بازار آریا

آخرين مطالب

نابودی تدریجی محیط‌زیست اقتصاد ايران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - در بحث نظری محیط‌زیست و اقتصاد به‌ویژه رشد اقتصادی تبیین موضوع حقوق مالکیت نقش محوری دارد. در ادبیات علم اقتصاد وجود حقوق مالکیت برای کالاهای زیست‌محیطی دو دلالت مهم دارد.
اول اینکه بازار علائم مشخصی در مورد چگونگی استفاده از کالا را ارائه می‌دهد و دوم اینکه با وجود حقوق مالکیت برای یک کالای زیست‌محیطی می‌توان از قیمت آن شواهدی در مورد اهمیت آن در تولید به‌دست آورد. اما درمورد کالای زیست‌محیطی که برای آن حقوق مالکیت وجود ندارد، استفاده از آنها دارای پیامد خارجی است، بنابراین دخالت دولت در این حالت باید پرقدرت‌تر باشد و قیمت بازار به‌عنوان خلاصه‌ای از شواهد در مورد اهمیت کالا وجود ندارد و تعیین قاعده و مقررات توسط دولت را به دلیل شکست بازار در ادبیات نظری مطرح می‌کند. بنابراین مسائل نظری اقتصاد خوش‌بینی به‌ویژه درخصوص شکست بازاردر مورد مسائل زیست‌محیطی ارائه نمی‌دهند. در تکاپوی درک نظری رشد اقتصادی، موضوع محیط‌زیست با محدود کردن رشد اقتصادی مطرح شده است. اکثر نظریه‌ها و مدل‌های ارائه شده به‌خصوص از دهه 1960 و 70 در چارچوب مدل‌های رشد برونزا و از دهه 1990 به بعد با ظهور مدل‌های رشد درونزا عمدتا حول مدل سبز رشد سولو، مدل استوکی، مدل نقش منبع و مخزن طرح شده است و در همه آن نقش تبادل نقش فناوری و محیط‌زیست برای دستیابی به رشد اقتصادی کارکرد اساسی داشته است.
درحال‌حاضر منابع محیط‌زیستی در ردیف سایر منابع کمیاب قرار داشته و چون آینده توسعه اقتصادی به این منابع وابسته است، در استفاده از آنها باید عقلانیت اقتصادی رعایت شود. بنابراین طبق مباحث نظری ارائه شده، منطق اقتصادی در مورد بسیاری از کالاهای زیست‌محیطی، حکم می‌کند که اگر از یک عامل برای تولید استفاده می‌کنیم، باید سهمی را که متناسب با ارزش تولید آن است در نظر بگیریم زیرا امروزه تاثیر متقابل اقتصاد و محیط‌زیست بر یکدیگر واقعیتی غیرقابل چشم‌پوشی است، به گونه‌ای که هر تصمیم اقتصادی مستقیما بر محیط‌زیست تاثیر می‌گذارد و سیاست‌های زیست‌محیطی نیز اقتصاد را متاثر می‌کنند. با تمامی این اوصاف در کشور ما هنوز ارزش ریالی منافع غیرمستقیم منابع طبیعی محاسبه نمی‌شود و تا زمانی که تصور رایگان بودن منابع خداداد طبیعی در ذهن‌ها وجود دارد، شاهد بهبود وضعیت منابع طبیعی نخواهیم بود. بنابراین این اهمال تبعات بسیار زیادی را چه از لحاظ اقتصاد ملی و چه از جنبه حفظ محیط‌زیست به همراه خواهد داشت. نمونه‌هایی از نبود باورهای اساسی در مورد حفظ محیط‌زیست، به شرح زیر است: از نظر وضعیت جنگل‌ها، سهم سرانه هر ایرانی از جنگل به 2 / 0 هکتار هم نمی‌رسد که این رقم کمتر از یک‌چهارم سرانه جهانی است. همچنین میزان برداشت از جنگل‌ها توسط روستاییان و بهره‌برداری رسمی نزدیک به دوبرابر ظرفیت رویش و تولید طبیعی جنگل‌هاست. از نظر وضعیت مراتع، روند تخریب مراتع در کشور ما که حدود یک درصد در سال برآورد شده است، سبب فرسایش