بازار آریا

آخرين مطالب

اقتصادداني که راز بحران‌هاي مالي را کشف کرد مقالات اقتصاد جهاني

اقتصادداني که راز بحران‌هاي مالي را کشف کرد

  بزرگنمايي:

آريا بازار- مينسکي همه عمر خود را در حاشيه اقتصاد گذراند، اما با فرا رسيدن بحران مالي سال‌هاي 2007 و 2008، ديدگاه‌هاي او به يک‌باره مورد توجه فراوان قرار گرفت. بسياري بر اين باور بودند که اين ديدگاه‌ها آنچه را که روي داده بود به بهترين نحو توضيح مي‌داد. به‌ناگاه تقاضا براي کتاب‌هاي او که مدت‌ها بود ديگر تجديد چاپ نمي‌شدند، بالا رفت و نسخه‌هاي اين کتاب‌ها به قيمت صدها دلار دست به دست مي‌شد.
اين رقم براي کتاب‌هاي قطوري که عنوان‌هايي نظير "ايجاد ثبات در اقتصادي بي‌ثبات" داشتند، قابل توجه بود. مقامات ارشد بانک‌هاي مرکزي، از جمله جانت يلن، رئيس فعلي بانک مرکزي آمريکا، و مروين کينگ، رئيس سابق بانک مرکزي انگلستان، به نقل ديدگاه‌هاي او پرداختند. پل کروگمن، برنده سابق جايزه نوبل اقتصاد، يک سخنراني معروفش درباره بحران اقتصادي را "شبي که دوباره حرف‌هاي مينسکي را خواندند" ناميد.
پنج ديدگاه اصلي هايمن مينسکي
ايده اصلي مينسکي آنقدر ساده است که مي‌توان آن را مثل شعاري روي يک تي‌شرت چاپ کرد: "ثبات عامل بي‌ثباتي است." اکثر کارشناسان اقتصاد کلان با مدلي که آن را "مدل تعادل" مي‌خوانند، کار مي‌کنند. جان کلام اين مدل اين است که اقتصاد بازار مدرن در اساس خود باثبات است.
معنايش اين نيست که هيچ چيز هرگز تغيير نمي‌کند، اما طبق اين مدل، تغييرات مستمر و يکنواخت هستند. براي ايجاد بحران اقتصادي يا رشد شديد ناگهاني وجود نوعي شوک خارجي لازم است؛ چه افزايش شديد قيمت نفت، چه وقوع جنگ، و چه اختراع اينترنت. مينسکي با اين نظر مخالف بود. او معتقد بود که سيستم مي‌تواند به خودي خود و با ديناميک داخلي‌اش شوک ايجاد کند. به اعتقاد او، در دوره‌هاي ثبات اقتصاد، بانک‌ها، شرکت‌ها و ديگر کارگزاران اقتصادي آسان‌گير مي‌شوند. آنها فرض مي‌کنند که روزهاي خوش همواره ادامه خواهد داشت و در پي کسب سود بالاتر، بيشتر خطر مي‌کنند. به اين ترتيب بذر بحران بعدي در همان روزهاي خوش کاشته مي‌شود.
سه مرحله بدهي
مينسکي نظريه‌اي بنام "فرضيه بي‌ثباتي مالي" را پيشنهاد، و ادعا کرد که ارائه وام و تسهيلات اعتباري در سه فاز مجزا انجام مي‌شود. او اين مراحل را "تحت پوشش"، "پرمخاطره" و "پانزي" نام گذاشت، که نام مرحله آخر از چارلز پانزي، کلاهبردار معروف، گرفته شده بود.
در مرحله اول، يعني اندکي پس از پايان بحران اقتصادي، بانک‌ها و وام‌گيرندگان محتاط هستند. مبلغ وام‌ها کم است و وام‌گيرندگان توان بازپرداخت اصل و بهره بدهي را دارند. با افزايش اعتماد در بازارها، بانک‌ها اعطاي وام‌هايي را از سر مي‌گيرند که دريافت‌کنندگانشان تنها قادرند بهره آنها را بپردازند. معمولا براي ضمانت اين وام‌ها کالا يا سرمايه‌اي گرو گذاشته مي‌شود که با گذشت زمان ارزشش افزايش مي‌يابد.
بعد از اين، يعني وقتي از بحران قبلي چيزي جز خاطره‌اي دوردست باقي نمانده، به مرحله آخر – يعني مرحله پانزي – مي‌رسيم. در اين مرحله بانک‌ها به شرکت‌ها و خانواده‌هايي وام مي‌دهند که نه توان بازپرداخت اصل وام را دارند، و نه امکان پرداخت بهره آن را. در اين مرحله هم فرض مي‌شود که ارزش دارايي‌هايي که وام بر اساس آنها داده شده، افزايش خواهد يافت. بهترين راه فهميدن اين مدل در نظر گرفتن يک وام مسکن عادي است.
