بازار آریا

آخرين مطالب

اقتصادداني که راز بحران‌هاي مالي را کشف کرد مقالات اقتصاد جهاني

اقتصادداني که راز بحران‌هاي مالي را کشف کرد

  بزرگنمايي:

آريا بازار- مينسکي همه عمر خود را در حاشيه اقتصاد گذراند، اما با فرا رسيدن بحران مالي سال‌هاي 2007 و 2008، ديدگاه‌هاي او به يک‌باره مورد توجه فراوان قرار گرفت. بسياري بر اين باور بودند که اين ديدگاه‌ها آنچه را که روي داده بود به بهترين نحو توضيح مي‌داد. به‌ناگاه تقاضا براي کتاب‌هاي او که مدت‌ها بود ديگر تجديد چاپ نمي‌شدند، بالا رفت و نسخه‌هاي اين کتاب‌ها به قيمت صدها دلار دست به دست مي‌شد.
اين رقم براي کتاب‌هاي قطوري که عنوان‌هايي نظير "ايجاد ثبات در اقتصادي بي‌ثبات" داشتند، قابل توجه بود. مقامات ارشد بانک‌هاي مرکزي، از جمله جانت يلن، رئيس فعلي بانک مرکزي آمريکا، و مروين کينگ، رئيس سابق بانک مرکزي انگلستان، به نقل ديدگاه‌هاي او پرداختند. پل کروگمن، برنده سابق جايزه نوبل اقتصاد، يک سخنراني معروفش درباره بحران اقتصادي را "شبي که دوباره حرف‌هاي مينسکي را خواندند" ناميد.
پنج ديدگاه اصلي هايمن مينسکي
ايده اصلي مينسکي آنقدر ساده است که مي‌توان آن را مثل شعاري روي يک تي‌شرت چاپ کرد: "ثبات عامل بي‌ثباتي است." اکثر کارشناسان اقتصاد کلان با مدلي که آن را "مدل تعادل" مي‌خوانند، کار مي‌کنند. جان کلام اين مدل اين است که اقتصاد بازار مدرن در اساس خود باثبات است.
معنايش اين نيست که هيچ چيز هرگز تغيير نمي‌کند، اما طبق اين مدل، تغييرات مستمر و يکنواخت هستند. براي ايجاد بحران اقتصادي يا رشد شديد ناگهاني وجود نوعي شوک خارجي لازم است؛ چه افزايش شديد قيمت نفت، چه وقوع جنگ، و چه اختراع اينترنت. مينسکي با اين نظر مخالف بود. او معتقد بود که سيستم مي‌تواند به خودي خود و با ديناميک داخلي‌اش شوک ايجاد کند. به اعتقاد او، در دوره‌هاي ثبات اقتصاد، بانک‌ها، شرکت‌ها و ديگر کارگزاران اقتصادي آسان‌گير مي‌شوند. آنها فرض مي‌کنند که روزهاي خوش همواره ادامه خواهد داشت و در پي کسب سود بالاتر، بيشتر خطر مي‌کنند. به اين ترتيب بذر بحران بعدي در همان روزهاي خوش کاشته مي‌شود.
سه مرحله بدهي
مينسکي نظريه‌اي بنام "فرضيه بي‌ثباتي مالي" را پيشنهاد، و ادعا کرد که ارائه وام و تسهيلات اعتباري در سه فاز مجزا انجام مي‌شود. او اين مراحل را "تحت پوشش"، "پرمخاطره" و "پانزي" نام گذاشت، که نام مرحله آخر از چارلز پانزي، کلاهبردار معروف، گرفته شده بود.
در مرحله اول، يعني اندکي پس از پايان بحران اقتصادي، بانک‌ها و وام‌گيرندگان محتاط هستند. مبلغ وام‌ها کم است و وام‌گيرندگان توان بازپرداخت اصل و بهره بدهي را دارند. با افزايش اعتماد در بازارها، بانک‌ها اعطاي وام‌هايي را از سر مي‌گيرند که دريافت‌کنندگانشان تنها قادرند بهره آنها را بپردازند. معمولا براي ضمانت اين وام‌ها کالا يا سرمايه‌اي گرو گذاشته مي‌شود که با گذشت زمان ارزشش افزايش مي‌يابد.
بعد از اين، يعني وقتي از بحران قبلي چيزي جز خاطره‌اي دوردست باقي نمانده، به مرحله آخر – يعني مرحله پانزي – مي‌رسيم. در اين مرحله بانک‌ها به شرکت‌ها و خانواده‌هايي وام مي‌دهند که نه توان بازپرداخت اصل وام را دارند، و نه امکان پرداخت بهره آن را. در اين مرحله هم فرض مي‌شود که ارزش دارايي‌هايي که وام بر اساس آنها داده شده، افزايش خواهد يافت. بهترين راه فهميدن اين مدل در نظر گرفتن يک وام مسکن عادي است.