خاک، کاهش توان تولیدی پوشش‌های طبیعی مراتع و کاهش سطح اراضی قابل استفاده برای تولید محصولات کشاورزی گیاهی و دارویی شده است. سالانه وسعتی بالغ بر 322 هزار هکتار از اراضی حاصلخیز کشور دستخوش فرسایش می‌شود. بانک جهانی در گزارش منتشره در سال 2006 خسارات سالانه تخریب زمین در ایران را معادل 15هزار و 332 میلیارد ریال اعلام کرد. براساس این گزارش شور شدن مزارع سالانه 12 هزار و 72 میلیارد ریال، تخریب مراتع یک هزار و 372 میلیارد ریال، نابودی زمین‌های حاصلخیز 2هزار و 800 میلیارد ریال و بروز سیل‌ها یک هزار و 192 میلیارد ریال سالانه به ایران خسارت وارد می‌کنند. از نظر وضعیت آلودگی هوا، وضعیت آلودگی براساس مفاد گزارش جامع هوای سازمان بازرسی کل کشور ضرر و زیان ناشی از آلودگی هوا در ایران در سال 1379 بیش از 7 میلیارد دلار برآورد شده است. براساس جدیدترین گزارش بانک جهانی، خسارت سالانه آلودگی هوا در ایران تا سال 2016 حدود 16 میلیارد دلار برآورد شده است. ازنظر وضعیت پسماندها درحال‌حاضر روزانه به‌طور متوسط 2710گرم به ازای هر تخت بیمارستانی، پسماند عفونی تولید می‌شود که با لحاظ حدود 32 هزار تخت بیمارستانی، مجموع زباله‌های تولیدی در هر شبانه‌روز به حدود 21تن خواهد رسید و متاسفانه به‌دلیل وضعیت بسیار نابسامان و بحرانی دفع زباله‌های بیمارستانی، سالانه 2 میلیارد دلار هزینه اضافی به سیستم بهداشتی و درمانی کشور تحمیل می‌شود. از نظر وضعیت فرسایش خاک، میزان فرسایش خاک در جهان حدود 75 میلیارد تن است که سهم ایران از آن بیش از 2 میلیارد تن بوده و حدود سه برابر متوسط آسیا است و ارزش اقتصادی خسارت سالانه فرسایش خاک در کشور قریب 12هزار میلیارد ریال معادل تخریب یک میلیون هکتار زمین کشاورزی برآورد شده است و سالانه حدود دو میلیارد مترمکعب رسوب بر اثر فرسایش خاک در سدهای کشور جمع می‌شود و این حجم رسوب سه برابر حجم رسوب در حوزه‌های آبخیز کشور چین است. براساس برخی از گزارش‌های موجود سالانه به‌طور متوسط 220میلیون مترمکعب از ظرفیت سدهای کشور کاسته می‌شود و روند رسوب‌گذاری در مخازن سدها به گونه‌ای است که حدود 33 درصد از ظرفیت مخازن سدهای تازه ساخته شده از بین می‌رود که برای جبران و لایروبی مخازن این‌گونه سدها سالانه باید 522 میلیارد ریال سرمایه‌گذاری کرد. از دهه 1332 تا 1372 تعداد سیلاب‌های مخرب سالانه روند صعودی داشته و از 195مورد در سال ‌های 42-1332 به 934 مورد در سال‌های 72-1362 رسیده که نشانگر تخریب شدید پوشش گیاهی است. متوسط سالانه فرسایش خاک کشور 12 تا 15 تن در هکتار در سال بوده، درحالی‌که این رقم در آسیا 8/ 3، در اروپا 5 درصد و در استرالیا 3 درصد تن است.
همه موارد یاد شده حاکی از این است که اولا باورهای لازم برای حفظ محیط‌زیست در اقتصاد ایران جدی نیست و دوم اینکه قواعد ومقررات وحتی کارکرد بازار هم در حل و فصل مسائل زیست‌محیطی چندان موفق نبوده است.
- به نقل از یک مقاله به قلم اسفندیار جهانگرد، مندرج در فصلنامه اقتصاد محیط‌زیست و منابع طبیعی، سال اول، شماره 2،زمستان 1395





