بازار آریا

آخرين مطالب

استاد اقتصاد و رئيس دانشکده اقتصاد دانشگاه لوترن کاليفرنيا در گفت وگو

12 راهکار کليدي براي افزايش رشد اقتصادي در ايران/ 8 وظيفه دولت براي درمان بيماري هلندي مقالات اقتصاد جهاني

12 راهکار کليدي براي افزايش رشد اقتصادي در ايران/ 8 وظيفه دولت براي درمان بيماري هلندي

  بزرگنمايي:

آريا بازار-او در اوايل دهه 80 ميلادي مديرکل بخش مطالعات و سياست‌هاي اقتصادي وزارت اقتصاد و دارايي ايران بود. وي در سال‌هاي 1982 تا 1985 به نمايندگي از طرف کشور، به عنوان عضو و يا سرپرست هيئت نمايندگان در همايش‌هاي داخلي و بين‌المللي شرکت کرده است. دموئي در سال‌هاي 1988 تا 1991 به عنوان اقتصاددان ارشد در برنامه توسعه سازمان ملل متحد فعاليت کرده است.هنگام فعاليت در سازمان ملل او مدير بخش اقتصادي دفتر سازمان ملل متحد در سومالي بود و وظايف او شامل هماهنگي کمک‌هاي مالي و تکنيکي اهداکنندگان به کشور، آماده‌سازي گزارشهاي مشاوره اقتصادي براي دفتر مرکزي برنامه توسعه سازمان ملل در نيويورک و طراحي و آماده‌سازي تعدادي از پروژه‌هاي رشد و توسعه بود.
او پس از اتمام دوره مأموريتش در سومالي، مطالعات و گزارشهاي خود را درباره مسائل جاري سومالي و شاخ آفريقا ادامه داد. پس از کناره‌گيري از سازمان ملل و بازگشت به دانشگاه لوترن کاليفرنيا، همچنان به عنوان مشاور برنامه توسعه سازمان ملل و دفتر خدمات پروژه سازمان ملل متحد فعاليت مي‌کرد. وي گزارشها و مطالعات بسياري درباره مشکلات اقتصادي پيش روي کشورهاي با شرايط بي‌ثبات سياسي و بحران اقتصادي انجام داده است.
کارهاي دانشگاهي دموئي شامل طيف وسيعي از مشکلات اقتصادي و اجتماعي کنوني است، از جمله طراحي و ارزيابي پروژه، روش‌هاي ظرفيت‌سازي در شرايط بحران، پيشگيري و جبران بحران، دلايل عدم توازن اقتصادي، هماهنگي کمک‌ها، خصوصي‌سازي صنايع، مشکلات مالي و پولي، ارزيابي تاثير اجتماعي و اقتصادي سياست‌گذاري‌ها و موسسات سازماني. وي رئيس کل شرکت پژوهش جهاني دموئي است که يک شرکت مشاوره متمرکز بر ارزيابي برنامه و پروژه، مطالعات پيامدهاي اقتصادي، ارزيابي نيازها و تحليل سياست‌ها است.
او در 15 سال گذشته تمرکز بيشتري بر اقتصاد کاليفرنيا داشته و مقالات، گزارشها و مطالعات متعددي درباره تحليل اقتصادي مشکلات اجتماعي در مجلات معروف و تخصصي و همچنين در تعدادي کتاب در همين‌باره چاپ کرده است.
دموئي معتقد است که براي درمان بيماري هلندي بايد به دنبال سياست اقتصادي مناسب و نيز راهکارهاي بلندمدت بود. او در اين مسير به کارساز بودن ايجاد ذخيره هاي ارزي براي درآمدهاي دولتي، موثر بودن عقيم کردن درآمد ارزي خارجي و عدم ورود آن به اقتصاد در پاره اي از موارد و... باور دارد.
وي بر اين باور است که افزايش نقدينگي، نتيجه افزايش درآمد ارزي است. او معتقد است که کمبود نقدينگي در بخش توليد ريشه در کاهش اطمينان و اعتماد براي سرمايه گذاري دارد و با نبودن اعتماد نسبت به سرمايه گذاريهاي بلندمدت، سرمايه گذاريها به سمت زمينه هاي خدمتي، تجاري و کوتاه مدت سوق مي يابند.
ديگر نظرات استاد ايراني اقتصاد و رئيس دانشکده اقتصاد، امور مالي و حسابداري در دانشگاه لوترن کاليفرنيا را در دو سطح مختلف بحث در خصوص اقتصاد ايران و اقتصاد اسلامي و نيز دروس اقتصادي در گفت وگو با خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس در ادامه مي خوانيد.
• علل بروز بيماري هلندي در ايران
راه حل عمومي رفع بيماري هلندي (تورم توام با رکود ) چيست چه راهکارهايي براي خروج اقتصاد ايران از اين مشکل داريد؟
دموئي : از ديدگاه اقتصادي، بيماري هلندي بيان کننده شرايط خاص اقتصادي است که طي آن افزايش صادرات يک يا چند منبع طبيعي موجب افزايش قابل توجه درآمد صادراتي آن کشور شده و اين امر، موجب تغيير اختصاص منابع توليد از فعاليتهاي اقتصادي ديگر از جمله صنايع توليدي يا کشاورزي به آن فعاليت مخصوص مي شود. چنين واقعه اي موجب کاهش توان اقتصادي آن کشور شده و پيامدهاي منفي ديگري از جمله کاهش توليد ناخالص ملي آن اقتصاد مي شود.
