بازار آریا

آخرين مطالب

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار گزارش ويژه

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار

  بزرگنمايي:

آریا بازار - قبل از دوره ناصرالدین‌شاه معتبرترین و وسیع‌‌ترین تكیه‌های تهران كه تعزیه‌های دولتی در آن برگزار می‌شد تكیه حاج میرزا آقاسی بود كه تكیه عباس‌آباد نیز نامیده می‌شد. اما به علت آنكه استقبال بسیار زیادی از طرف مردم از این برنامه‌های مذهبی می‌شد، ناصرالدین شاه در سال 1283ق دستور ساخت تكیه‌ای بزرگ‌تر را صادر كرد، این تكیه كه بعدها به تكیه دولت معروف شد، در دوره قاجاریه محل معروف‌‌ترین و مفصل‌‌ترین مجالس روضه خوانی و عزاداری در تهران بود و در تمام كشور شهرت داشت. خانم كارلاسرنا در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«این بنا از لحاظ وسعت، قابل توجه است. نمای خارجی آن آجری است. داخل آن شكل سیركی بزرگ دارد و از لژهای بزرگ و كوچكی كه روبه روی هم و در یك سطح قرار ندارند احاطه شده است.... دالان‌هایی كه كاخ شاهی را به تكیه متصل می‌كند پیچ در پیچ و تاریكند. سر در اصلی، نوعی معماری جدید ایرانی است، مركب از چند گنبد و طاق‌ها و برج‌های كوچك كه با آجرهای رنگارنگ و شیشه‌هایی با قطع كوچك مزین شده است. سبك بنا سنتی و ظریف است.» عبدالله مستوفی نیز در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«طبقه اول متعلق به وزرا و حكام است... و اعیان شهر به مناسبت خصوصیت با پیشكار حاكم یا رفاقت با وزیر به این طاق نماها با دعوت و بی‌دعوت می‌آمدند و اكثرا، ناهار هم به آنها داده می‌شد. پله‌های منبر.... را با جار و لاله و آیینه و گلدان... زینت می‌كردند... [غرفه‌هایی كه متعلق به زنان خاصه دربار بود جداگانه] و جلوی این غرفه‌های فوقانی پرده زنبوری می‌كشیدند و هر غرفه متعلق به یكی از زن‌های شاه بود كه آنها هم مهمان‌های خود را كه از خانواده‌های اعیان بودند... دعوت كرده... و عصر برای تماشای تعزیه به غرفه مخصوص می‌آمدند و... بعد از ظهر... تمام روضه‌خوان‌های شهر یكی بعد از دیگری آمده روضه می‌خواندند....
در این تكیه، 10 روز تمام عصرها روضه‌خوانی می‌شده و شب‌ها تعزیه‌خوانی و عده زیادی از روضه‌خوان‌های شهر در آنجا منبر می‌رفته‌اند، بعد از خاتمه روضه‌خوانی، دسته‌های سینه‌زنی با علم و بیرق عزا وارد می‌شدند و روبه‌روی اتاق شاه توقفی كرده سینه زده و از در خارج می‌شدند آخر همه دسته‌ها، دسته فراش‌های شاهی كه حدود هزار نفر می‌شدند با لباس‌های مشكی وارد شده و سینه‌زنی و نوحه‌خوانی می‌كردند و بعد از آن هم تعزیه‌خوان‌ها و شبیه‌خوان‌ها وارد می‌شدند.
شكل‌گیری هیات‌های عزاداری
می‌توان اساسی‌‌ترین شاخصه عزاداری در عصر قاجاریه را توسعه هیات‌های عزاداری دانست، این هیات‌ها یكی از مردمی‌‌ترین تشكل‌های موجود در جهان‌اند كه بدون كمك دولت‌ها و در پاره‌ای مواقع به‌رغم مخالفت و خشونت حكومت‌ها به‌وجود آمده و به حیات خود ادامه داده‌اند. بر همین اساس، امروزه می‌توان هیات‌های مذهبی را یافت كه در دوره قاجاریه تاسیس شده و تا به امروز (به‌رغم فشار دولت‌های پهلوی) به كار خود ادامه می‌داده‌اند. كاركردهای هیات‌های مذهبی را می‌توان اقامه عزا، تعظیم شعائر دینی، تعمیق دانش دینی و تقویت حافظه تاریخی جامعه شیعه ایران دانست. جلسات هیات‌های مذهبی در منازل، مساجد، حسینیه‌ها، تكایا و محله‌ها تشكیل می‌شود و غیر از ایام خاص، نظیر ماه محرم معمولا در طول سال جلسات خود را به‌صورت هفتگی یا بعضا ماهانه تشكیل می‌دهند. در انتخاب روز برپایی جلسه نیز هیات‌ها با توجه به میل و سلیقه و با تكیه بر مستندات دینی و تاریخی، روز خاصی را انتخاب می‌کنند. تعلیم قرآن، آموزش احكام، وعظ و سخنرانی، خواندن روضه و خواندن ادعیه و... اموری است كه در هیات‌ها رواج دارد. اوج رشد هیات‌های مذهبی و عزاداری را می‌توان در دوره ناصرالدین شاه دانست. هیات‌های مذهبی اختصاص به تهران نداشت، بلكه وضعیتی مشابه نیز در سایر شهرها به خصوص در مراكز استان‌ها حاكم بود. به‌عنوان نمونه در یزد هر یك از 17 محله، یك هیات عزاداری و دسته سینه‌زنی مخصوص ترتیب می‌دادند.
-‌به نقل از مقاله «عزاداری در عصر قاجار» نوشته رضا رمضان نرگسی