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

برنامه های دولت برای توسعه گردشگری

دومین افت متوالی دلار به ثبت رسید

پورابراهیمی: قیمت دلار واقعی می‌شود

وزارت صنعت احتکار خودرو را تکذیب کرد

وزیر راه خبر داد: آغاز نهضت خانه سازی

انواع پنیر خامه‌ای در بازار چند؟ +جدول

قیمت انواع ماست پرچرب کاله در بازار +جدول

نانسی پلوسی هم درباره ایران به ترامپ هشدار داد

سرنوشت نامعلوم 1میلیون کارت ملی هوشمند در دفاتر پُست

مقصر اصلی حادثه سیل دروازه قرآن شیراز معرفی شد

شیطونی یواشکی خانم بازیگر پشت صحنه یک فیلم +عکس

چرا نباید فرزندتان را بیشتر از همسرتان دوست داشته باشید؟

نرخ بیکاری در استان تهران از 12درصد گذشت

قیمت انواع حلوا شکری در بازار +جدول

برنامه وزارت راه برای خانه‌دار شدن اقشار ضعیف چیست؟

کشف تکه‌ای از پازل بیماری "آسم"

رایزنی‌ پامپئو با اعضای کنگره آمریکا درباره ایران

اظهار نظر اردوغان درباره مرگ مرسی

قیمت انواع ماشین حساب کاسیو دربازار+جدول

قیمت انواع فکس پاناسونیک در بازار +جدول

مسکن اقساطی برای کارمندان 2هفته دیگر نهایی می‌شود

انگلیس با پرداخت غرامت به بانک ملت موافقت کرد

گوشت قرمز ارزان نمی‌شود؟

جهانگیری ‌خطاب به آمریکایی‌ها‌‌ چه گفت؟

دستگیری آرسن لوپن‌های اینترنتی! +فیلم

ارزش جهانی دلار کاهش یافت

وعده جدید رئیس جمهور درباره مسکن

دلار 35 هزار و 500 تومان شد؟!

اول تیر؛ آخرین مهلت ارائه اظهارنامه مالیاتی صاحبان مشاغل

کشف 6کیلوشمش طلا و 50قطعه عتیقه

چاووش اوغلو به اصفهان سفر می‌کند

بانه؛ فروشگاه بزرگ لوازم خانگی تقلبی

گریم جالب خانم بازیگر +عکس

زمان اعلام شده برای دادگاه نجفی حقیقت ندارد

دستگیری سارقان یک میلیاردی بازار تهران

PS٥ و XBOX٢ لحظه شماری برای نبرد تازه

توصیه‌های مهم بهداشتی و تغذیه‌ای به زائران حج تمتع

برنامه وزارت صنعت برای رونق تولید رونمایی شد

شکایت فدراسیون والیبال لهستان از ایران به FIVB

آمریکا دست از تحریک ایران بردارد

سفر سالانه 300هزار خارجی برای انجام امور درمانی به ایران

شرط جریمه نشدن خودروها در طرح جدید ترافیک پایتخت

تقسیم سود 90 درصدی افق کورش در نخستین مجمع عمومی سالانه/ رشد شتابان تعداد فروشگاه‌ها همچنان ادامه دارد

فراخوان مشمولان فارغ‌التحصیل دانشگاه‌ها در تیر98

اطلاعیه عرضه اولیه «سیمرغ» + جزئیات

درخشش دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی جهانی

سفر به چابهار چقدر آب می‌خورد؟

قیمت‌ انواع موبایل‌های‌ باپشتیبانی4G +جدول

جدیدترین عطرهای تابستانه زنانه چند؟ +جدول

کاهش 300تومانی دلار طی دو روز