بازار آریا

آخرين مطالب

وزیر نفت: تا زمانی‌که سهمیه‌بندی انجام نشود، مردم کارت هوشمند سوخت را جدی نمی‌گیرند

طرح‌های خطا در کنترل مصرف بنزین

  بزرگنمايي:

بازار آریا - دنیای اقتصاد : حدود 12 سال پیش کارت سوخت به‌عنوان ابزاری برای سهمیه‌بندی مصرف بنزین که هدف افزایش تدریجی قیمت‎ها تا رسیدن به قیمت‌های جهانی را دنبال می‌کرد، به ادبیات عمومی مردم افزوده شد. در حالی که کارت سوخت با اعمال سهمیه‌بندی در رسیدن به اهداف خود ناکام ماند، حال تلاش می‎‌شود که با احیای کارت سوخت آن هم بدون سهمیه‌بندی کشور به اهدافی چون کنترل قاچاق و مصرف سوخت برسد. این در حالی است که در چند هفته‌ای که از اجباری‌شدن استفاده از کارت سوخت شخصی می‎گذرد، این طرح با عدم استقبال از سوی مردم مواجه شده که به معنای عدم توفیق در فراگیر شدن این طرح است.
«دنیای‌اقتصاد» و بسیاری از کارشناسان پیش از این بارها تاکید کرده بودند که بدون استفاده از ابزار قیمتی (یعنی ایجاد اختلاف قیمت بین سوخت‌گیری با کارت جایگاه و کارت شخصی) احیای کارت سوخت عملی نخواهد بود. در حال‌حاضر نیز وزیر نفت مجددا بر این موضوع تاکید کرده است. بیژن زنگنه چهارشنبه شب با حضور در یک برنامه تلویزیونی، توضیحاتی را درخصوص سیاست‌های بنزینی دولت ارائه داد. زنگنه در بخشی از اظهارات خود با بیان اینکه «کارت هوشمند سوخت زمانی مفید است که سهمیه‌بندی مطرح باشد»، گفت: «برخی معتقدند کارت هوشمند سوخت برای کسب اطلاعات می‌تواند مفید باشد، اما به‌نظر می‌رسد اگر هدف تنها کسب اطلاعات باشد به زحمت آن نمی‌ارزد.»
در این میان اما شنیده‌ها حاکی از آن است که دولت سناریوهایی را در دست اجرا دارد تا بلکه عموم مردم را به استفاده از کارت سوخت شخصی تشویق کند. سناریوهایی که وزیر نفت تحت‌عنوان «افزایش محدودیت‌ها برای استفاده از کارت جایگاه‌ها» از آن یاد می‌کند. با این حال همانطور که زنگنه تاکید می‌کند، «تا زمانی‌که سهمیه‌بندی انجام نشود، مردم کارت هوشمند سوخت را جدی نمی‌گیرند.» در واقع در نبود ابزار قیمتی، امید چندانی به موفق بودن هر طرحی برای افزایش استقبال به استفاده از کارت هوشمند سوخت شخصی، وجود ندارد.
ناکامی در احیای کارت سوخت
واکنش عموم به اجباری شدن استفاده از کارت سوخت شخصی در دو هفته‎ای که از اجرای این طرح می‌گذرد، هیچ بوده است. آمار نشان می‌دهد که غالب مراجعه‌کنندگان به جایگاه‌های عرضه بنزین، مانند پیش از 22 مردادماه(زمان اجباری شدن استفاده از کارت سوخت) از کارت‌های موجود در جایگاه‌ها برای سوخت‌گیری استفاده می‌کنند. عدم استقبال از کارت‌های هوشمند سوخت موجب شد که دولت از ابتدای ماه جاری برای تشویق عموم سقف لیتراژ کارت‌های جایگاه‌ها را در هر بار سوخت‌گیری به 30 لیتر محدود کند.
با این حال آن‌طور که «دنیای‌اقتصاد» در زمان اعلام این محدودیت در گزارشی تحت‌عنوان «مسیر انحرافی اصلاح مصرف بنزین» پیش‌بینی کرد، این سیاست نیز نتوانسته بر میزان استفاده از کارت سوخت شخصی اثرگذار باشد. حتی برخی خبرها نشان می‌دهد که این محدودیت خود زمینه‌ساز ایجاد تخلف در جایگاه‌ها شده است، به این معنا که دیده شده در برخی جایگاه‌ها متصدی عرضه سوخت با دریافت مبلغی کارت جایگاه را در اختیار مراجع‌کننده قرار داده است. وزیر نفت پیش از اعمال این محدودیت میزان استفاده از کارت سوخت شخصی را حدود 5درصد اعلام