افزايش قابل توجه درآمد ارزي يک کشور مي تواند آثار منفي ديگر به همراه داشته باشد. يکي از آثار اين تغيير و تحول افزايش ارزش ارز کشور مورد نظر است. افزايش غيرواقعي ارز يک کشور موجب کاهش قدرت رقابت صادراتي ديگرتوليدات آن کشور مي شود. به زبان ساده، با کاربرد نرخ ارز بالاتر از واقع، قيمت صادراتي ديگر محصولات بالا رفته و اين موجب کاهش قدرت رقابتي آنها در بازارهاي بين المللي مي شود. چنين تغيير قيمت در داخل کشور نيز رخ خواهد داد و اين تغيير به همراه افزايش عرضه پول که نتيجه ارز خارجي از طريق افزايش صادراتي منابع طبيعي موجب تورم و عواقب ناشي از آن در آن کشور خواهد شد. اينکه کشورهايي که به بيماري هلندي دچار هستند متأسفانه از تورم و رکود هر دو برخوردارند، بياني درست و قابل استناد است . در مورد ايران آثار بيماري هلندي در طي زمان قابل توجهي در جريان بوده است.
• بخش دولتي و خصوص مکمل يکديگر باشند و نه رقيب هم
پيامد مثبت اين درآمد در زمينه هاي مختلف رخ داد که در ميان آنها مي توان به ايجاد توان اقتصادي لازم براي سرمايه گذاري در زمينه هاي زيربنايي اقتصاد کشور اشاره کرد. چنين پيامد اقتصادي موجب افزايش قدرت جذب سرمايه گذاري در کشور شده که اين به نوبه خود موجب کاهش آثار منفي بيماري هلندي است. از سوي ديگر، افزايش درآمدهاي نفتي موجب افزايش قدرت بخش دولتي شده و اين در پاره اي از موارد مي تواند موجب کاهش توان اقتصادي بخش خصوصي شود. بخش دولتي و خصوص مکمل يکديگر باشند و نه رقيب هم. در اين زمينه، مطالعات زيادي وجود دارد که نشان دهنده روش درست و کارآمد است.
از نقطه نظر مسائل ماليه بين المللي، بروز بيماري هلندي موجب ايجاد فشار در جهت افزايش ارزش ارز کشور مورد نظر مي شود. افزايش غيرمعقول ارز يک کشور موجب کاهش رشد توليد داخلي در زمينه هاي ديگر از جمله کشاورزي و يا صنايع داخلي کشور مي شود. دليل کاهش رشد صنايع و کشاورزي افزايش قيمت بين المللي آنها است. به عبارت ديگر، افزايش نرخ برابري و قدرت ارز داخلي يک کشور موجب افزايش قيمت محصولات آن کشور در بازارهاي صادراتي مي شود. نکته مهمي که نبايد فراموش شود، اين است که اين بررسي و تحليل در چارچوب يک اقتصاد باز است که واردکننده و صادرکننده محصولات مختلف مصرفي و توليدي است. اقتصاد موجود در ايران در چنين چارچوبي عمل مي کند و در نتيجه تحليل مورد بحث در مورد ايران صادق است.
• راهکارهاي درمان بيماري هلندي در ايران
• به دنبال سياست اقتصادي مناسب و راهکارهاي بلند مدت باشيد
• کارساز بودن ايجاد ذخيره هاي ارزي براي درآمدهاي دولتي
• موثر بودن عقيم کردن درآمد ارزي خارجي و عدم ورود آن به اقتصاد در پاره اي از موارد
در مورد يافتن راهکار مناسب، اين بحث به موارد پيچيده تر برخورد خواهيم کرد که قابل تعمق است. اجازه بدهيد که اين بحث را از اينجا ادامه دهيم که بروز بيماري هلندي موجب بروز تورم خواهد شد. چنانچه ارز دريافتي توسط دولت به افزايش بي رويه نقدينگي در اقتصاد داخلي منجر شود، بسياري از کشورها به راه حلهاي موجود در مهار تورم دست زده و خواهند زد. اما اين روشها تنها در کوتاه مدت موجب حل پاره اي از مشکلات خواهد بود. علاوه بر چنين راهکارهايي ، هرکشوري بايد در جستجوي راهکارهاي طولاني مدت حل چنين مشکلاتي باشد. ايجاد ذخيره هاي ارزي براي درآمدهاي دولتي مي تواند کارساز باشد. عقيم کردن درآمد ارزي خارجي و عدم ورود آن به اقتصاد در پاره اي از موارد مي تواند کمک کننده باشد. مهمترين کوشش يک اقتصاد بايد در اين جهت باشد که در طي زمان تخصيص منابع آن در جهت متوازن آن و بدون فشار ناشي از بروز بيماري صورت گيرد. در مورد ايران، درآمدهاي ناشي از فروش نفت ايران تأثير عمده اي در اقتصاد کشور دارد. پيشنهاد کاهش کاربرد آن در اقتصاد داخلي در شرايط موجود بسيار پيچيده و شايد غيرعملي است. با وجود اين، داشتن يک سياست اقتصادي مناسب در بلندمدت غيرقابل اجتناب است. داشتن يک تصوير از ايران با يک اقتصاد شکوفا با وجود منابع توليدي بخش خصوصي کارآمد، مولد و سالم از اهميت قابل توجهي برخوردار است.
• 8 وظيفه دولت در مسير درمان بيماري هلندي
