بازار آریا

آخرين مطالب

چهار حالت در صادرات کالا

  بزرگنمايي:

بازار آریا - امین مالکی استادیار موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی عملکرد فصلی متغیر تجارت خارجی، حامل پیام‌ها و ویژگی‌های فنی است که کیفیت تحلیل‌های فصلی را به مراتب بیش از تحلیل‌های سنواتی و ماهانه می‌کند.
بر این اساس با در نظر گرفتن دو مولفه «تناژ» و «قیمت هر تن» صادرات کالایی (متشکل از سه زیربخش کشاورزی، صنعت و معدن) در هر فصل، چهار حالت قابل تفکیک خواهند بود:
1- «رونق صادرات»: در این حالت حجم تناژ صادرات و قیمت هر تن محصول صادراتی حداقل در دو فصل متمادی افزایش می‌یابد. رونق صادراتی به‌ویژه در حوزه صنایع و کشاورزی‌های با جمعیت بالای اشتغال، اثر زیادی بر بهبود شرایط معیشتی کشورها داشته است.
2- «شکوفایی صادرات»: بهترین حالت برای صادرات هر کشور آن است که در عین افزایش عایدی صادراتی، از حجم تناژ صادرات آن کاسته و بر قیمت صادرات هر تن اضافه شود. این پدیده با متنوع‌تر و پیچیده‌تر شدن محصولات صادراتی و ارتقای سطح فناوری آنها و حرکت از صادرات کشاورزی و معدنی خام به صادرات محصولات فرآوری‌شده و صنعتی حاصل می‌شود، اگرچه از جنس رشد فقرزدا نیست، بار توزیعی و بهبود معیشتی حالت اول را ندارد‌.
3- «توسعه صادرات»: حالت سوم این است که بر حجم تناژ صادرات اضافه شود اما از قیمت صادرات هر تن کاسته شود. این پدیده لزوما پدیده‌ بدی نیست و نباید نام آن را حتما خام‌فروشی گذاشت. گاه راهبردهای توسعه صادرات و فقدان امکان فرآوری داخلی چنین پدیده‌ای را لازم می‌سازد. بسته به ساختار صادراتی کشورها خوب و بد دارد. در نمونه‌های خوب آن حتی اشتغال‌زا و فقرزدا نیز بوده و مفید واقع شده است. اما چنانچه تعداد اندکی از صادرکنندگان عموما با استفاده از رانت اقدام به صدور ثروت و اموال عمومی کشور کنند، روی دیگر سکه نمایان می‌شود.
4- «رکود صادرات»: اما بدترین و نادرترین حالت زمانی است که از حجم تناژ صادراتی کاسته شود و ارزش هر تن کالای صادراتی نیز کم شود که بعد از گذشت دو فصل عملا بخش صادراتی وارد رکود مقداری شده و با کاهش عایدی میزان باقی‌مانده صادرات، به تدریج از میزان تناژ صادراتی کاسته می‌شود. آمارها نشان می‌دهد طی تحریم‌های فعلی دچار پدیده «رکود شدید صادراتی» در حوزه محصولات کشاورزی، صنعتی و معدنی شده‌ایم. چنانچه پتروشیمی و میعانات را از جمع آمار صادرات غیرنفتی کل کنار بگذاریم، به صادرات کالایی خواهیم رسید که جمع صادرات سه بخش کشاورزی، صنعت و معدن است.
* قبل از تحریم‌های اخیر، ایران در فاز «توسعه صادرات» بود. در این دوره در هر فصل 8 درصد بر تناژ صادرات این بخش‌ها اضافه می‌شد و یک درصد قیمت هر تن صادرات آنها پایین می‌آمد. اما بعد از تحریم‌ها شاهد ورود به دوره رکود صادراتی در زیربخش‌ها هستیم. به‌گونه‌ای‌که تناژ صادراتی از 21 میلیون تن در یک روند کاهشی ابتدا به 17 و سپس به 20 میلیون تن رسیده که به معنی متوسط نرخ رشد منفی یک درصد در هر فصل است. اما در همین دوره قیمت هر تن محصول صادراتی از 364 دلار به 306 دلار کاهش یافته که به معنی متوسط هر فصل 4 درصد افت ارزش است (نرخ رشد هندسی).
ورود به فاز رکود شدید صادراتی همراه شده است با حداکثرسازی فشار دولت در بازگشت ارز صادراتی، تبلیغ مجازات‌ها و تشدید نظارت‌ها. آنچه دولت باید انجام دهد عکس روال فعلی است. اگر اختیار کامل در مبادله ارز باشد، هیچ صادرکننده‌ای امکان و توان و تمایلی به عدم بازگشت ارز صادراتی ندارد. دولت باید دیپلماسی تجاری را تقویت کند، سیاست‌های تشویقی حداکثری و گاه بلاعوض طراحی و از حداکثر ظرفیت‌ معافیت‌های مالیاتی و بانکی و حقوقی خود در این بخش استفاده کند. لازم است تا ضمن تقویت و فعال‌سازی مجدد اهرم‌های مجمع‌ عالی واردات در بخش خصوصی، پیمان‌سپاری به شکل پلکانی کاهش و مسوولیت مجمع به شکل پلکانی افزایش یابد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اروپا می‌خواهد نفت نخرد اما ایران را بدهکار کند

