بازار آریا

آخرين مطالب

درگیری آمریکا علیه ایران یا جنگ بر سر نفت؟ اقتصاد ايران

درگیری آمریکا علیه ایران یا جنگ بر سر نفت؟

  بزرگنمايي:

بازار آریا - پایان وابستگی آمریکا به انرژی خلیج فارس می‌­تواند یکی از عوامل بنیادی توضیح‌دهنده رویکرد سیاسی این کشور در پایان دادن به برجام باشد. افزایش جهانی قیمت نفت به زیان چین، اتحادیه اروپا و ژاپن تمام خواهد شد و پویایی اقتصاد این کشورها را تحت فشار قیمت‌­های بالای انرژی قرار خواهد داد که به نفع آمریکا تمام می‌­شود.


حسین راغفر و احسان سلطانی هفدهمین گزارش اقتصادی خود را خطاب به مردم منتشر کردند.
در این گزارش آمده است:
تحولات سیاسی و اقتصادی و صف‌­آرایی­‌های نظامی اخیر به نگرانی‌های وقوع جنگ بین ایران و آمریکا در هر دو کشور دامن زده است. آمریکا به بهانه مبارزه با تروریسم و کنترل قدرت­ ایران در منطقه، اقدام به تحریم نفتی ایران کرد که در این راستا کمابیش همه کشورها از تحریم آمریکا تبعیت کرده‌­اند که در این رابطه توجه به چند نکته ضروری است. نخست این که آمریکا مسئول حقوق بشر، مبارزه با تروریسم و قدرت­‌طلبی در جهان نیست که خود در این حوزه‌­ها کارنامه سیاهی دارد و دوم این که متحدان منطقه‌­ای آمریکا و در صدر آنها عربستان سعودی، از بدترین کشورها در زمینه حمایت و رشد تروریسم به شمار می‌­روند.
بنابراین دغدغه آمریکا آن چه که در ظاهر اعلام می­‌کند نیست و برای شناخت اهداف اصلی آمریکا بر اساس تجارب تاریخی و اقتصاد منطقه‌­ای و جهانی، رویدادهای کنونی را به ویژه از منظر تولید و تجارت نفت و منافع آن برای اقتصاد این کشور و تضعیف کشورهای رقیب آمریکا ارزیابی کرد. واقعیت‌­های تولید و تجارت نفت آمریکا و دو واردکننده/مصرف­‌کننده بزرگ نفت جهان یعنی اتحادیه اروپا و چین به شرح زیر است.
(1) میانگین روزانه صادرات نفت خام آمریکا در چهارماهه اول سال­‌های 2015 و 2016 میلادی کمتر از 500 هزار بشکه بود که به دنبال سیاست­‌های اقتصادی ترامپ در سال‌های 2018 و 2019، به ترتیب به 1.6 و 2.7 میلیون بشکه صعود کرد. صادرات هفتگی نفت آمریکا در نیمه فوریه سال 2019 میلادی به 3.6 میلیون بشکه در روز رسید.
(2) واردات نفت خام و فرآورده‌­های نفتی آمریکا از میانگین روزانه 14 میلیون بشکه در سال 2006 میلادی به 9 میلیون بشکه در سال 2018 میلادی کاهش یافت و در همین حال صادرات نفت خام و فرآورده‌­های نفتی آمریکا با 9 برابر افزایش از میانگین روزانه یک میلیون بشکه به 9 میلیون بشکه در سال 2018 میلادی افزایش پیدا کرد.
(3) تراز تجاری (حجمی) نفت و فرآورده‌­های نفتی آمریکا از میانگین روزانه منفی 13 میلیون بشکه در سال 2005 میلادی به منفی 2 میلیون بشکه در سال 2018 میلادی کاهش یافت. تراز تجاری (حجمی) ماهانه نفت و فرآورده های نفتی آمریکا به منفی میانگین روزانه 0.8 میلیون بشکه در دسامبر 2018 میلادی سقوط پیدا کرد. تراز تجاری (حجمی) نفت و فرآورده‌­های نفتی آمریکا به پایین‌­ترین میزان تاریخی در نیم قرن اخیر رسیده است.
(4) در دوره 18-2008 میلادی، واردات نفت و فرآورده‌های نفتی آمریکا از 500 به 240 میلیارد دلار کاهش و صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی این کشور از 77 به 190 میلیارد دلار افزایش یافت. تراز تجاری نفت و فرآورده‌­های نفتی آمریکا از منفی 425 میلیارد دلار در سال 2008 میلادی به منفی 50 میلیارد دلار در سال 2018 میلادی بهبود پیدا کرد، که پیش‌­بینی می­‌شود در سال 2019 میلادی به حدود صفر برسد.
(5) تراز تجاری نفت و فرآورده­‌های نفتی اتحادیه اروپا از منفی 280 میلیارد دلار در سال 2017 میلادی به منفی 370 میلیارد دلار در سال 2018 میلادی افزایش یافت که پیش­‌بینی می­‌شود در سال 2019 میلادی باز هم بیشتر شود.