مرحله "تحت پوشش" مثل وام‌هايي است که بايد اصل و بهره آن پرداخت شوند. مرحله "پرمخاطره" بيشتر شبيه وام‌هايي است که گيرنده فقط بهره آن را مي‌پردازد، و مرحله "پانزي" از اين هم فراتر مي‌رود. مثل اين است که بعد از گرفتن وام مسکن، به‌مدت چند سال هيچ پرداختي انجام ندهيد و اميدوار باشيد که قيمت خانه آنقدر بالا رفته باشد که با فروش آن بتوانيد اصل مبلغ وام و همه اقساط پرداخت نشده بهره آن را بپردازيد. مي‌بينيد که اين مدل به‌خوبي نحوه و شکل وام‌هايي را که به بحران مالي اخير منجر شدند، نشان مي‌دهد.
لحظه مينسکي
اصطلاح "لحظه مينسکي" ساخته اقتصاد دانان متأخرتر است و به لحظه‌اي اطلاق مي‌شود که کل ساختار پوشالي فرو مي‌ريزد. تأمين مالي پانزي بر افزايش قيمت سرمايه‌ها مبتني است، و زماني که قيمت سرمايه‌ها بالاخره رو به سراشيبي بگذارد، وام‌گيرندگان و بانک‌ها متوجه مي‌شوند که در سيستم وام‌هايي وجود دارد که هيچگاه امکان بازپرداخت آنها وجود نخواهد داشت. مردم سرآسيمه به فروش دارايي‌ها رو مي‌آورند و همين هجوم آنها باعث افت بيشتر قيمت‌ها مي‌شود.
درست مثل لحظه‌ايست که يک شخصيت کارتوني دوان‌دوان از لبه پرتگاه رد مي‌شود. او همچنان مدتي به دويدن ادامه مي‌دهد، چرا که فکر مي‌کند روي زمين سفت ايستاده است. اما در يک لحظه – يا همان لحظه مينسکي – ناگهان متوجه مي‌شود که اوضاع از چه قرار است، و آن لحظه‌اي است که زيرپايش را نگاه مي‌کند و مي‌بيند که روي هوا ايستاده است. آنجاست که سقوط مي‌کند و روي زمين مي‌افتد. در جريان بحران و فروپاشي مالي سال 2008 هم همين اتفاق افتاد.
علم فاينانس مهم است
تا چندي پيش اکثر کارشناسان اقتصاد کلان چندان به جزئيات ريز سيستم بانکي و مالي علاقه‌اي نداشتند، و آن را تنها ابزار و واسطه‌اي براي جابجايي پول ميان پس‌اندازکنندگان و وام‌گيرندگان مي‌دانستند. اکثر مردم در موقع دوش گرفتن زياد به جزئيات کار لوله‌کشي توجه نمي‌کنند. مادامي که لوله‌ها کار کنند و آب جريان داشته باشد، نيازي به سر در آوردن از جزئيات کار نيست.
از نظر مينسکي، بانک‌ها بيش از آنکه به لوله شبيه باشند، نقش پمپ آب را بازي مي‌کنند. آنها صرفا واسطه‌اي براي جابجايي پول در سيستم نيستند، بلکه موسسات سود آوري هستند که نفعشان در افزايش ميزان وام‌هاست. اين بخشي از همان ساز و کاريست که باعث بي‌ثباتي اقتصاد مي‌شود.
ترجيح واژه‌ها به مدل‌ها
از زمان جنگ جهاني دوم، علم اقتصاد به‌نحو فزاينده‌اي به استفاده از رياضيات روي آورده، و براي توضيح چگونگي کارکرد آن از مدل‌هاي رياضي استفاده مي‌شود. اما براي مدل کردن چيزها به پيش‌فرض نياز است، و منتقدان گرايش غالب و رايج علم اقتصاد مي‌گويند که با پيچيده‌تر شدن مدل‌ها و محاسبات رياضي سازنده آنها، پيش‌فرض‌هايي که اين مدل‌ها بر اساس آنها بنا شده اند، هرچه بيشتر از واقعيت فاصله مي‌گيرند، و مدل‌ها بخودي خود به هدف تبديل مي‌شوند. مينسکي رياضيات خوانده بود، اما طرفدارگرايشي بود که در ميان اقتصاد دانان به گرايش روايي معروف (narrative approach) است. او ترجيح مي‌داد ديدگاه‌هايش را با واژه‌ها بيان کند. بسياري از بزرگان حوزه اقتصاد، از آدام اسميت گرفته تا جان مينارد کينز و فريدريش هايک، از همين روش استفاده مي‌کردند. رياضيات دقيق‌تر است، اما واژه‌ها امکان بيان و درگير شدن با موضوعات پيچيده‌اي را فراهم مي‌کند که مدل کردنشان دشوار است؛ مفاهيمي نظير عدم قطعيت، عمل غيرعقلايي، و هيجان. طرفداران مينسکي مي‌گويند که اتخاذ اين روش باعث شکل‌گيري ادراکي از اقتصاد شده که از گرايش رايج و غالب به علم اقتصاد به‌مراتب "واقع‌بينانه‌تر" است.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اینفوگرافیک | نسبت بدهی کشورها از بدهی جهانی (2017)