کرده بود، حال برخی آمارها نشان می‌دهد که حداقل در دو روز ابتدایی اعمال محدودیت لیتراژ بر کارت‌های جایگاه میزان استقبال از آن تغییر چندانی نکرده است. شنیده‌ها حاکی از آن است که از متوسط 86 میلیون لیتری مصرف روزانه بنزین در دو روز ابتدایی اعمال محدودیت بر کارت جایگاه‌ها یعنی در یکم و دوم شهریور ماه، حدود 80 میلیون لیتر با کارت جایگاه و تنها کمتر از 6 میلیون لیتر با کارت شخصی سوخت‌گیری شده است. این ارقام به این معناست که میزان استقبال از کارت سوخت شخصی در این بازه به حدود 7 درصد رسیده است. این آمار خود به تنهایی نشان می‌دهد که دولت در رسیدن به هدف همه‌گیر کردن استفاده از کارت سوخت شخصی ناکام مانده است.
آنطور که وزیر نفت تاکید می‎کند، از ابتدای اجرای این طرح(سال 86) در مجموع بیش از 40 میلیون کارت هوشمند سوخت در کشور صادر شده است. زنگنه با بیان اینکه حدود 24 تا 25 میلیون خودرو در کشور وجود دارد، می‌گوید: برای همه خودروهایی که در کشور شماره شده‌اند کارت سوخت صادر شده است. به گفته وزیر نفت در ماه‌های اخیر به دنبال فراخوان برای ثبت‌نام دریافت کارت سوخت حدود ٣ تا 5/ 3 میلیون نفر ثبت‌نام کرده‌اند. بیش از 2 میلیون کارت هوشمند سوخت صادر و ارسال شده که از این میان حدود یک میلیون کارت هوشمند سوخت برگشت خورده است.
زنگنه با بیان اینکه هم اکنون 9/ 99 درصد کارت‌های هوشمند سوخت کلانشهرها صادر شده است، اعلام کرد که «از آنجا که به دلیل استفاده از کارت‌های هوشمند سوخت جایگاه‌داران استفاده از کارت هوشمند سوخت شخصی با استقبال روبه‌رو نشد، محدودیت استفاده از کارت جایگاه در کلانشهرها احتمالا بیشتر هم خواهد شد.» با این حال وزیر نفت همچنان تاکید می‌کند «تا زمانی‌که سهمیه‌بندی انجام نشود، مردم کارت هوشمند سوخت را جدی نمی‌گیرند.»
دو به علاوه یک سناریو روی میز
شنیده‌ها حاکی از آن است که دولت برای تشویق عموم به استفاده از کارت سوخت شخصی دو سناریو در دست اجرا دارد. یکی اینکه ظرف هفته‌های آینده سقف میزان سوخت‌گیری با کارت جایگاه با محدودیت بیشتری مواجه شود. به‌طور مثال حداکثر بنزینی که در هر بار سوخت‌گیری می‌توان با کارت‌های موجود در جایگاه‌ها گرفت از 30 لیتر کنونی به 20 یا حتی 10 لیتر محدود شود. سناریوی دوم، جمع‌آوری کارت‌های جایگاه‌ها از جایگاه‌های واقع شده در داخل شهرها است، به این معنا که کارت‌های عمومی تنها در جایگاه‌های جاده‌‎ای باقی بماند.
با این حال بعید به‌نظر می‎رسد که دولت با اجرای چنین سناریوهایی چندان به هدف خود مبنی بر فراگیر کردن استفاده از کارت شخصی برسد. به‌طور مثال در سناریوی اول افرادی که کارت شخصی به همراه ندارند و بخواهند از کارت جایگاه استفاده کنند، برای پر کردن باک خودروی خود کافی است که در یک بار مراجعه به یک پمپ بنزین، چند بار از کارت موجود در جایگاه استفاده کنند. این موضوع تنها به افزایش زمان سوخت‌گیری و طولانی شدن صفوف در جایگاه‎ها برای همه چه افرادی که دارای کارت شخصی هستند و چه کسانی که از کارت جایگاه استفاده می‌کنند، خواهد شد. این موضوع نه تنها به کاهش رفاه و سلب آرامش در جایگاه‌های عرضه سوخت منجر خواهد شد، بلکه بعید است تغییر چندانی در استقبال از کارت سوخت شخصی داشته باشد. سناریوی دوم نیز نمی‌تواند بدون مشکل باشد، عدم دسترسی به سوخت در شرایط نبود کارت جایگاه می‌تواند موجب نارضایتی عمومی شود. در واقع ممکن است فردی به هر دلیلی کارت سوخت خود را مانند هر کارت هویتی و شخصی مهم دیگری گم کند یا به همراه نداشته باشد. نبود کارت عمومی در جایگاه‌ها در داخل شهرها به این معناست که در چنین شرایطی آن فرد نمی‌تواند از خودروی شخصی خود استفاده کند. در واقع حذف کامل کارت جایگاه‌ها چندان اقدام عملی به نظر نمی‌رسد.