(6) در دوره 18-2008 میلادی، واردات نفت و فرآورده‌­های نفتی چین دو برابر شده است و از 170 به 350 میلیارد دلار افزایش یافت و در نتیجه تراز تجاری نفتی این کشور از منفی 140 به منفی 300 میلیارد دلار رسید که پیش بینی می‌­شود در سال 2019 میلادی که کسری تراز تجاری نفتی به زیان چین افزایش یابد.
روند مستمر رشد پرقدرت صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی آمریکا، به واسطه افزایش قیمت جهانی نفت آغاز گردید. افزایش جهانی بهای نفت، نه تنها موجب شد تولید نفت شل در آمریکا توسعه یابد، که صنایع تولید سوخت‌­های زیستی (مانند اتانول سوختی) نیز رشد و گسترش پیدا کردند.
تحریم‌­های نفتی ایران از یک سو موجب افزایش نااطمینانی در بازار نفت، کاهش عرضه نفت و افزایش قیمت نفت (رقابتی‌­تر شدن صادرات نفت آمریکا) و از سوی دیگر وجود تقاضای بازار برای افزایش صادرات نفت آمریکا شده است.
هم اکنون تراز تجاری نفت و فرآورده‌­های نفتی آمریکا نشان می­‌دهند که وابستگی اقتصاد آمریکا به نفت خلیج فارس به پایان رسیده و اقتصاد آمریکا از قیمت­‌های بالای نفت در اثر تلاطم‌های سیاسی و اقتصادی منطقه خاورمیانه زیانی نمی‌بیند و در همین حال که اقتصاد و تراز تجاری کل این کشور بهبود قابل ملاحظه­‌ای پیدا کرده موانع جدی در مسیر رشد اقتصادی رقبای جهانی خود یعنی چین، اتحادیه اروپا، ژاپن و هند ایجاد کرده است.
پایان وابستگی آمریکا به انرژی خلیج فارس می‌­تواند یکی از عوامل بنیادی توضیح‌دهنده رویکرد سیاسی این کشور در پایان دادن به برجام باشد. افزایش جهانی قیمت نفت به زیان چین، اتحادیه اروپا و ژاپن تمام خواهد شد و پویایی اقتصاد این کشورها را تحت فشار قیمت‌­های بالای انرژی قرار خواهد داد که به نفع آمریکا تمام می‌­شود. وابستگی بالای اتحادیه اروپا به نفت و انرژی اقتصاد این اتحادیه را تحت تاثیر قرار می‌دهد و در این میان اقتصاد انگلستان با وابستگی پایین‌­تر به نفت نسبت به دیگر کشورهای اروپایی کمتر صدمه خواهد دید.
در یک جمع‌­بندی کلی شرایط کنونی (تحریم نفت) تا دو سال آینده (سال 1400 شمسی) کمابیش استمرار خواهد یافت. مقاومت یا انفعال ایران در برابر تحریم­‌ها بستگی به شرایط جهانی و درایت و مهارت دولت و مسئولین در برابر شرایط پیش رو خواهد داشت. نگارندگان از دیدگاه اقتصاد منطقه‌­ای و نفتی، محتمل­‌ترین سناریو را استمرار شرایط کنونی (نه جنگ و نه توافق) ارزیابی می‌­کنند. احتمال وقوع جنگ بین ایران و آمریکا بالا نیست، زیرا هدف اصلی آمریکا خارج ساختن ایران از بازار جهانی نفت و کسب سهم این کشور و به دست آوردن دستاوردهای اقتصادی و سیاسی در سطوح بین‌­المللی و داخلی آمریکا است.
البته باید توجه داشت که عربستان ­سعودی و متحدان آن از کشاندن آمریکا به جنگ علیه ایران استقبال می‌کنند. افزایش تنش‌­ها به واسطه اقدامات تحریک­‌آمیز آمریکا قابل انتظار بوده و هست و اغلب آنها کاملا به واسطه‌ی تحریکات این کشور رخ داده است. ایران به دلیل تحریم‌های آمریکا هر روز نسبت به قبل منافع کمتری برای از دست دادن دارد. در این شرایط کاملا روشن است که ایران در حیطه‌ی هسته‌ای به ریسک‌پذیری بیشتر دست می‌زند و در منطقه تهاجمی‌تر می‌شود. سناریوی محتمل دیگر شروع مذاکرات جهت خروج از تحریم‌­هاست که با توجه به برنامه آمریکا و شروط دشوار این کشور، فقط فرصت‌­های تبلیغاتی برای پیروزی ترامپ در انتخابات 2020 ریاست جمهوری آمریکا را تقویت می­‌کند.