مرحله "تحت پوشش" مثل وام‌هايي است که بايد اصل و بهره آن پرداخت شوند. مرحله "پرمخاطره" بيشتر شبيه وام‌هايي است که گيرنده فقط بهره آن را مي‌پردازد، و مرحله "پانزي" از اين هم فراتر مي‌رود. مثل اين است که بعد از گرفتن وام مسکن، به‌مدت چند سال هيچ پرداختي انجام ندهيد و اميدوار باشيد که قيمت خانه آنقدر بالا رفته باشد که با فروش آن بتوانيد اصل مبلغ وام و همه اقساط پرداخت نشده بهره آن را بپردازيد. مي‌بينيد که اين مدل به‌خوبي نحوه و شکل وام‌هايي را که به بحران مالي اخير منجر شدند، نشان مي‌دهد.
لحظه مينسکي
اصطلاح "لحظه مينسکي" ساخته اقتصاد دانان متأخرتر است و به لحظه‌اي اطلاق مي‌شود که کل ساختار پوشالي فرو مي‌ريزد. تأمين مالي پانزي بر افزايش قيمت سرمايه‌ها مبتني است، و زماني که قيمت سرمايه‌ها بالاخره رو به سراشيبي بگذارد، وام‌گيرندگان و بانک‌ها متوجه مي‌شوند که در سيستم وام‌هايي وجود دارد که هيچگاه امکان بازپرداخت آنها وجود نخواهد داشت. مردم سرآسيمه به فروش دارايي‌ها رو مي‌آورند و همين هجوم آنها باعث افت بيشتر قيمت‌ها مي‌شود.
درست مثل لحظه‌ايست که يک شخصيت کارتوني دوان‌دوان از لبه پرتگاه رد مي‌شود. او همچنان مدتي به دويدن ادامه مي‌دهد، چرا که فکر مي‌کند روي زمين سفت ايستاده است. اما در يک لحظه – يا همان لحظه مينسکي – ناگهان متوجه مي‌شود که اوضاع از چه قرار است، و آن لحظه‌اي است که زيرپايش را نگاه مي‌کند و مي‌بيند که روي هوا ايستاده است. آنجاست که سقوط مي‌کند و روي زمين مي‌افتد. در جريان بحران و فروپاشي مالي سال 2008 هم همين اتفاق افتاد.
علم فاينانس مهم است
تا چندي پيش اکثر کارشناسان اقتصاد کلان چندان به جزئيات ريز سيستم بانکي و مالي علاقه‌اي نداشتند، و آن را تنها ابزار و واسطه‌اي براي جابجايي پول ميان پس‌اندازکنندگان و وام‌گيرندگان مي‌دانستند. اکثر مردم در موقع دوش گرفتن زياد به جزئيات کار لوله‌کشي توجه نمي‌کنند. مادامي که لوله‌ها کار کنند و آب جريان داشته باشد، نيازي به سر در آوردن از جزئيات کار نيست.
از نظر مينسکي، بانک‌ها بيش از آنکه به لوله شبيه باشند، نقش پمپ آب را بازي مي‌کنند. آنها صرفا واسطه‌اي براي جابجايي پول در سيستم نيستند، بلکه موسسات سود آوري هستند که نفعشان در افزايش ميزان وام‌هاست. اين بخشي از همان ساز و کاريست که باعث بي‌ثباتي اقتصاد مي‌شود.
ترجيح واژه‌ها به مدل‌ها
از زمان جنگ جهاني دوم، علم اقتصاد به‌نحو فزاينده‌اي به استفاده از رياضيات روي آورده، و براي توضيح چگونگي کارکرد آن از مدل‌هاي رياضي استفاده مي‌شود. اما براي مدل کردن چيزها به پيش‌فرض نياز است، و منتقدان گرايش غالب و رايج علم اقتصاد مي‌گويند که با پيچيده‌تر شدن مدل‌ها و محاسبات رياضي سازنده آنها، پيش‌فرض‌هايي که اين مدل‌ها بر اساس آنها بنا شده اند، هرچه بيشتر از واقعيت فاصله مي‌گيرند، و مدل‌ها بخودي خود به هدف تبديل مي‌شوند. مينسکي رياضيات خوانده بود، اما طرفدارگرايشي بود که در ميان اقتصاد دانان به گرايش روايي معروف (narrative approach) است. او ترجيح مي‌داد ديدگاه‌هايش را با واژه‌ها بيان کند. بسياري از بزرگان حوزه اقتصاد، از آدام اسميت گرفته تا جان مينارد کينز و فريدريش هايک، از همين روش استفاده مي‌کردند. رياضيات دقيق‌تر است، اما واژه‌ها امکان بيان و درگير شدن با موضوعات پيچيده‌اي را فراهم مي‌کند که مدل کردنشان دشوار است؛ مفاهيمي نظير عدم قطعيت، عمل غيرعقلايي، و هيجان. طرفداران مينسکي مي‌گويند که اتخاذ اين روش باعث شکل‌گيري ادراکي از اقتصاد شده که از گرايش رايج و غالب به علم اقتصاد به‌مراتب "واقع‌بينانه‌تر" است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