سیاست نرخ بهره منفی چگونه کار می‌کند؟

تحریم جدید بانک مرکزی، چه تاثیری بر اقتصاد ایران دارد؟

عراقی‌ها بیشترین مسافر ایران

ظهور قریب‌الوقوع یک ابرطبقه/ توزیع بی سابقه رانت در سال گذشته از ناآگاهی بود

تجارت الکترونیک

چالش‌های نظام بودجه‌ریزی کشور

جایگاه ارزش افزوده و اشتغال بخش خدمات در ایران و جهان

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی در فصل دوم 2019

مروری بر وضعیت و چشم‌انداز صنعت پتروشیمی

ارزش افزوده بخش خدمات در جهان

کلید توسعه در دستان داگلاس نورث

نرخ شکست استارت آپ ها به تفکیک صنعت

بنگاه‌های نوآور ، اثر اندازه بنگاه بر نوآوری

الزامات نقش فعال دولت در ایجاد نوآوری و کارآفرینی

نوآورترین شرکت‌های 2019 ؛ تبلور هوش مصنوعی

آرای مازوکاتو : سرمایه گذاری دولت در نوآوری

سدسازی ترکیه : دیپلماسی آب و اثر بخشی توافقات

اقتصادهای شکننده سال 2019

تصویر 10ساله از نوسان نرخ آپارتمان

ایران در جمع 20 کشور برتر در شمار کاربران اینترنت

برآورد اولیه از عمق رکود مسکن در شهریور

سهم ایران از اقتصاد جهانی

شرط ماندگاری آرامش در اقتصاد ایران

رژیم موقتی آمارهای بانکی

سرگیجه در بازار نفت

خاموشی موتور افزایش سرمایه‌ها

حاکمیت قانون و مبارزه با فساد

توقف رشد مسکن در کلان‌شهرها

اقتصادهای شکننده سال 2019

3علت اصلی کسری بودجه

تاثیر نوآوری و خلاقیت بر رشد اقتصادی کشورها

سدسازی ترکیه : دیپلماسی آب و اثر بخشی توافقات

جزئیات پرداخت تسهیلات اشتغال در 31استان

مشق پر اشتباه مجلس در قانون تجارت

بهترین بازار برای سرمایه گذاری کجاست؟

برای ‌فیلترینگ هوشمند چه هزینه‌ای شد؟

آموزش 4مهارت اقتصادی به نوجوانان

ابهام ها و سوالها در باره خصوصی سازی بنیاد مستضعفان

آرای مازوکاتو : سرمایه گذاری دولت در نوآوری

کسی از سرنوشت مسکن مهر خبر ندارد؟

جزئیات منابع چهار برنامه اشتغالی 98

نوآورترین شرکت‌های 2019 ؛ تبلور هوش مصنوعی

کار مولد و نامولد در اقتصاد

دزدی صرافان قلابی در شرایط تحریم

مصائب مدرک داران بدون شغل

سایه بانکداری مجازی بر سر شعب بانکی

واکنش بازارها به رویدادهای دیپلماسی

نذر آب در سرزمین نیمروز

بخشنامه درمانی برای تجارت