مخاطره و بحران پیش روی ایران، بیش از آن که جنگ نظامی باشد، جنگ اقتصادی است. نئولیبرال‌­های آمریکایی با بهانه مبارزه با تروریسم و قدرت­‌طلبی ایران، با اهرم تحریم­‌ها (و بر خلاف اصول تجارت آزاد) به دنبال تسخیر بازارهای نفتی ایران و کسب صدها میلیارد دلار درآمد از باج خواهی کشورهای عربی منطقه هستند و در همین شرایط نئولیبرال­‌های داخلی با استفاده ابزاری و گزینشی از مبانی اقتصاد بازار (آن هم در شرایط بس نامتناسب و نامتعارف تحریم و جنگ اقتصادی) زمینه وقوع بزرگترین شوک تاریخی ارز با افزایش نزدیک به چهار برابری نرخ ارز، نرخ تورم سه رقمی، کمبود کالاهای اساسی، خروج سرمایه (ارز یا تحت عنوان صادرات کالاها) و تشدید رکود را فراهم کردند و در نتیجه، با بی‌­ثبات­‌سازی اقتصاد کلان، هرج و مرج اقتصادی تا حدودی اهداف داخلی آمریکا از تحریم­‌ها را محقق ساختند.
نحله اقتصادی نئولیبرال وطنی که با رانت ائتلاف غالب به جریان اصلی سیاست‌­گذار در اقتصاد ایران تبدیل شده است، هیچ‌گاه اخذ مالیات یا بازگشت بخشی از درآمدهای بادآورده 500 هزار میلیارد تومانی کاسبان تحریم­‌های نفتی اخیر را مطرح نکرد و برای تامین منابع مالی دولت آدرس افزایش قیمت بنزین و کالاهای اساسی را می­‌دهد که قطعا بنزین بر شعله نارضایتی‌های اقتصادی مردم و به ویژه طبقات متوسط و گروه‌های کم درآمد جامعه است. آمریکا با اجرای تحریم‌­ها از یک سو به اهداف تجاری خود در بازار جهانی نفت نائل شده و از سوی دیگر با اعمال فشار اقتصادی درصدد فروپاشی اقتصاد ایران است. سیاست نئولیبرالی مالیات تورمی با فشار بی‌­امان بر گرده طبقات پایین و متوسط، کاهش مصرف و سقوط سطح معیشت خانوارها را در پی دارد که چنان چه تجربه شده هیچ دستاوردی جز تشدید رکود-تورمی، نابودی طبقه متوسط، بالا رفتن جمعیت فقیر و حاشیه‌­نشین و افزایش نارضایتی‌­ها به دنبال نداشته است. سیاست اخذ مالیات تورمی در جهت اعمال فشار هر چه بیشتر بر عامه مردم صورت می‌گیرد.
راهکارهای متعدد و متنوعی برای مقابله با تحریم­‌ها و تاب‌­آوری اقتصاد ایران تا کنون ارائه شده که به دلیل منافع ائتلاف غالب همواره نادیده گرفته شده است. در زیر به چند مورد اشاره می‌­شود:
(1) تهیه برنامه اقتصادی «3 ساله» مقابله با تحریم‌ها و افزایش تاب­‌آوری جامعه در برابر تحریم­‌ها، شامل منابع و مصارف ارزی، صادرات و واردات کالاها و خدمات، رونق تولید (با تاکید بر صنایع خرد، کوچک و متوسط)، درآمد و مخارج دولت، قیمت مواد خام و انرژی و فروش مواد اولیه تولیدی بنگاه­‌های بالادستی، اخذ مالیات به ویژه از درآمدهای رانتی و سوداگری و دلالی، حمایت از صادرات کالاهای با ارزش افزوده، ایجاد اشتغال، مبارزه با نابرابری‌های ناموجه و فقر کمرشکن؛
(2) مدیریت و کنترل خروج سرمایه (و صادرات سرمایه به صورت کالا) از کشور به ویژه ممنوعیت خروج کالاها و اقلام اساسی و واردات کالاها و اقلام غیر ضروری؛
(3) اخذ مالیات از صاحبان رانت‌­ها و درآمدهای کلان، به جای اخذ مالیات تورمی از طبقات پایین و متوسط؛
(4) استفاده از ظرفیت­‌های صنعتی کشور در جهت تولید کالاهای مورد نیاز از طریق مشارکت بین دولت-تشکل­‌ها و تولیدکنندگان؛
(5) اختصاص بخشی از رانت منابع صنایع بالادستی به صنایع پایین‌­دستی در جهت رونق تولید و تنوع‌­بخشی به سبد صادراتی و اجتناب از خام­‌فروشی (صادرات کالاهای صنعتی نهایی به جای مواد خام و اولیه) و توسعه بنگاه­‌های کوچک و متوسط با توجه به ظرفیت­‌های منطقه‌­ای به ویژه در مناطق محروم کشور؛
(6) خروج دولت از انفعال اقتصادی و مقابله با فساد و تسخیرشدگی دولت توسط گروه‌­های پرنفوذ رانتی؛
(7) مبارزه با فساد و رانت و به ویژه فساد و رانت ناشی از شرایط تحریمی و جنگ اقتصادی.منبع:ایلنا
1l
2l
3l
4l
5l
6l
7l
8l