دردسر پایان ناپذیر نفت آلوده برای روسیه

چشم‌انداز تیره و تار اقتصاد جهانی

عاملی که می تواند قیمت نفت را به 50 دلار برساند

بازار سهام آمریکا رقیب طلا

اختصاصی/ امروز تنش تجاری و تهدید ترامپ باعث مقاومت طلا شد

سناریوهای احتمالی برای تصمیم جدید اوپک

نتیجه نظرسنجی از اقتصاددانان برجسته جهان؛ خطر رکود آمریکا با داغ‌تر شدن تنش‌های تجاری بالا رفته است

کاهش محسوس شمار میلیاردرها در آسیا

خوشبینی ها نسبت به مذاکرات تجاری باعث افت طلا و رشد شاخص دلار شد

گمانه زنی برای افزایش قیمت نفت تا 100 دلار

کدام کشورها از فهرست ارزی خزانه‌داری آمریکا حذف می‌شوند؟

ملاقات احساسی پوتین با اولین معلم زندگی‌اش +فیلم

اختصاصی/ اقتصاد امریکا دلیل درد و غذاب طلا /میانگین قیمت امسال 1330 دلار است و در کوارتر چهارم طلا 1380 دلاری می شود

عجله‌ای برای امضای توافق با چین نداریم

بازی خطرناک ترامپ با قیمت نفت

سقوط 2 درصدی قیمت نفت، با تهدید تعرفه‌ای جدید ترامپ

جنگ تجاری چین و آمریکا بالا گرفت

نفت روی موج کاهش قیمت ماند

نفت 100 دلاری برای اقتصاد دنیا چه معنایی دارد؟

رشد سهام آسیایی بعد از انتشار سودهای صنعتی در چین

نگرانی مردم هند از شرایط اقتصادی+اینفوگرافیک

اصرار از ترامپ و انکار از اوپک!

اختصاصی/ رشد طلا تحت تاثیر آمارهای اقتصادی

بازارهای جهانی؛ قربانی ماجراجویی ترامپ

تبعات خروج ایران از بازار جهانی نفت

ارزش پول سوئد زیر و رو شد

قمار پرخطر آمریکا در بازارهای نفت

" منتظر بمانید":این برگزیت است که سرمایه گذاران را در موقعیت خنثی قرار داده است

امکان حذف دلار از معاملات نفتی وجود دارد؟

سودآورترین شرکت‌های جهان کدامند؟/ شرکت ملی نفت عربستان، در صدر لیست

طلای جهانی عقب نشست

آیا بوئینگ پس از دو فاجعه مرگبار دوباره سرپا می‌شود؟

ثبت بدترین عملکرد هفتگی دلار جهانی در سال 2019

رشد استارت آپ ها در چین و افول ایالات متحده

فهرست بهشت‌های مالیاتی جهان منتشر شد

آیا عربستانی‌ها 190 برابر یک شهروند ایرانی یارانه می‌گیرند؟!

چینی‌ها را در مشتمان داریم

تداوم سقوط بورس‌های جهانی

هواوی از آمریکا شکایت می‌کند

یورو به ضرر همه اعضایش است به جز هلند و آلمان!

تنش های ژئو پلتیکی می توانند از طلا حمایت کنند / سهام قوی ممکن است نقش اول را از طلا بگیرد

کشورهایی با بالاترین نرخ رشد اقتصادی در دهه آینده

شمارش معکوس صلح تجاری

گوگل با تأسیس شرکت های پوششی از مزایای مالیاتی و ملکی بهره برداری می کند

پوند، بازنده ماجرای برگزیت

اختصاصی / بعد از انتشار متن نشست فدرال رزرو طلا نزدیک سقف 10 ماه قرار گرفت و دلار تثبیت شد

مسائل سیاسی اقتصاد جهان را به خطر انداخته است

چرا روند صعودی نفت هنوز پایان نیافته است؟

قدرتمندترین ارزهای جهان کدام‌اند؟

بزرگان انرژی به اوضاع نفت بدبین ماندند