نقش دولت در ايجاد چنين اقتصاد شکوفا از اهميت ويژه اي برخوردار است. دولت بايد توجه خود را در ايجاد زير بناي اقتصادي استوار معطوف نمايد و توليد خدمات مورد استفاده عموم در افزايش سطح رفاه اقتصادي مردم، به وجود آوردن سيستم آموزش و پرورش و حرفه اي کارآ در سطوح مختلف، فراهم آوردن سطح بالاي بهداشتي و درماني کشور و فراهم آوردن ديگر خدمات عمومي براي تمامي مردم بدون توجه به درآمد آنان از جمله مسئوليتها و وظايف هر دولت کارآمدي است. دولت مي تواند موجب تشويق و جذب بخش خصوصي به فعاليتهاي توليدي مورد نياز جامعه باشد. رقابت با بخش خصوصي و کاهش زمينه هاي فعاليت آنها از جمله وظايف يک دولت نيست.
• نقش مهم دولت در اقتصاد و به ويژه در زمينه هاي پولي و مالي
• تغيير ميزان پول در گردش براي مقابله با تورم يک روش همگاني است
 ساير کشورها براي خروج از تورم توام با رکود چه کرده اند و کدام موفق تر بوده است؟ تزريق نقدينگي براي بهبود وضعيت توليد ، بهره گيري از نقدينگي براي کنترل تورم يا ساير روشها؟
دموئي : من پاره اي از سئوالات شما در اين بخش را قبلا پاسخ داده ام. به عقيده من نقش دولت در اقتصاد يک کشور بسيار مهم است. اين نقش از اهميت خاصي در زمينه هاي پولي و مالي برخوردار است. ديدن تورم به عنوان يک مشکل پولي و در رابطه با ميزان پول در گردش در يک کشور، يک باور عمومي در ميان اقتصاددانان است. تغيير ميزان پول در گردش براي مقابله با تورم يک روش همگاني است و بدون شک يک کشور بايد به چنين سياستهايي در زمان لازم خود متوسل شود. در اين حال، بسيار مهم است که مسايل بلندمدت و ساختاري اقتصاد در جهات رکود طولاني مدت بخش توليدي آن توجه لازم به عمل آيد. کاربرد روشهاي کوتاه مدت براي مهار تورم و يا توازن اقتصادي ادواري لازم است ولي بايد به اين نکته توجه داشت که عدم گسترش توان توليدي يک اقتصاد و پايين بودن سطح کارآيي توليد محصولات توليدي آن در مقايسه با ديگر توليدات بين المللي معيارها و روشهاي کوتاه مدت حل و برطرف نخواهد شد.
• نگاه جهان به بيماري هلندي: به عنوان يک جريان اقتصادي که خود به خود و در طي زمان برطرف خواهد شد
• لزوم حمايت از صنايع بدون ايجاد وابستگي به کمک دولت در بلند مدت و بدون تکيه بر سياستهاي حمايت تجاري بين المللي براي درمان بيماري هلندي
در نگاهي به ادبيات موجود اقتصاد جهان به اين نتيجه خواهيم رسيد که بسياري از آنها به بروز بيماري هلندي به صورت يک جريان اقتصادي که به خودي خود و در طي زمان برطرف خواهد شد نگاه مي کنند. بسياري بر اين عقيده هستند که حرکت نيروهاي توليدي در طي زمان به سوي توليداتي که از مزيت نسبي اقتصادي برخوردار هستند، جذب خواهند شد. واقعيت اقتصاد ايران و شمار زيادي از ديگر کشورها نشان دهنده اين است که امکان تداوم اين بيماري در بلندمدت وجود دارد. کمک به صنايع بدون ايجاد وابستگي به کمک دولت در بلندمدت و بدون تکيه به سياستهاي حمايت تجاري بين المللي مي تواند موجب پيامدهاي مفيد در بلند باشد.
• افزايش نقدينگي، نتيجه افزايش درآمد ارزي است
• کمبود نقدينگي در بخش توليد ريشه در کاهش اطمينان و اعتماد براي سرمايه گذاري دارد
• نتيجه عدم اعتماد به سرمايه گذاريهاي بلندمدت ؛ سرمايه گذاري در زمينه هاي خدماتي، تجاري و کوتاه مدت
اقتصاد ايران با پارادوکس افزايش بيش از اندازه نقدينگي و در عين حال معضل کمبود نقدينگي بنگاههاي توليدي روبرو است عمده دليل اين مشکل را چه مي دانيد؟ راهکار پيشنهادي شما براي حل اين مشکل چيست؟
دموئي : بدون شک افزايش نقدينگي در سطح اقتصاد کلي کشور نتيجه افزايش درآمد ارزي کشور است. اين همان موردي است که ما در ابتداي اين پاسخ و پرسش به آن جواب داديم. به گمان من بيان کاهش نقدينگي در بخش صنايع توليدي در رابطه با کاهش توان سرمايه گذاري و يا ايجاد اعتبارات سرمايه اي در اين زمينه ها است. اگر چنين تصوري درست است، ريشه اين کاهش را بايد در بسياري از مشکلات جاري کشور جستجو کرد. از جمله اين مشکلات بايد به تأثير کاهش اطمينان و اعتماد به شرايط باروري سرمايه گذاري در يک زمان مورد نظر توجه داشت. بخش خصوصي موقعي به سرمايه گذاري علاقه نشان خواهد داد که مطمئن باشد شرايط موجود و در زمان آينده نزديک و يا بلندمدت موانع عمده و پيچيده در جهت سوددهي سرمايه گذاري نخواهد داشت. کاهش سرمايه گذاري دولتي در زمينه هايي که در رابطه با مالکيت و يا مديريت دولتي است، مي تواند نتيجه مستقيم کاهش بودجه دولتي باشد. در مورد بخش خصوصي ايجاد اعتماد به ثبات اقتصادي در بلند مدت از اهميت ويژه اي برخورد است. بدون چنين اعتمادي سرمايه گذاريهاي بلندمدت صورت نخواهد گرفت و بخش عمده سرمايه گذاريهاي در زمينه خدماتي، تجاري و کوتاه مدت خواهد بود.
