بازار آریا

آخرين مطالب

بخش سی و یکم

«بی نظمی» جدید جهانی اقتصاد ايران

«بی نظمی» جدید جهانی

  بزرگنمايي:

بازار آریا - ریچارد‌ هاس رئیس شورای روابط خارجی آمریکا ترجمه: محمدحسین باقی دوران پساجنگ سرد نشان داد که جهان دچار گذار قدرت شده است یعنی اگر پیش از این جهان از سوی دو ابرقدرت اداره می‌شد اکنون تنها یک ابرقدرت وجود دارد: یعنی گذار از دوقطبی به تک‌قطبی. درست است که با فروپاشی شوروی، هیچ کشور دیگری از «ابزار» و «میل» به مقابله یا توازن‌سازی با آمریکا برخوردار نبود اما هرگونه تک‌قطبی بودن هم کوتاه‌مدت بود. در حقیقت، احتمال درست‌تر این است که بگوییم این تک‌قطبی بودن هرگز به‌طور کامل وجود نداشت و اینکه توانایی ایالات‌متحده برای تبدیل مزیت‌های آشکارش در ثروت و قدرت نظامی به نفوذ در سطوح جهانی و محلی به یک اندازه محدودیت دارد.
در واقع، تحولات ربع قرن گذشته یک واقعیت بس پیچیده‌تر را نشان داده است؛ واقعیتی که یکی از معدود اجماع‌های بین‌المللی در مورد آن چیزی بود که مشروعیت در اصول، سیاست‌ها و فرآیندها را تشکیل می‌داد و در برگیرنده توازن قوا در عمل نیز نبود. این الگوی ناهموارتر و پیچیده‌تر، کاملا با بی‌ثباتی همراه بوده است؛ نتیجه‌ای که آشکارا از بررسی حوادث تاریخی مهم این دوره، شکاف میان چالش‌ها و پاسخ‌های جهانی و تحولات منطقه‌ای حاصل می‌شود. اساس این است که ما در جهانی زندگی می‌کنیم که تنوع بسیار کمتری نسبت به جهان مدنظر پرزیدنت بوش وقتی که داشت نسخه خود از نظم جهانی جدید را می‌پیچید، دارد. این تصویر شفاف‌تر به سرعت رخ نمود و شروع آن از شوروی بود. اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در واقع دو امپراتوری بود: یک «امپراتوری داخلی» که تحت سلطه روسیه بود اما متشکل بود از 14 جمهوری دیگر و حتی تعداد بیشتری از ملیت‌ها و یک «امپراتوری خارجی» که تحت سلطه شوروی بود و شامل برخی کشورهای اروپای شرقی می‌شد. آنچه پس از پایان جنگ سرد رخ داد مجموعه‌ای از تظاهرات‌ها و درگیری‌ها بود که شاید بتوان آنها را جنگ‌های جانشینی شوروی نامید. از هم گسیختگی، شکاف و ضعف در مسکو آن چسبی که نیروهای ملی‌گرا را در امپراتوری‌های داخلی و خارجی شوروی تحت کنترل نگه داشته بود از هم گسست. تا پایان سال 1991، شوروی دیگر وجود نداشت. در عوض، 15 کشور مستقل از جمله خود روسیه وجود داشت. افزون بر این، تا آن زمان، کشورهای اروپای شرقی هم مستقل شده بودند.
در بسیاری از موارد، مسیر حرکت به سوی استقلال نسبتا هموار بود. حتی در چکسلواکی هم همین طور بود جایی که تنش‌ها میان جنوب اسلواک و شمال چکی این کشور شدت یافت آن هم در زمانی که دست‌اندازی شوروی روندی رو به افول گرفته بود. با این وجود، در سال 1992 رهبران این دو منطقه موفق به مدیریت یک فرآیند سیاسی شدند که در سال 1993 با ظهور مسالمت‌آمیز دو کشور مستقل و مجزا به اوج رسید. مخالفت با خشونتی که مشخصه گذار سیاسی در یوگسلاوی بود نمی‌توانست سفت و سخت‌تر باشد. یوگسلاوی- به‌طور خاص‌تر، جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی- تقریبا 74 سال وجود داشت یعنی در پایان جنگ جهانی اول زاده شد و تا 1992 ادامه داشت و پس از آن از میان رفت. یوگسلاوی یک کشور وصله پینه‌ای متشکل از 6 جمهوری– اسلوونی، کرواسی، بوسنی و هرزگوین، مونته‌نگرو، مقدونیه و صربستان- با صربستان بود و از جمله در درونش هم تعدادی مناطق خودمختار بودند که مهم‌ترین آن کوزوو بود. این کشور یک کشور چند قومیتی و چندمذهبی در درون و مناطق بیرون از خودش بود و به لحاظ اجتماعی و جغرافیایی اصلا انسجام نداشت. صرب‌ها اکثریت بودند اما حتی آنها هم فقط یک سوم کل جمعیت را تشکیل می‌دادند. آنچه باعث حفظ این کشور شد نه حاکمیت مسکو که احتیاط رهبر ملی‌گرای قدیمی این کشور «یوسیپ بروز تیتو» بود که نظم را با ملغمه‌ای از اقتدارگرایی آمیخته با تمرکزگرایی اداری و عناصر معتدلی از اصلاح اقتصادی حفظ کرد.