در این میان اما «دنیای اقتصاد» پیشنهاد دیگری مطرح می‌کند که احتمالا بیش از دو سناریوی دیگر موفق خواهد بود. به این صورت که هزینه سوخت‌گیری با استفاده از کارت جایگاه در قالب «کارمزد جایگاه‌ها» قدری بیشتر از هزینه سوخت‌گیری با کارت شخصی شود. به‌طور مثال به ازای هر لیتر سوخت‌گیری با کارت جایگاه حدود 10درصد قیمت بنزین (100 تومان) با عنوان «کارمزد جایگاه» از مراجعه‌کنندگانی که کارت سوخت شخصی خود را همراه ندارند، اخذ شود. طبیعی است که چنین طرحی با «سهمیه‌بندی بنزین» کاملا متفاوت است و تنها هدف تشویق عموم به استفاده از کارت سوخت شخصی را دنبال می‌کند. آن‌طور که وزیر نفت در برنامه تلویزیونی اعلام کرده، «درباره سهمیه‌بندی و دونرخی شدن بنزین هنوز تصمیمی اتخاذ و ابلاغ نشده است.»
آب الک کردن
بنابراین هرگونه تلاش برای احیای کارت سوخت تنها از مسیر اصلاح قیمتی و دو نرخی شدن بنزین می‌گذرد. حال این سوال مطرح است، در شرایطی که دولت در نهایت ناگزیر به استفاده از ابزار قیمتی برای کنترل مصرف و قاچاق سوخت است، چرا طرحی را آغاز کرده که پیش از این آزموده شده و کارشناسان اقتصادی بر ناعادلانه بودن آن تاکید دارند. کارت سوخت از سال 1386 همزمان با سهمیه‎بندی بنزین ایجاد شد. در واقع کارت سوخت تنها ابزاری برای اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین بود نه اینکه خود به‌طور جداگانه طرحی برای کنترل مصرف باشد. به این شکل که هر ماه کارت‌های سوخت شارژ می‌شد و شهروندان می‎توانستند حدود 60 لیتر بنزین در ماه با قیمت یارانه‌ای دریافت و مازاد نیاز خود را با قیمت آزاد خریداری کنند. اما با وجود اینکه این طرح تا سال 1394 یعنی به مدت 8 سال اجرا شد، در نهایت در رسیدن به اهداف خود ناکام ماند. میزان مصرف بنزین در حال حاضر به نظر می‌رسد به بیش از 100 میلیون لیتر در روز رسیده باشد. وزیر نفت در برنامه تیتر امشب اعلام کرده است، «مجموع تولید روزانه بنزین کشور به 115 میلیون لیتر رسیده است که با توجه به مقدار مصرف بنزین کل کشور، ما اکنون بیش از 11 میلیون لیتر تولید اضافه بنزین داریم که البته این مقدار را ذخیره می‌کنیم، صادرات بنزین را نیز آغاز کرده‌ایم.» این اظهارات به این معنا است که میزان مصرف بنزین در حال حاضر 104 میلیون لیتر در روز است. دولت از تیر سال 97 با رسیدن مصرف بنزین به بیش از 90 میلیون لیتر در روز انتشار آمار ماهانه مصرف بنزین را متوقف کرد.
رشد مصرف در حالی است که کاهش یارانه سوخت نیز توفیقی به دست نیامده تا آنجا که ایران در حال حاضر برای هر لیتر بنزین حدود 4000 تومان یارانه پرداخت می‌کند. یعنی در مجموع در سال حدود 150 هزار میلیارد تومان تنها برای مصرف بنزین یارانه اختصاص می‌یابد، یارانه‌ای که دهک‌های پایین جامعه که فاقد خودروهای شخصی هستند بهره‌ای از آن نمی‎برند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تحریم جدید بانک مرکزی، چه تاثیری بر اقتصاد ایران دارد؟