• افزايش درآمد دولت مي تواند موجب رشد اقتصادي و در عين حال افزايش فشارهاي تورمي باشد
 رشد فزاينده نقدينگي در ايران به يک معضل تبديل شده براي حل آن چه بايد کرد؟
دموئي : براي پاسخ به اين سئوال نياز به اطلاعات بيشتر است. اجازه دهيد که براساس چند فرضيه به اين بحث بپردازيم. افزايش درآمدهاي ارزي دولت (به استثناي مدت اخير) موجب ايجاد درآمد فزاينده براي دولت شد. تبديل چنين درآمدهايي به پول داخلي کشور موجب افزايش نقدينگي داخلي شد. افزايش درآمد دولت مي تواند موجب رشد اقتصادي و در عين حال افزايش فشارهاي تورمي باشد. افزايش فشارهاي تورمي مي تواند به مراتب مخرب تر باشد، چنانچه به همراه آن يک کشور از کاهش توليد داخلي و يا کاهش واردات مواجه نشود، به زبان ديگر، اگر مقدار زيادي نقدينگي به داخل اقتصاد يک کشور وارد شود و در عين حال توان توليدي کشور نيز کاهش يابد، پول زياد در مواجه با کاهش کالاهاي موجود، بر فشار تورمي خواهد افزود. افزايش نقدينگي در کشور مي تواند حتي در زمان کاهش درآمدهاي ارزي صورت گيرد و در چنين شرايطي آثار تورمي به مراتب بيشتر خواهد بود.
افزايش تورم عواقب بسيار منفي بر سطح رفاه اقتصادي طبقات کم درآمد و مردمي است که از درآمد ثابت برخوردار هستند.
• 12 راهکار کليدي براي افزايش رشد اقتصادي ايران
 راهکارهاي افزايش رشد اقتصادي کدامند؟
دموئي : در پاسخ به سوالات قبلي، به پاره اي از چنين سياستها و روشها اشاره شد. به نظر من برخي سياستهاي بلندمدت و کوتاه مدت مي تواند اقتصاد ايران را به سوي مناسب سوق دهد. اول ايجاد ثبات اقتصادي در کوتاه مدت با استفاده از روشهاي مناسب پولي و مالي.
دوم ايجاد شرايط مناسب که نشان دهنده اطمينان خاطر در سطوح مختلف اقتصادي است. چنين اطمينان خاطري مي تواند از طريق اجراي قوانين اقتصادي و مدني کشور باشد. حمايت قانوني از همه عوامل سرمايه گذاري و توليد مي تواند بسيار سازنده و مفيد باشد.
سوم، نگاهي کارساز و عميق به خصوصي سازي پاره اي فعاليتهاي اقتصادي در يک چارچوب منطقي و عقلايي. منافع طبقه کارگر موقعي به درستي حاصل خواهد شد که در سطح کشور فعاليتهاي مفيد اقتصادي توسعه گيرد. حمايت از حقوق کارگران در راستاي کمک به باروري بيشتر اقتصادي عواقب بسيار مفيدي در برخواهد داشت.
چهارم، نگاهي عميق و کارساز به به کارگيري روشهاي جذب درآمدهاي مالياتي دولت. افزايش درآمد ملي و پرداخت مناسب مالياتي دو سوي يک اقتصاد شکوفاست.
پنجم، کاهش تنش در سطح جهاني در جهت حفظ منافع ملي کشور. ايجاد چنين شرايطي لازم و ملزوم ايجاد اطمينان خاطر بيتشر براي افزايش سرمايه گذاريهاي داخلي است.
ششم کوشش در جهت ايجاد و گسترش بازارهاي منطقه اي براي توليدات داخلي و ايجاد سطح بالاتري از اطمينان متقابل در منطقه براي فعاليتهاي اقتصادي کشور.
هفتم، کوشش در جهت ايجاد و گسترش زمينه هاي سرمايه گذاريهاي مشترک در مناطق بين المللي مجاور کشور
هشتم، نگاهي اساسي و عميق در جهت ايجاد کار براي کارگران از طريق ايجاد مناطق توسعه اقتصادي با تشويق و افزايش انگيزه هاي اقتصادي براي آنان که علاقه به سرمايه گذاريها در جهت استفاده از چنين مزايا دارند.
نهم، توجه ويژه به ايجاد کار براي طبقات جوان از طريق ايجاد آموزش و پرورش براي ايجاد مهارتهاي لازم در بازار کار موجود کشور.
دهم، ايجاد اعتبارات سرمايه گذاري براي آنان که از مهارتهاي خاص و افکار جديد و نوآوري در زمينه هاي مختلف برخوردارند ولي فاقد سرمايه لازم هستند.
يازدهم، ايجاد هماهنگي بيشتر بين آموزش و پرورش مدارس و دانشگاهها و نيازهاي اقتصادي و توليدي کشور
دوازدهم، ايجاد نگاهي تازه به اقتصاد آينده ايران که بر پايه هاي استوار اقتصادي تکيه دارد بدون توجه به درآمدهاي نفتي و يا افزايش آن در طي زمان.
• احتياج ، مادر اکتشافات و يافتن روشهاي نو و مناسب است
 در شرايطي که ايران به دليل تحريمها با مشکلات اقتصادي همچون کاهش فروش نفت روبرو است چه جايگزينها و راهکارهايي را به آن توصيه مي کنيد؟
