بازار آریا

آخرين مطالب

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار گزارش ويژه

تکیه‌ها و جایگاه‌های عزاداری در دوره قاجار

  بزرگنمايي:

آریا بازار - قبل از دوره ناصرالدین‌شاه معتبرترین و وسیع‌‌ترین تكیه‌های تهران كه تعزیه‌های دولتی در آن برگزار می‌شد تكیه حاج میرزا آقاسی بود كه تكیه عباس‌آباد نیز نامیده می‌شد. اما به علت آنكه استقبال بسیار زیادی از طرف مردم از این برنامه‌های مذهبی می‌شد، ناصرالدین شاه در سال 1283ق دستور ساخت تكیه‌ای بزرگ‌تر را صادر كرد، این تكیه كه بعدها به تكیه دولت معروف شد، در دوره قاجاریه محل معروف‌‌ترین و مفصل‌‌ترین مجالس روضه خوانی و عزاداری در تهران بود و در تمام كشور شهرت داشت. خانم كارلاسرنا در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«این بنا از لحاظ وسعت، قابل توجه است. نمای خارجی آن آجری است. داخل آن شكل سیركی بزرگ دارد و از لژهای بزرگ و كوچكی كه روبه روی هم و در یك سطح قرار ندارند احاطه شده است.... دالان‌هایی كه كاخ شاهی را به تكیه متصل می‌كند پیچ در پیچ و تاریكند. سر در اصلی، نوعی معماری جدید ایرانی است، مركب از چند گنبد و طاق‌ها و برج‌های كوچك كه با آجرهای رنگارنگ و شیشه‌هایی با قطع كوچك مزین شده است. سبك بنا سنتی و ظریف است.» عبدالله مستوفی نیز در توصیف این تكیه می‌نویسد:
«طبقه اول متعلق به وزرا و حكام است... و اعیان شهر به مناسبت خصوصیت با پیشكار حاكم یا رفاقت با وزیر به این طاق نماها با دعوت و بی‌دعوت می‌آمدند و اكثرا، ناهار هم به آنها داده می‌شد. پله‌های منبر.... را با جار و لاله و آیینه و گلدان... زینت می‌كردند... [غرفه‌هایی كه متعلق به زنان خاصه دربار بود جداگانه] و جلوی این غرفه‌های فوقانی پرده زنبوری می‌كشیدند و هر غرفه متعلق به یكی از زن‌های شاه بود كه آنها هم مهمان‌های خود را كه از خانواده‌های اعیان بودند... دعوت كرده... و عصر برای تماشای تعزیه به غرفه مخصوص می‌آمدند و... بعد از ظهر... تمام روضه‌خوان‌های شهر یكی بعد از دیگری آمده روضه می‌خواندند....
در این تكیه، 10 روز تمام عصرها روضه‌خوانی می‌شده و شب‌ها تعزیه‌خوانی و عده زیادی از روضه‌خوان‌های شهر در آنجا منبر می‌رفته‌اند، بعد از خاتمه روضه‌خوانی، دسته‌های سینه‌زنی با علم و بیرق عزا وارد می‌شدند و روبه‌روی اتاق شاه توقفی كرده سینه زده و از در خارج می‌شدند آخر همه دسته‌ها، دسته فراش‌های شاهی كه حدود هزار نفر می‌شدند با لباس‌های مشكی وارد شده و سینه‌زنی و نوحه‌خوانی می‌كردند و بعد از آن هم تعزیه‌خوان‌ها و شبیه‌خوان‌ها وارد می‌شدند.
شكل‌گیری هیات‌های عزاداری
می‌توان اساسی‌‌ترین شاخصه عزاداری در عصر قاجاریه را توسعه هیات‌های عزاداری دانست، این هیات‌ها یكی از مردمی‌‌ترین تشكل‌های موجود در جهان‌اند كه بدون كمك دولت‌ها و در پاره‌ای مواقع به‌رغم مخالفت و خشونت حكومت‌ها به‌وجود آمده و به حیات خود ادامه داده‌اند. بر همین اساس، امروزه می‌توان هیات‌های مذهبی را یافت كه در دوره قاجاریه تاسیس شده و تا به امروز (به‌رغم فشار دولت‌های پهلوی) به كار خود ادامه می‌داده‌اند. كاركردهای هیات‌های مذهبی را می‌توان اقامه عزا، تعظیم شعائر دینی، تعمیق دانش دینی و تقویت حافظه تاریخی جامعه شیعه ایران دانست. جلسات هیات‌های مذهبی در منازل، مساجد، حسینیه‌ها، تكایا و محله‌ها تشكیل می‌شود و غیر از ایام خاص، نظیر ماه محرم معمولا در طول سال جلسات خود را به‌صورت هفتگی یا بعضا ماهانه تشكیل می‌دهند. در انتخاب روز برپایی جلسه نیز هیات‌ها با توجه به میل و سلیقه و با تكیه بر مستندات دینی و تاریخی، روز خاصی را انتخاب می‌کنند. تعلیم قرآن، آموزش احكام، وعظ و سخنرانی، خواندن روضه و خواندن ادعیه و... اموری است كه در هیات‌ها رواج دارد. اوج رشد هیات‌های مذهبی و عزاداری را می‌توان در دوره ناصرالدین شاه دانست. هیات‌های مذهبی اختصاص به تهران نداشت، بلكه وضعیتی مشابه نیز در سایر شهرها به خصوص در مراكز استان‌ها حاكم بود. به‌عنوان نمونه در یزد هر یك از 17 محله، یك هیات عزاداری و دسته سینه‌زنی مخصوص ترتیب می‌دادند.
-‌به نقل از مقاله «عزاداری در عصر قاجار» نوشته رضا رمضان نرگسی





