بازار آریا

آخرين مطالب

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار گزارش ويژه

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار

  بزرگنمايي:

آریا بازار - قبل از دوره ناصرالدین‌شاه معتبرترین و وسیع‌‌ترین تكیه‌های تهران كه تعزیه‌های دولتی در آن برگزار می‌شد تكیه حاج میرزا آقاسی بود كه تكیه عباس‌آباد نیز نامیده می‌شد. اما به علت آنكه استقبال بسیار زیادی از طرف مردم از این برنامه‌های مذهبی می‌شد، ناصرالدین شاه در سال 1283ق دستور ساخت تكیه‌ای بزرگ‌تر را صادر كرد، این تكیه كه بعدها به تكیه دولت معروف شد، در دوره قاجاریه محل معروف‌‌ترین و مفصل‌‌ترین مجالس روضه خوانی و عزاداری در تهران بود و در تمام كشور شهرت داشت. خانم كارلاسرنا در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«این بنا از لحاظ وسعت، قابل توجه است. نمای خارجی آن آجری است. داخل آن شكل سیركی بزرگ دارد و از لژهای بزرگ و كوچكی كه روبه روی هم و در یك سطح قرار ندارند احاطه شده است.... دالان‌هایی كه كاخ شاهی را به تكیه متصل می‌كند پیچ در پیچ و تاریكند. سر در اصلی، نوعی معماری جدید ایرانی است، مركب از چند گنبد و طاق‌ها و برج‌های كوچك كه با آجرهای رنگارنگ و شیشه‌هایی با قطع كوچك مزین شده است. سبك بنا سنتی و ظریف است.» عبدالله مستوفی نیز در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«طبقه اول متعلق به وزرا و حكام است... و اعیان شهر به مناسبت خصوصیت با پیشكار حاكم یا رفاقت با وزیر به این طاق نماها با دعوت و بی‌دعوت می‌آمدند و اكثرا، ناهار هم به آنها داده می‌شد. پله‌های منبر.... را با جار و لاله و آیینه و گلدان... زینت می‌كردند... [غرفه‌هایی كه متعلق به زنان خاصه دربار بود جداگانه] و جلوی این غرفه‌های فوقانی پرده زنبوری می‌كشیدند و هر غرفه متعلق به یكی از زن‌های شاه بود كه آنها هم مهمان‌های خود را كه از خانواده‌های اعیان بودند... دعوت كرده... و عصر برای تماشای تعزیه به غرفه مخصوص می‌آمدند و... بعد از ظهر... تمام روضه‌خوان‌های شهر یكی بعد از دیگری آمده روضه می‌خواندند....
در این تكیه، 10 روز تمام عصرها روضه‌خوانی می‌شده و شب‌ها تعزیه‌خوانی و عده زیادی از روضه‌خوان‌های شهر در آنجا منبر می‌رفته‌اند، بعد از خاتمه روضه‌خوانی، دسته‌های سینه‌زنی با علم و بیرق عزا وارد می‌شدند و روبه‌روی اتاق شاه توقفی كرده سینه زده و از در خارج می‌شدند آخر همه دسته‌ها، دسته فراش‌های شاهی كه حدود هزار نفر می‌شدند با لباس‌های مشكی وارد شده و سینه‌زنی و نوحه‌خوانی می‌كردند و بعد از آن هم تعزیه‌خوان‌ها و شبیه‌خوان‌ها وارد می‌شدند.
شكل‌گیری هیات‌های عزاداری
می‌توان اساسی‌‌ترین شاخصه عزاداری در عصر قاجاریه را توسعه هیات‌های عزاداری دانست، این هیات‌ها یكی از مردمی‌‌ترین تشكل‌های موجود در جهان‌اند كه بدون كمك دولت‌ها و در پاره‌ای مواقع به‌رغم مخالفت و خشونت حكومت‌ها به‌وجود آمده و به حیات خود ادامه داده‌اند. بر همین اساس، امروزه می‌توان هیات‌های مذهبی را یافت كه در دوره قاجاریه تاسیس شده و تا به امروز (به‌رغم فشار دولت‌های پهلوی) به كار خود ادامه می‌داده‌اند. كاركردهای هیات‌های مذهبی را می‌توان اقامه عزا، تعظیم شعائر دینی، تعمیق دانش دینی و تقویت حافظه تاریخی جامعه شیعه ایران دانست. جلسات هیات‌های مذهبی در منازل، مساجد، حسینیه‌ها، تكایا و محله‌ها تشكیل می‌شود و غیر از ایام خاص، نظیر ماه محرم معمولا در طول سال جلسات خود را به‌صورت هفتگی یا بعضا ماهانه تشكیل می‌دهند. در انتخاب روز برپایی جلسه نیز هیات‌ها با توجه به میل و سلیقه و با تكیه بر مستندات دینی و تاریخی، روز خاصی را انتخاب می‌کنند. تعلیم قرآن، آموزش احكام، وعظ و سخنرانی، خواندن روضه و خواندن ادعیه و... اموری است كه در هیات‌ها رواج دارد. اوج رشد هیات‌های مذهبی و عزاداری را می‌توان در دوره ناصرالدین شاه دانست. هیات‌های مذهبی اختصاص به تهران نداشت، بلكه وضعیتی مشابه نیز در سایر شهرها به خصوص در مراكز استان‌ها حاكم بود. به‌عنوان نمونه در یزد هر یك از 17 محله، یك هیات عزاداری و دسته سینه‌زنی مخصوص ترتیب می‌دادند.
-‌به نقل از مقاله «عزاداری در عصر قاجار» نوشته رضا رمضان نرگسی