آنچه پویایی داخلی این کشور را تغییر داد مرگ تیتو در سال 1980 بود و اندکی پس از آن گورباچف روی کار آمد و اتحاد شوروی دیگر ترس نداشت [گورباچف از سال 1985 تا 1991 به‌عنوان آخرین رهبر اتحاد شوروی، اداره این کشور وسیع را به عهده داشت. تلاش‌ها و اصلاحات او باعث پایان جنگ سرد شد اما هم‌زمان یگانگی سیاسی حزب کمونیست اتحاد شوروی را نیز پایان داد و نهایتا باعث فروپاشی شوروی شد. دکترین دوگانه پرسترویکا (اصلاحات اقتصادی) و گلاسنوست (فضای باز سیاسی) در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 میلادی، نقش مهمی در پایان دادن به سلطه کمونیسم در اروپای شرقی و اتحاد جماهیر شوروی سابق و پایان گرفتن جنگ سرد داشت]. این تغییرات با حرکت کشورهای داخلی و پیرامونی شوروی به سوی استقلال بیشتر تقویت شد. اصطکاک‌های پنهان میان ملی‌گرایان یوگسلاوی شروع به جوشش و فوران کرد. در سال 1991، اسلوونی استقلال خود را اعلام کرد؛ ارتش یوگسلاوی فدرال حمله کرد اما پس از 10 روز عقب نشست و اسلوونی را یک کشور مستقل اعلام کرد. کرواسی هم به همین مسیر رفت و این کشور هم از سوی نیروهای فدرال مورد حمله قرار گرفت اما این نیروهای فدرال فقط برای کشورشان نمی‌جنگیدند. آنها نمایندگان یک شکل افراطی از ملی‌گرایی صربی بودند؛ چیزی که زمانی کاملا ظاهر شد که نیروهای دولتی فدرال به جمهوری بوسنی و هرزگوین پس از اعلام استقلالش حمله کردند. بوسنی یک اکثریت مسلمان داشت اما در برخی مناطقش جمعیت قابل توجهی صرب هم داشت. فشار برای استقلال، معضلات سیاسی بسیاری برای خارجی‌ها به وجود آورد. یکی از اصول کاملا مشترک دوران پساجنگ جهانی دوم مفهوم خودگردانی یا حق تعیین سرنوشت [self-determination] بود؛ اینکه مردمانی که در مستعمرات زندگی می‌کنند از حق داشتن کشورهای مستقل و دارای حق حاکمیت بر خود برخوردار باشند. این اصل چنان به‌طور گسترده پذیرفته شد که اغلب شامل همدردی و حتی حمایت مستقیم برای استفاده از زور در پیگیری آن می‌شد. خودگردانی اصل اساسی نظم پساجنگ جهانی دوم بود.
اما مفهومی که روشنی کمتری داشت و چندان هم مورد استقبال نبود همانا مفهوم خودگردانی برای مردمی بود که در درون دولت- ملت‌های مستقر زندگی می‌کردند. بر خلاف آنهایی که به‌دنبال خروج از زیر سایه حکومت استعماری بودند، کاربست وسیع خودگردانی طیفی از تهدیدها و فرصت‌ها را در برمی‌گرفت. این اصطلاح می‌تواند بالقوه کاربرد نامحدودی نیز داشته باشد. افزون بر این، اگر برای گروه‌هایی قابل کاربرد بود که در درون کشورها زندگی می‌کردند، می‌توانست تهدیدی باشد بر ایده و ایده‌آل حاکمیت دولت به‌گونه‌ای‌که در آن، حاکمیت می‌تواند مورد حمله قرار بگیرد و بنابراین نه فقط از خارج که از درون هم تضعیف شود. از این‌رو، یک تهدید بالقوه بر انسجام بسیاری از کشورها و تهدیدی بر شالوده نظم بین‌المللی بود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