عراقی‌ها بیشترین مسافر ایران

ظهور قریب‌الوقوع یک ابرطبقه/ توزیع بی سابقه رانت در سال گذشته از ناآگاهی بود

تجارت الکترونیک

چالش‌های نظام بودجه‌ریزی کشور

جایگاه ارزش افزوده و اشتغال بخش خدمات در ایران و جهان

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی در فصل دوم 2019

مروری بر وضعیت و چشم‌انداز صنعت پتروشیمی

ارزش افزوده بخش خدمات در جهان

کلید توسعه در دستان داگلاس نورث

نرخ شکست استارت آپ ها به تفکیک صنعت

بنگاه‌های نوآور ، اثر اندازه بنگاه بر نوآوری

الزامات نقش فعال دولت در ایجاد نوآوری و کارآفرینی

نوآورترین شرکت‌های 2019 ؛ تبلور هوش مصنوعی

آرای مازوکاتو : سرمایه گذاری دولت در نوآوری

سدسازی ترکیه : دیپلماسی آب و اثر بخشی توافقات

اقتصادهای شکننده سال 2019

تصویر 10ساله از نوسان نرخ آپارتمان

ایران در جمع 20 کشور برتر در شمار کاربران اینترنت

برآورد اولیه از عمق رکود مسکن در شهریور

سهم ایران از اقتصاد جهانی

شرط ماندگاری آرامش در اقتصاد ایران

رژیم موقتی آمارهای بانکی

سرگیجه در بازار نفت

خاموشی موتور افزایش سرمایه‌ها

حاکمیت قانون و مبارزه با فساد

توقف رشد مسکن در کلان‌شهرها

اقتصادهای شکننده سال 2019

3علت اصلی کسری بودجه

تاثیر نوآوری و خلاقیت بر رشد اقتصادی کشورها

سدسازی ترکیه : دیپلماسی آب و اثر بخشی توافقات

جزئیات پرداخت تسهیلات اشتغال در 31استان

مشق پر اشتباه مجلس در قانون تجارت

بهترین بازار برای سرمایه گذاری کجاست؟

برای ‌فیلترینگ هوشمند چه هزینه‌ای شد؟

آموزش 4مهارت اقتصادی به نوجوانان

ابهام ها و سوالها در باره خصوصی سازی بنیاد مستضعفان

آرای مازوکاتو : سرمایه گذاری دولت در نوآوری

کسی از سرنوشت مسکن مهر خبر ندارد؟

جزئیات منابع چهار برنامه اشتغالی 98

نوآورترین شرکت‌های 2019 ؛ تبلور هوش مصنوعی

کار مولد و نامولد در اقتصاد

دزدی صرافان قلابی در شرایط تحریم

مصائب مدرک داران بدون شغل

سایه بانکداری مجازی بر سر شعب بانکی

واکنش بازارها به رویدادهای دیپلماسی

نذر آب در سرزمین نیمروز

بخشنامه درمانی برای تجارت

طرح‌های خطا در کنترل مصرف بنزین

نقش حسابرسان و حسابداران در اقتصاد