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

زیان انباشته بانک های بزرگ و سوددهی بانک های کوچک

چگونه سکه و زعفران را در بورس معامله کنیم؟

تولید خودرو کاهش یافت

حناچی: بابت ترافیک پل گیشا معذرت می‌خواهم

آمریکا در حال بررسی گزارش سازمان ملل درباره خاشقچی

163میلیارد دلار دارایی اقتصادهای نوظهور تحت پوشش بیمه نیستند!

2عضو جدید هیات مدیره ایران خودرو معرفی شد

درگیری خونین در قطار شهری مشهد

"وزیر کار ایران" رییس گروه آسیا و اقیانوسیه ILO شد

10حقیقت درباره دندان‌ها که ممکن است ندانید +اینفوگرافیک

مشهورترین اسلحه تاریخ هنر به فروش رسید +عکس

انهدام باند بزرگ کلاهبرداری آنلاین

آمریکا رسما ساقط شدن پهپاد خود توسط ایران را تایید کرد

حیرت کارشناسان خارجی از توان نظامی ایران

تبریک تولد به ملی‌پوش ایران به سبک باشگاه ترابزون +عکس

حراج زمین‌های دولتی: نرخ کارشناسی مبنای فروش است

هشدار توئیتری دستیار ویژه رئیس مجلس به ترامپ

قیمت‌ دوربین‌های‌ عکاسی کانن در بازار تهران؟ +جدول

نرخ انواع ماکروویو در بازار تهران؟ +جدول

نرخ انواع سشوار در بازار تهران؟ +جدول

سفر به باکو آذربایجان چقدر هزینه دارد؟

سکه و طلا گران می‌شود؟

افت 42درصدی تولید خودرو/ تولید خودرو سواری به 121هزار دستگاه رسید

سیاست بازگشت ارز صادراتی ابلاغ شد

گرانی لبنیات و فاسد شدن محصولات در مغازه‌

7راهکار فائو برای جنگل‌های آسیب‌دیده آسیا و ایران

بانک‌ها حق افزایش هزینه ارسال پیامک به مشتریان را ندارند

انتصاب جدید در شهرداری تهران

حضور همراه اول در نمایشگاه ملی رسانه‌های دیجیتال

حناچی: بابت ترافیک پل گیشا معذرت میخواهم

زباله‌گردی خرس قطبی برای یافتن غذا +فیلم

آغاز پنجمین دوره جشنواره سپرده‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز بانک آینده

تبعیت نرخ دلار دلالان از صرافی‌های بانکی

هشدار سخنگوی وزارت خارجه به متجاوزان به قلمرو جمهوری اسلامی ایران

پاسخ مثبت سهام آسیایی به کاهش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو

احتمال کاهش صدور پروانه‌های ساختمانی در سال جاری

آخرین وضعیت قرارداد وام‌های ارزی در بانک‌ها

شمخانی: دلیلی برای جنگ وجود ندارد

کشف 1240دستگاه کولر گازی قاچاق به ارزش 40میلیارد

آشتی آموزش‌وپرورش با رسانه‌ها کلید خورد!

ظریف: مهر ورود و خروج در فرودگاه‌های کشور ثبت نمی‌شود

واشنگتن در حال بررسی دقیق گزارش سازمان ملل درباره خاشقچی

رضایت کامل استراماچونی از شرایطش در ایران

ترس غول برره از ملاقات با جنیفر لوپز و متلک بامزه رویگری

ارزان قیمت‌ترین تلویزیون‌های بازار چند؟ +جدول

سفر 4روزه به آنکارا چند تمام می‌شود؟

خودروهای 300 تا 400میلیونی بازار تهران +جدول

قیمت طلا و دلار در پایان هفته

اطلاعیه سپاه در مورد سرنگون کردن پهپاد آمریکایی

کاهش 45درصدی حقوق دانشجومعلمان از چه زمانی آغاز شد؟