دموئي : بزرگترين اميد موجود، ديدن خاتمه تحريمهاي اقتصادي بين المللي برعليه ايران است. در عين حال بايد به اين نکته توجه داشت که يک کشور بايد بتواند با توجه به مشکلات مربوطه به رفع نيازهاي اقتصادي خود تا آنجا که ممکن است بپردازد. در يک شرايط مناسب، اين تصميم و اراده يک دولت است که با توجه به نيازهاي خود سياست لازم را در جهت کاهش و يا افزايش درآمدهاي ارزي اتخاذ کند. من با شرايط موجود در ايران از نزديک آشنا نيستم ولي مي توان اين تصور را داشت که در طي زمان گذشته اخير، پاره اي از تصميمات در جهت رفع نيازهاي اقتصاد ايران کارساز بوده است. اگر چنين است از اين سياستها بايد درس لازم را به دست آورد و از آنها حتي در زمان افزايش درآمدهاي ارزي در آينده استفاده کرد. همه ما مي دانيم که احتياج، مادر اکتشافات و يافتن روشهاي نو و مناسب است. به هر حال به اين نکته بايد توجه کرد که ادامه تحريمها اقتصادي عليه ايران شديدا به ضرر کشور است و نمي تواند يک عامل کم اهميت در جهت برنامه ريزي اقتصادي ايران در آينده باشد. در رابطه با مشکلات فعلي نياز به تصميمات و راه حلهاي مناسب کوتاه مدت است. ولي نبايد فراموش کرد که اين تصميمات کوتاه مدت است و نمي تواند پايه هاي استواري براي حل مشکلات بلندمدت ايران باشد. کاهش بودجه در زمينه هاي مختلف در زمان نبودن درآمدهاي لازم غيرقابل اجتناب است ولي با تغيير شرايط اين نوع برخوردها و روشها نمي تواند کارساز باشد و بايد به تغيير و تعديل آن توجه لازم به عمل آيد.
• سياستهاي لازم بايد در جهتي باشد که جوابگوي نيازهاي انساني مردم باشد.
مناسبت ترين سياستها براي شرايط کنوني اقتصاد ايران سياستهاي طرف تقاضا (تحريک تقاضا) است يا سياستهاي طرف عرضه است؟
دموئي : ما بايد به اهداف سياستهاي اقتصادي مان توجه کنيم . براساس آن راهکار لازم را بيابيم. گزينش ابزار اقتصادي بدون توجه به پيامدهاي آنها درست نيست. يک سياست اقتصادي مناسب بايد پاره اي از اصول لازم تکيه نمايد. اين اصول عبارت است از دنبال کردن ارزشهاي انساني و اخلاقي آن سياست، عدالت اجتماعي، کارآيي هزينه اجزايي، عملي بودن آن، آثار بلندمدت آن، و اجتناب از عواقب پيش بيني نشده آن سياست. يافتن يک سياست بر مبناي زمينه تقاضا و يا عرضه بايد در ابتدا و يا در حين اجراي آن، اين اصول را در توجه خود قرار دهد. براساس شرايط موجود در کشور سياستهاي لازم بايد در جهتي باشد که جوابگوي نيازهاي انساني مردم باشد. يک سياست مناسب، سياستي که بتواند بهترين بهره را از منابع موجود در جهت افزايش رشد و توسعه اقتصادي کشور به کار گيرد. در اين زمينه، استفاده از تجارت خارجي بايد در زمينه برآورده کردن نيازهاي اساسي مردم و صنايع کشور باشد. در اين حال بايد به اين اصل توجه کرد که يک سياست براي هميشه نيست و به همراه تغيير در شرايط موجود، سياستهاي لازم نيز بايد تغيير کنند. بايد اين آمادگي را داشت که آنچه را که وجود دارد بررسي کرد. اشتباهات را پذيرفت و در جهت تغييرات لازم گام برداشت.
• لزوم فراهم کردن زمينه براي فعاليتهاي توليدي اقتصادي به بهترين وجه خود 
براي حل مشکلات مذکور اولويتها کدامند؟
دموئي : اجازه بدهيد اين سوال را که تا حدي پيچيده است براساس درکم از اين پرسش پاسخ دهم. پاسخ مناسب به نيازهاي اساسي مردم در زمان مشکلات اقتصادي و بحران در صدر توجه يک جامعه قرار مي گيرد. به نظر من، نيازهاي اساسي مردم متشکل از موارد زير است. غذا، فراهم کردن بهداشت و نيازهاي درماني کشور، آموزش و پرورش، امنيت جامعه و داشتن حمايت قانوني براي تمامي مردم کشور. اينها نيازهاي اساسي است که به نظر من در صدر توجهات يک جامعه قرار دارد.
فراهم آوردن اين نيازها، احتياج به کمک دولت و نقش فعال بخش خصوصي دارد. دولت موقعي قادر به برآوردن اين نيازهاست که اقتصاد کشور بتواند به کار خود ادامه دهد و موجب افزايش توليد در آن جامعه باشد. افزايش توليدات داخل نيازمند کار فعال بخش توليدي خصوصي يک اقتصاد است. به نظر من، اولويتها يک تصميم مجرد و جدا از واقعيتهاي يک کشور نيست. براي فراهم آوردن شرايط لازم بايد شرايطي را به وجود آورد که در آن فعاليت توليدي اقتصادي به بهترين وجه خود به حقيقت بپيوندد. بدون کمک و همکاري همه عوامل توليدي کشور، رسيدن به اين اهداف غيرممکن است.
• ارائه اقتصاد اسلامي دروس اختياري درسي دانشگاههاي جهان