گزارش ویژه بلومبرگ از اصلاح ساختار مالی و سیاست ارزی: ایران در حفظ ارزش پول ملی موفق بوده

رشد 24.1 درصدی صدور مجوزهای تاسیس صنعتی تا پایان تیرماه

سهم 6 درصدی زنان از حمایت های مالی استارت آپی

یک بام و دو هوای استفاده از کارت سوخت شخصی

دولت مسوول مداخله در بازار ارز

رشد 4برابری نقدینگی در 6 سال گذشته

نفت مرز 60 دلار را رد کرد

عرضه چای وارداتی با ارز دولتی در فروشگاه‌های زنجیره‌ای

با معوقات بانکی به چند نفر می‌توان وام ازدواج داد؟

پارک اقتصاد دیجیتال در تبریز

نهاد‌های سیاسی و اجتماعی از نگاه مونتسکیو

گفته‌ها

کودتایی که مسیر تاریخ را عوض کرد

از شورش تا انقلاب

زمینه‌های فکری تجددگرایان

«آواهای طهران» در گفت‌وگو با هنرمندان

اکران مجدد «در جست‌وجوی فریده» در هنر و تجربه

سبقت کمدی از اکشن در باکس‌آفیس

میانگین تیراژ عمومی‌ها؛ 800 نسخه!

انتظار درخشش از طارمی

شماره 7 مبارک جونیور باشد

وعده «امنیت» در لیگ برتر

پایان «دولتی» تابستان!

رفع چالش چند ساله باشگاه‌ها؟

صدور مجوز فعالیت نخستین دفتر کاریابی بین‌المللی در ارس

افتتاح همزمان سه طرح برقی در شوش

افتتاح دومین بانک شیر مادر در شیراز

تشکیل انجمن زنان گرگان در دستور کار

برگزاری جشنواره تابستانی هیرکان در محور ناهارخوران گرگان

سی‌و‌دومین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان افتتاح شد

500 هتل در دست ساخت است

شایستگی محوری به‌عنوان یک چشم‌انداز مکمل

درخشش بخش سرویس‎های ابری علی‎بابا

قیمت گوشی به سقف رسید؟

چالش ون‌های فرسوده

آغاز به‌کار سامانه اشتغال ایرانیان

ادله بیمه‌گران برای معافیت از مالیات ارزش افزوده

500 تومانی،800 تومان فروش می‌رود

جزئیات بخشش‌جرایم مالیاتی

ابلاغیه هفت بندی برای سازمان مالیاتی

حمایت از تولید بدون پول‌پاشی

سرمایه‌گذاری جدید در صنعت پتروشیمی هند

دولت از معاملات سلف بورس‌کالا برای تعادل بازارها استفاده کند

رونق تجارت نفت در بورس انرژی با کاهش مبلغ پیش پرداخت

ناسیونالیسم دولتی و آینده سنگ‌آهن

ثبت‌نام مسکن دولتی از شهریورماه

بدقولی دولت به مترو

کاهش پیش‌پرداخت واردات در مقابل صادرات از 35 به 15 درصد

صدورمجوز 2 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی

شرایط توزیع چای وارداتی با ارز دولتی