بازار آریا

آخرين مطالب

شوخی تلخ اینستکس غیراروپایی/چرا پیمان‌پولی نادیده گرفته می‌شود؟ اقتصاد ايران

شوخی تلخ اینستکس غیراروپایی/چرا پیمان‌پولی نادیده گرفته می‌شود؟

  بزرگنمايي:

بازار آریا - اینستکس اروپایی همچنان در حد شعار و ثبت باقی‌مانده و تا اجرا فاصله زیادی دارد. با این‌حال دولتمردان خبر از اینستکس غیراروپایی می‌دهند و این یعنی پیچیده کردن شرایط اقتصادی.


اینستکس اروپایی همچنان در حد شعار و ثبت باقی‌مانده و تا اجرا فاصله زیادی دارد. با این حال دکتر ظریف و دیگر دولتمردان و دوستانشان خبر از اینستکس غیراروپایی می‌دهند و این یعنی پیچیده کردن شرایط اقتصادی.
اوایل اردیبهشت ماه خبری به نقل از محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان تحت عنوان روابط مالی با همسایگان و شرکای غیراروپایی در قالب اینستکس منتشر شد. نهاوندیان، مشاور اقتصادی ریاست جمهوری نیز در توئیت خود بر این امر صحه گذاشت. این اولین بار بود که دولتمردان اینستکس را برای غیراروپایی‌ها مطرح می‌کردند. تا پیش‌از آن، قرار بود اینستکس یک ابزار مالی و اتاق پایاپای تسویه‌ای جهت تجارت ایران و اروپا باشد. هرچند دولتمردان پیرامون جزئیات اینستکس غیراروپایی توضیحی ارائه نکرده‌اند اما این نگرانی وجود دارد که با شروع فعالیت اتاق تسویه‌ای اینستکس، تمامی مبادلات مالی، تجاری و نفت ایران با کشورهای غیراروپایی، در یک سازوکار غیربومی تحت اشراف کشورهای اروپایی قرار گیرد.
اینستکس و بی‌مهری به پیمان پولی
روند نزولی سطح تعهدات اروپایی‌ها بعد از خروج آمریکا از برجام در یک بازه 8 ماهه رونمایی از اینستکس بود. اینستکس به اروپا اجازه می‌دهد که نحوه هزینه کرد درآمدهای نفتی ایران را مدیریت و تنها در حوزه تجارت مشروع (اقلام غیر تحریمی) مدیریت کند. تقریباً سه ماه از ثبت این شرکت در بخارست رومانی می‌گذرد و به گفته ظریف، «اروپایی‌ها از انجام وظایفشان بسیار عقب هستند». اینستکس از همان ابتدا ضعف‌ها و کاستی‌های روشنی داشت که بارها توسط کارشناسان گوشزد شد. مهم‌ترین ابهامی که در این مسیر همواره مطرح می‌شود نحوه عملکرد و زمان عملیاتی شدن این ابزار پشتیبانی از تبادلات تجاری مالی است.
از دیگر ایرادات و ابهامات اینستکس می‌توان به سازوکار تهاتری آن اشاره کرد. چون قرار نیست پولی جابه‌جا شود بنابراین این ابزار پشتیبانی از تبادلات تجاری مالی نمی‌تواند بخشی از تأمین ارز را بر عهده گیرد. از طرف دیگر چون هیچ بانک یا مؤسسه‌ای در این فرآیند دخیل نیست، امکان استفاده از روش‌های تجاری معمول ازجمله گشایش اعتبار اسنادی و حواله وجود ندارد.
این در حالی است که می‌توان با استفاده از پیمان پولی، تجارت از کانال‌های رسمی، با هزینه کمتر و اطمینان بالاتری انجام داد و فشار ناشی از مشکل سمت عرضه و تقاضا در بازار ارز را تا حد زیادی کاهش داد. پیمان پولی در اصل زیرساختی است که کلیه خدمات بانکداری بین‌المللی مانند ارسال حواله، گشایش اعتبار اسنادی و صدور ضمانت‌نامه از طریق آن قابل‌ارائه است.