 با توجه به اينکه شما رئيس دانشکده اقتصاد، امور مالي و حسابداري در دانشگاه لوترن کاليفرنيا هستيد ما سوالات خاصي داريم که قطعا حضرتعالي قادر به پاسخگويي آن هستيد. براين اساس آيا در دروس اقتصادي در آمريکا در مورد اقتصاد اسلامي نيز دروسي وجود دارد؟ يا آيا در مباحث درسي آنها به اقتصاد اسلامي اشاره مي شود؟
دموئي: در بيشتر قريب به اتفاق تمامي دانشگاههاي آمريکا دروس اقتصادي به صورت دو مجموعه مکمل يکديگر ارائه مي شوند. اولين گروه شامل دروس پايه است که در آنها اقتصاد خرد و کلان در سطوح مختلف، آمار، اقتصاد سنجي و مشابه اين دروس تدريس مي شود. دومين گروه، دروس انتخابي است که در آن مجموعه بسياري از دانشگاهها اين اختيار را به استادان خود مي دهد که پاره اي از دروس جديد را به صورت آزمايشي به همراه ديگر دروس متداول عادي ارائه کنند. مي توان اين تصور را کرد که بعضي از استادان بخشي از اقتصاد اسلامي و يا ديگر اقتصادهاي موجود را به دانشجويان خود ارائه کنند. من از مورد خاصي که به صورت متداول در آن اقتصاد اسلامي تدريس شود اطلاع ندارم. دانشجويان دکترا در بسياري از نقاط به تحقيقات در سيستمهاي مختلف اقتصادي مبادرت مي ورزند.
• اقتصاد اسلامي بر پايه اصول خاص اخلاقي و اجتماعي اسلام متکي است
نگاه شما به اقتصاد اسلامي چيست و چه تفاوتي با اقتصاد مدرن يا کنوني دارد؟
دموئي: اقتصاد مدرن ريشه هاي عميق به اقتصاد توسعه يافته در 200 سال گذشته در اروپا و ديگر کشورهاي غربي دارد. به نظر من تفاوتي به صورت علمي در بررسي هيچ روش اقتصادي در جهان وجود ندارد. درک يک اقتصاد به چند موضوع اساسي و اصولي تکيه دارد. آنها عبارتند از تغيير واقعي گرايشهاي عوامل اقتصادي در تصميمهايشان. عوامل اقتصادي عبارتند از: توليدکنندگان، مصرف کنندگان و دولت. اقتصاد به باور بيشتر اقتصاددانان بررسي علمي و اصولي گرايشهاي تصميم گيران اقتصادي است. حال بايد ديد که چه تفسيري از اين تصميم گيرها در چارچوب يک جامعه در يک زمان مشخص واقعي است. به عنوان مثال، دادن ماليات مي تواند يک طبقه اجتماعي و يا اخلاقي باشد. ولي آيا در يک جامعه آنها که ماليات مي دهند آيا واقعا مشتاق دادن آن هستند و يا تمام کوششهاي خود را به کار مي برند که آن را ندهند. يا در مورد مصرف، آيا مردم در جهت بسنده کردن به نيازهاي اساسي دارند و يا در صورت توان هيچ محدوديتي در افزايش آن ندارند. تعاليم ديني و اعتقادي و ارزشهاي انساني مي تواند براي يک جامعه مفيد باشد ولي تصور اينکه همه به يک نتيجه مي رسند و يا بايد برسند غيرواقعي است. به نظر من مسايل اقتصادي را بايد در جهت واقعيتهاي موجود ديد ولي اين کوشش براي هدايت و آموختن بهتر بدون اجبار مي تواند مفيد باشد. نمونه اين تغييرات اساسي را ما در همه جوامع در جهت کاهش مصرف بي رويه و کمک به محيط زيست مشاهده مي کنيم.
• تمرکز مطلق بر سود در بانکداري اسلامي رد شده است
اقتصاد اسلامي بر پايه اصول خاص اخلاقي و اجتماعي اسلام متکي است. رسيدن به چنين نقطه نظرهايي مي تواند براي جامعه مفيد باشد. به عنوان مثال، اجتناب از تمرکز مطلق به سود در معاملات بانکي حتي به قيمت ايجاد مسائل عديده اقتصادي براي تمامي جهان، روشي است که ما در تمامي بانکهاي غربي مشاهده مي کنيم. اين روش در بانکداري اسلامي رد شده است. از سوي ديگر قرض گرفتن در کوتاه مدت نياز به کاربرد نوعي از نرخ بهره (سود بانکي) دارد. از اين رو لازم است که چنين نيازي را در چارچوب بانکداري اسلامي جوابگو بود. به نظر من ديدن واقعيتهاي لازم و کوشش در جهت تهيه کردن آنها بدون توسل به اجباري کردن تصميم گيريهاي اقتصادي لازم و ملزوم يکديگرند.
• الزامات اجراي اقتصاد اسلامي
• از ابتکارات سنتي جامعه ايران؛ ايجاد منابع اعتباري به صورت قرض الحسنه است
 توجه به اقتصاد اسلامي در عمل، مي تواند براي حل مشکلات اقتصادي راهگشا باشد؟
