگی شهرداری در صدور کارت بلیت مترو خبرنگاران

متن سند امضا شده ترامپ و کیم جونگ اون

فرزندان را در فضای مجازی رها نکنیم

جدول مقایسه ای ورود و خروج ارز در اقتصاد ایران

گره بحران صندوق‌های بازنشستگی چگونه باز می‌شود؟

مأموریت نفتی اروپایی‌ها در تهران

تردد در اتوبان تهران-کرج پولی می‌شود؟

کنکور می‌رود یا می‌ماند؟

سردرگمی در آغاز اجرای طرح ترافیک

چرا مدیران اقتصادی ایران طراح مسائلند تا حلال مسائل؟

اتباع خارجی چگونه ارز خود را تبدیل کنند؟

روشی برای جلوگیری از سرقت وای‌فای منزل

بازار زیرزمینی مبادلات دلار/ خرید و فروش تلفنی ارز رونق گرفت

نگرانی های ژئوپلیتیک مانع از کاهش شدید قیمت طلا خواهد شد

میلیونرهای جهان کجا زندگی می‌کنند؟

توصیه‌های ایمنی ترک منزل در ایام نوروز

ثروتمندان چگونه متولد می شوند

ارز درمانی در چه شرایطی تعلق می‌گیرد؟

شارژ بی‌سیم گوشی؛ این بار با لیزر

سالخوردگان در اجتماع سهیم هستند!

مسیر تجارت منهای ایران

تحلیل بازار مسکن در سال 97