آیا اتحادیه اروپا مى تواند از تنش درونى رهایى یابد؟

آیا بحران نفتی سال 2014 دوباره تکرار می‌شود؟

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

نتایج نشست نوامبر فدرال رزرو آمریکا چه بود؟

شرکت‌های آلمانی چقدر به ترامپ در انتخابات کمک کردند؟

انتخابات هضم شد ،حالا توجه به سمت نشست فدرال رزرو است

تورم افسارگسیخته در ترکیه

تغییر معادلات در بازار پول

باورهای متناقض در بازار ارز

پارادوکس تقاضا در دو بازار

پیشران آتی بازار جهانی نفت

آدرس غلط از شوک ارزی

تقاضای صعودی فلز سرخ تا سال 2027

عامل اصلی ریزش قیمت نفت کیست؟

تازه ترین نظرسنجی کیتکو نیوز درباره روند قیمت طلا

درس استرالیا برای اقتصاد جهان

کدام کشورها ارزشمندترین برندها را دارند؟ +اینفوگرافیک

مواضع FATF در قبال رمزارزها

چین و آمریکا از هم‌گرایی تا رقابت

تجربه کشور‌های توسعه یافته در مالیات بر عایدی سرمایه (CGT)

چرا حرف اقتصاددانان دیگر خریدار ندارد / سیاستمداران علیه اقتصاددانان

قیمت طلای جهانی افزایش یافت

بررسی آخرین گزارش سازمان جهانی گردشگری

تحلیل بانک اچ اس بی سی از روند قیمت جهانی طلا در ماه های آتی

کاهش قیمت جهانی طلا تحت تاثیر آمارهای مثبت اقتصادی آمریکا

رشد اقتصادی جهان در سال 2018 و 2019 کاهش خواهد داشت

پس لرزه جنگ تجاری امریکا و چین

اقتصاد سایبری چیست؟

توافق کانادا و آمریکا برای نجات پیمان تجاری نفتا

«ترامپ» جنگ سایبری را آغاز کرد

روسیه در مقابل ارزهای مجازی ملی چه کرد؟

تحلیل موسسه میتسوبیشی از 2 عامل موثر بر قیمت طلا در کوتاه مدت

گرانبهاترین فلزات جهان کدامند؟

نگرانی های مالی موجب افزایش قیمت جهانی طلا خواهد شد

کاهش رشد تولید نفت آمریکا در سال 2019 میلادی

تحلیل موسسه تی دی اس درباره عوامل موثر بر قیمت جهانی طلا در کوتاه مدت

10 درصد پرتفوی خود را به طلا اختصاص دهید

تعرفه جدید 267 میلیارد دلاری ترامپ در راه است / هدف ، تمام کالاهای چینی

اگوست 201 هزار شغل ایجاد شده است / تاثیر تنش ها بر اقتصاد امریکا کم بوده

تقویم اقتصادی روزهای آینده شامل چه اتفاقات مهمی است؟

ادامه روند نزولی ذخایر نفت خام آمریکا

تحلیلگران اقتصادی: تعرفه های جدید ترامپ به ضرر تولید ناخالص داخلی چین خواهد بود

کامرز بانک :طلا برای رالی کوتاه مدت آماده می شود / انتهای سال طلا 1300 و سال آینده 1500 دلاری خواهد شد

اهداف مجازی مسابقات

پیش بینی دفتر بودجه کنگره درباره رشد اقتصادی آمریکا

تحلیل کارشناسان اینوستینگ درباره روند قیمت فلزات گرانبها در روزهای آتی

رویدادهای مهم و تاثیر گذار اقتصادی طی روزهای آینده

واکنش رسمی آنکارا به محدودیت جدید اقتصادی آمریکا علیه ترکیه

تقویم اقتصادی روزهای آینده شامل چه رویدادهای مهمی است؟