دموئي: من به اين سوال تا حدودي قبلا پاسخ دادم ولي اجازه بدهيد که در اين مورد تعمقي بيشتر کنيم. اجراي اقتصاد اسلامي نياز به نگرش اسلامي به مسائل موجود يک جامعه دارد. در يک کشور اسلامي اين نگرش از نظر علايق مردم و ديدگاههايشان به مسايل جاري خود و جهان ريشه دارد. در عين حال همه مردم يکسان فکر نمي کنند و فشار با ايجاد محدوديتهاي اجتماعي و اقتصادي جايز نيست. در عين حال ارشاد مردم که آنها را متوجه مسايل انساني جامعه خود و جهان خارج کند، بسيار مفيد است. ارشاد خوب است و به طور اصولي يا اجبار تفاوت دارد. من به بانکداري اسلامي به صورت کوتاه اشاره کردم. يکي ديگر از ابتکارات سنتي جامعه ما که به نظر من بسيار مفيد است، ايجاد منابع اعتباري به صورت قرض الحسنه است. دادن وام بدون سود به افراد و بنگاههاي نيازمند به کمک مردم و بدون دخالت دولت. آنچه سالها در ايران و ديگر کشورهاي اسلامي بوده است از آن به صورت ايجاد صندوقهاي اعتباري وامهاي کوچک در تمامي جهان ياد مي شود و به مبتکر آن محمد يونس جايزه صلح نوبل اعطا شده است. زمينه هاي مشابه آن را مي توان در بسياري از جوامع پيدا کرد. بايد بر روشي بدون آنکه چه نامي دارند نگاه کرد و از آنها براي کمک به يک جامعه بهره گرفت.
• ضرورت ايجاد محيط آزاد براي فعاليت صاحبنظران اقتصادي و اجتماعي و بررسي عواقب تصميمات
 تا به حال تطابقي روي دروس اقتصاد ارائه شده در ايران يا آمريکا داشته ايد؟
دموئي: جواب کوتاه به سوال شما اين است که بنده در چنين موردي تحقيق نکرده و درسي ارائه نکرده ام. در عين حال سعي کردم در پاسخ به سوال قبلي شما به اين نکته اشاره کنم که به نظر من تمامي روشهاي تحليلي اقتصادي بر اين نکته توجه مي کنند که فعاليتهاي اقتصادي در چه چارچوب اجتماعي بايد عمل کنند و يا مي کنند و بحث به ايجاد کشيده مي شود که رفتار واقعي آنها چيست؟ رفتار يک فرد، يک بنگاه توليدي متأثر از نگرشها و اهداف آنهاست. به عنوان مثل در اقتصاد غرب تکيه بر اين است که يک بنگاه خصوصي سودآور بايد به سود خود بينديشند، حال مي توان در مفهوم سود بررسي بيشتري کرد، ايجاد آن را بازگذاشت و يا محدود کرد، در عين حال بايد اين باز گذاشتن و يا محدوديت را از نظر عواقب آن بر اقتصاد و جامعه بازنگري کرد. اين تصميمات بايد در محيط آزاد و با اجازه دادن به همه صاحبنظران اقتصادي و اجتماعي صورت گيرد. نتيجه آن را در طي زمان دنبال کرد و تغيير مجدد آن را مدنظر قرار داد.
• تدريس روش و نگرش اقتصاد اسلامي مي تواند زمينه ساز بررسي آنچه وجود دارد باشد
• آزادي تفکر علمي مي تواند منجر به غنا و تحول بيشتر اقتصاد اسلامي و يا ديگر روشهاي فکري اقتصاد در جهان شود
 آيا لازم است در دروس يا مباحث اقتصادي ارائه شده از سوي دانشگاههاي ايران تغييري ايجاد کرد؟ آيا تغيير دروس مي تواند کمکي به بهبود وضع اقتصاد ايران و يا آينده آن کند؟
دموئي: من از آنچه در حال حاضر در دانشکده هاي اقتصاد دانشگاههاي ايران تدريس مي شود اطلاع ندارم ولي مي دانم که تدريس اقتصاد محدود به يادگيري يک روش خاص نيست. اصول تحليل اقتصادي در بسيري از دانشگاههاي جهان مشابه است. در عين حال نگرش به عامل «تصميم گير اقتصادي» متفاوت است. به عنوان مثال نگرش به اينکه يک مصرف کننده چگونه مي انديشد و براساس چه گرايشهايي تصميم مي گيرد. نياز به واقع بيني به آنچه در حال حاضر در آن جامعه روي مي دهد دارد. اينکه بگوييم در مصرف نبايد زياده روي کرد مي تواند درست باشد ولي مصرف کننده بايد به اين واقعيت برسد و نه تصور کننده که همه بايد بدين گونه بيانديشند. سياست اقتصادي جاي خود را در جهت تشويق مصرف کننده و يا بازداشتن آن به مصرف مي تواند داشته باشد . بايد هر سياستي را به صورت باز و گسترده در بيشتر از يک جانب مورد بررسي قرارداد. يادگيري اقتصادي حدي نمي پذيرد. روش مناسب تدريس مي تواند به اين گونه باشد که در ابتدا روش فکر کردن اقتصادي را به دانشجويان آموخت ولي در عين حال تکيه کرد که جاي فراواني براي انديشيدن متفاوت وجود دارد و آنها آزادند که هيچ افقي را در جهت محدود کردن فکر علمي به خود راه ندهند. تدريس روش و نگرش اقتصاد اسلامي مي تواند زمينه ساز بررسي آنچه وجود دارد باشد. در عين حال بايد اين امکان را به تمامي دانشجويان داد که هر موضوعي را زير سئوال ببرند و تنها روش علمي را در جهت رد و يا قبول به کارگيرند. آزادي تفکر علمي مي تواند منجر به غنا و تحول بيشتر اقتصاد اسلامي و يا ديگر روشهاي فکري اقتصاد در جهان شود.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اینفوگرافیک | نسبت بدهی کشورها از بدهی جهانی (2017)