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

چه سرنوشتی در انتظار نفت ایران نشسته است؟

گرانی، کدام کالاها را از سفره مردم حذف کرد؟

پلاک خودرو گم شد چه کنیم؟

گشایش ارزی در راه است؟

یارانه های پنهان بنزین در جیب ثروتمندان

جوش بازاری‌ها و جوشش دلار

زمزمه‌های منفی را متوقف کنید

پولشویی با ارزهای مجازی سر به فلک کشید

تورم قیمت مسکن در سال 97

کالاها با چه قیمتی سال98 را شروع می‌کنند؟

کام کارگران در نهایت شیرین می‌شود؟!

چرا مناقصه‌ها از تلویزیون پخش نمی‌شود؟ /حل مشکل اختلاس با شفافیت

گوش به زنگ باشید؛ کوپن‌ها برمی‌گردند!

آیا قیمت خودرو در سال 98 افزایش می‌یابد؟

مقایسه کارنامه یک‌ساله مسکن، ارز و سکه

برای رشد کسب و کار خود چرا باید از شبکه های اجتماعی استفاده کنید؟

کدام استان‌ها بیشترین تورم را داشتند؟

ثروتمندترین اشخاص ترکیه چه‌کاره‌اند؟

هشدار؛ افزایش زنان معتاد درجامعه

ویزیت‌هایی که خودسرانه گران می‌شود

خواب عیدانه بازار مسکن

در نشست FATF چه گذشت؟

هزینه وام مسکن زوج‌های تهرانی چقدر است؟

ناهماهنگی ستاد تنظیم بازار

چند درصد مردم ایران مستاجر هستند؟

بازار گوشت به سمت تعادل گام برمی‌دارد؟

ساماندهی مرز باشماق مریوان وعده ای که تاکنون محقق نشده است

دنیای قشنگ نو

نقطه اوج خودروهای برقی کی فرا می‌رسد؟

چرا احتمال ریزش قیمت ارز بالاست؟

بازار کساد نقره کاران اصفهان

در ده سال گذشته چه بلایی بر سر ونزوئلا آمد؟ + اینفوگرافیک

آمریکا در صدر مصرف گوشت جهان/ایران در چه جایگاهی قرار دارد؟ +اینفوگرافیک

بیشترین رشد اقتصادی در انتظار کدام کشورهای اروپایی است؟/ پیش‌بینی رشد 0.2درصدی برای ایتالیا

بیشترین بهره‌وری مربوط به کدام کشور است؟

بازار سرمایه در آینه 40 سالگی انقلاب اسلامی

واکنش‌ها به پیوند زدن FATF با INSTEX

بازار ارز به تعدیل نرخ ها تن داد

تورم تقصیر کیست؟

رکود تورمی بزرگ در بخش مسکن

تحول در مدیریت نظارت و کنترل

پنج رویکرد به قیمت بنزین

حضور بانک مرکزی در گلوگاههای پرداخت

شکست سیاست فیلترینگ

در یک ماه 584 هزار چک برگشت خورد

مسئولان، سد مبارزه با قاچاق پوشاک!

ایرانی‌ها در کدام کشورها بیش‌تر خانه می‌خرند؟

بیشترین طلاسازان ایران کجا زندگی می‌کنند؟

قیمت سکه با رشد نرخ اونس جهانی طلا افزایش یافت | آخرین تغییرات نرخ ارز

هوآوی با نسل بعدی تراشه‌ سرورها، بازار رایانش ابری را هدف گرفته است