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

در یک ماه 584 هزار چک برگشت خورد

مسئولان، سد مبارزه با قاچاق پوشاک!

ایرانی‌ها در کدام کشورها بیش‌تر خانه می‌خرند؟

بیشترین طلاسازان ایران کجا زندگی می‌کنند؟

قیمت سکه با رشد نرخ اونس جهانی طلا افزایش یافت | آخرین تغییرات نرخ ارز

هوآوی با نسل بعدی تراشه‌ سرورها، بازار رایانش ابری را هدف گرفته است

تورم را رها کنید؛ مساله اصلی رکود است!

بساط سودهای بالای 20 درصد در بانکها جمع شد؟

سکته مروادات مالی و بانکی در سایه نپیوستن به اف‌ای‌تی‌اف

فروش دسته چک ابزار جدیدی برای کلاهبرداری؟!

هشدار در خصوص افزایش نابرابری در بین خانوار‌های کشور+اینفوگرافیک

تقدیم لایحه رتبه‌بندی معلمان به مجلس؛ تا پایان سال

آخرین جغرافیای اشتغال و بیکاری در ایران

رونق در بازار دست دوم خودرو

حداقل دستمزد در کشورهای اروپایی

نطفه جهش قیمت ارز

کارمندان دولت چقدر مالیات می‌دهند؟

دمای منطقه‌ای از قیمت مسکن

جاماندگان بسته حمایتی چه کسانی هستند؟

SPV چگونه کار می‌کند؟

جدایی کفاشیان از ریاست‌؛مأموریت ناممکن است؟

سود گرانی مرغ به جیب چه کسانی می‌رود؟

نسبت نرخ مشارکت اقتصادی زنان به مردان

چرا قیمت کالاها بعد از کاهش نرخ دلار ارزان نشد؟

سوداگران بازار ارز بابه دنبال اجاره حساب دیگران

عامل گرانی آجیل و خشکبار چیست؟

قدرت تقاضا؛ مانع کاهش قیمت کالا

شرط رونق مسکن در سال 98

سرعت رشد مسکن در آذرماه کم شد

رمزارزها: رویکرد کشورهای مختلف و ایران در سال 2018

بزرگ‌ترین ریسک‌های اقتصاد جهان در 2019

وضعیت فقر در استان‌های مختلف

چرا مسکن در ایران گران است؟

ویژگی های قانون جدید صدور چک

واردات خودرو سال آینده هم ممنوع می شود؟

کم فروشی‌های بی‌سابقه در محصولات لبنی

اقدامات اساسی برای افزایش سلامت اقتصاد

بمب بدهی 9 تریلیون دلاری شرکت های آمریکایی

بار تورم در طبقات درآمدی

15 اصطلاح بازار طلا را بشناسیم

راهکارهای ایجاد اشتغال

صرافی بایننس، بزرگترین صرافی ارز دیجیتال

بختک پولشویی بر اقتصاد

صنایع خلاق و چارچوب‌های آن

سیاست تثبیت نرخ ارز و ایجاد بحران

مراقب باشید؛ این 6 ترس خلاقیت شما را نابود می‌کند

فقرزُدایی آموزشی در قرن 21

5 توصیه تحریمی کلیدی به مردم

تحریم‌ها، اقتصاد ایران را زمین‌گیر نمی‌کند

عملکرد فراتر از پیش بینی توییتر با انتشار گزارش مالی تابستان 2018