آیا اتحادیه اروپا مى تواند از تنش درونى رهایى یابد؟

آیا بحران نفتی سال 2014 دوباره تکرار می‌شود؟

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

نتایج نشست نوامبر فدرال رزرو آمریکا چه بود؟

شرکت‌های آلمانی چقدر به ترامپ در انتخابات کمک کردند؟

انتخابات هضم شد ،حالا توجه به سمت نشست فدرال رزرو است

تورم افسارگسیخته در ترکیه

تغییر معادلات در بازار پول

باورهای متناقض در بازار ارز

پارادوکس تقاضا در دو بازار

پیشران آتی بازار جهانی نفت

آدرس غلط از شوک ارزی

تقاضای صعودی فلز سرخ تا سال 2027

عامل اصلی ریزش قیمت نفت کیست؟

تازه ترین نظرسنجی کیتکو نیوز درباره روند قیمت طلا

درس استرالیا برای اقتصاد جهان

کدام کشورها ارزشمندترین برندها را دارند؟ +اینفوگرافیک

مواضع FATF در قبال رمزارزها

چین و آمریکا از هم‌گرایی تا رقابت

تجربه کشور‌های توسعه یافته در مالیات بر عایدی سرمایه (CGT)

چرا حرف اقتصاددانان دیگر خریدار ندارد / سیاستمداران علیه اقتصاددانان

قیمت طلای جهانی افزایش یافت

بررسی آخرین گزارش سازمان جهانی گردشگری

تحلیل بانک اچ اس بی سی از روند قیمت جهانی طلا در ماه های آتی

کاهش قیمت جهانی طلا تحت تاثیر آمارهای مثبت اقتصادی آمریکا

رشد اقتصادی جهان در سال 2018 و 2019 کاهش خواهد داشت

پس لرزه جنگ تجاری امریکا و چین

اقتصاد سایبری چیست؟

توافق کانادا و آمریکا برای نجات پیمان تجاری نفتا

«ترامپ» جنگ سایبری را آغاز کرد

روسیه در مقابل ارزهای مجازی ملی چه کرد؟

تحلیل موسسه میتسوبیشی از 2 عامل موثر بر قیمت طلا در کوتاه مدت

گرانبهاترین فلزات جهان کدامند؟

نگرانی های مالی موجب افزایش قیمت جهانی طلا خواهد شد

کاهش رشد تولید نفت آمریکا در سال 2019 میلادی

تحلیل موسسه تی دی اس درباره عوامل موثر بر قیمت جهانی طلا در کوتاه مدت

10 درصد پرتفوی خود را به طلا اختصاص دهید

تعرفه جدید 267 میلیارد دلاری ترامپ در راه است / هدف ، تمام کالاهای چینی

اگوست 201 هزار شغل ایجاد شده است / تاثیر تنش ها بر اقتصاد امریکا کم بوده

تقویم اقتصادی روزهای آینده شامل چه اتفاقات مهمی است؟

ادامه روند نزولی ذخایر نفت خام آمریکا

تحلیلگران اقتصادی: تعرفه های جدید ترامپ به ضرر تولید ناخالص داخلی چین خواهد بود

کامرز بانک :طلا برای رالی کوتاه مدت آماده می شود / انتهای سال طلا 1300 و سال آینده 1500 دلاری خواهد شد

اهداف مجازی مسابقات

پیش بینی دفتر بودجه کنگره درباره رشد اقتصادی آمریکا

تحلیل کارشناسان اینوستینگ درباره روند قیمت فلزات گرانبها در روزهای آتی

رویدادهای مهم و تاثیر گذار اقتصادی طی روزهای آینده

واکنش رسمی آنکارا به محدودیت جدید اقتصادی آمریکا علیه ترکیه

تقویم اقتصادی روزهای آینده شامل چه رویدادهای مهمی است؟