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

‌FATF گره کور است؟

سهم هر توریست در بودجه بازاریابی

رشد دسترسی خانوارها به سبد تکنولوژی

عمق شکاف جنسیت در ایران

مرگ و زندگی اردوغان

هر آنچه باید در مورد بیمه اتومیبل بدانید

روزگار سیاه اجاره نشین‌ها

سوداگری دلالان و جیب نحیف مستاجران!

کلیدهای طلایی موفقیت

7راهکار فائو برای جنگل‌های آسیب‌دیده آسیا و ایران

ساختن خانه الان چقدر سود دارد؟

افراد باانگیزه چگونه رفتار می‌کنند؟

مهارت‌هایی برای استفاده بهتر از زمان

کوچ تحصیلکرده‌ها به سوی بازار کار بی‌شناسنامه

هشدار! رشد کانکس‌نشینی مستاجران

6 سناریو برای گرفتن مستمری بیکاری

هزینه کلاسهای تقویتی بچه مدرسه‌ای‌ها چقدر است؟

بازار مسکن به اشباع قیمتی رسیده است؟

دردسر جدید برای خریداران سکه

افزایش بیش از 500درصدی قیمت سکه طی 7سال

مسیر ناهموار افزایش تقاضای سفر

مسخ‌شدگی اقتصاد ایران توسط شبه‌دولتی‌ها

گرانی‌ها برای اقتصاد کشور نفعی هم دارد؟

آمار عجیب از تورم اقلام خوراکی در برخی استان‌های محروم

دریافت مستمری با طلاق صوری و ازدواج مصلحتی

موج دوم ریزش قیمت ارز در راه است؟

مقایسه افزایش حقوق حداکثر و حداقل بگیران

چگونه از برق تولیدی خانه خود درآمدزایی کنید!

مبلغ وام خرید مسکن زیاد می‌شود؟

شش عامل جهش قیمت مسکن در اردیبهشت

ماجرای گروگان‌گیری درصنعت خودرو چیست؟

جزئیات طرح دولت برای ساخت انبوه مسکن

چرا در برنامه‌ریزی‌ها شکست می‌خوریم؟

گران‌فروشی؛ بیشترین تخلف اصناف

ماجرای ممنوعیت صادرات فرآورده های نفتی به افغانستان چه بود

آزادسازی صادرات سیب‌زمینی و پیاز به‌ نفع کیست؟

کدام خودروها مشمول مالیات بر درآمد هستند؟

عزل و برخورد در انتظار دو شغله‌ها

چرا دلار ناگهان سقوط کرد؟

پنج افسانه درباره بدهی‌های دولت آمریکا

چقدر از کالاهای دولتی به دست مصرف کنندگان رسیده است؟

بازار لوازم خانگی، گرانفروشی یا مدیریت قیمت

ایرلاین‌های ایرانی چقدر ارز دولتی گرفتند؟

آیا درآمد وکلا واقعا نجومی است؟

برنج ایرانی گران شد

رکود به شمال رسید، همه فروشنده‌اند

ترکیه به توافق سوخت‌رسانی به هواپیماهای ایرانی پایبند می‌ماند؟

کاغذ با ارز 4200 تومانی خداحافظی کرد؟

سکه همچنان بالای 5میلیون تومان

خانه های ناتمام را نخرید