اینستکس یک مکانیسم ثبت داده‌ها و اطلاعات مربوط به تبادلات تجاری است که در پایان بازه زمانی مقرر، اقدام به تسویه بدهی‌ها می‌کند. هرچند ادعا می‌شود که این مکانیزم، سپری برای دفاع از شرکت‌های اروپایی در مقابل تحریم‌های آمریکاست اما عمق روابط استراتژیک آمریکا و اروپا و وابستگی عمیق اروپا به اقتصاد آمریکا امکان بازیگری مستقل را از اروپا سلب خواهد کرد. فقط در سال 2016، حجم تجارت خارجی اروپا به آمریکا 366 میلیارد دلار بوده که قطعاً اروپایی‌ها این میزان تجارت خارجی را به تجارت 5.12 میلیاردی با ایران ترجیح خواهند داد. آنالیز ترکیب همین میزان از تجارت خارجی ایران با اتحادیه اروپا نیز نشان می‌دهد که به شکل تحقیرآمیزی کفه واردات به نفع اروپایی‌ها سنگینی می‌کند.
از سوی دیگر شفافیت مالی اتحادیه اروپا، از ابهامات جدی بر سر راه این مکانیزم در مسیر مقابله با تحریم‌هاست. بااین‌حال پیمان پولی به علت عدم شفافیت برای طرف آمریکایی و بالا بودن هزینه شناسایی آن، ابزار کارآمدتری در راستای مقابله با تحریم‌هاست.
سهم ناچیز اروپا از تجارت خارجی ایران
در سال 2018 تنها 12.5 میلیارد دلار (12 درصد از کل حجم تجارت خارجی ایران) بین ایران و 28 کشور عضو اتحادیه اروپا تبادل صورت گرفته است. از طرفی با توجه به اینکه صادرات نفت خام ایران به اروپا، وزن سنگینی در سبد صادراتی ایران به اروپا دارد و از آنجا که کشورهایی اروپایی نظیر ایتالیا و یونان با اینکه از معافیت خرید نفت ایران برخوردار بودند اما واردات نفت از ایران را به صفر رسانده‌اند، این سازوکار عملاً کارایی ندارد.
بنابر آنچه گفته شد با اینکه اروپا نقش مؤثری در تجارت خارجی ایران ندارد، ایجاد یک مکانیزم تسویه‌ای یک سال از دستگاه دیپلماسی وقت گرفت. این در حالی است که بسترهای بسیار مناسبی برای ایجاد پیمان‌های پولی دو و چندجانبه با همسایگان و شرکای تجاری ایران وجود دارد. چین که مهم‌ترین عنصر تجارت خارجی ایران است با 29 پیمان پولی در بین 54 کشور حاضر در پیمان‌های پولی پیشتاز است. از طرف دیگر رسانه‌های کره‌ای نیز از اراده این کشور برای ایجاد پیمان پولی با ایران خبر داده‌اند. سیستم تهاتری فعلی با روپیه هند نیز بسیاری از ضعف‌های اینستکس را ندارد و هم‌چنین مدتهاست که درخواست ولادیمیر پوتین برای ایجاد پیمان پولی با ایران از سوی بانک مرکزی کشورمان بی‌پاسخ‌مانده است.
این روند 10 ساله از حجم تجارت خارجی ایران با اتحادیه اروپا در کنار سایر ضعف‌های اینستکس، این مکانیزم پرداخت را به ضعیف‌ترین حالت تسویه تجاری تبدیل کرده است. چراکه حتی با حذف اروپا از تجارت خارجی ایران، اتفاق مهمی در این حوزه نخواهد افتاد. بنابراین بزرگنمایی اینستکس و شرطی‌سازی اقتصاد کشور از یک‌سو و تعمیم آن به تجارت با سایر کشورها از سوی دیگر محلی از اعراب ندارد.
بااین‌حال ابزارهای کارآمدی چون پیمان پولی سالهاست توسط دولتمردان مورد بی‌مهری قرارگرفته است. در این شرایط تحریمی ضروری است که ایران روابط تجاری و مالی و بانکی خود را با همسایگان خود از جمله عراق، پاکستان، افغانستان عمق ببخشد. قطعاً هر چقدر روابط تجاری و مالی ایران با همسایگان خود عمق بیشتری داشته باشد، تیغ تحریم‌ها هم کندتر خواهد شد. بنابراین اعمال اینستکس بر روی روابط مالی با کشورهای همسایه، حکم خودکشی از ترس مرگ را خواهد داشت.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تغییرات 4 ماهه نرخ ارزهای عربی در بازار ایران

وزارت مسکن برای کنترل اجاره‌بها آستین‌ها را بالا زد

پشت‌پرده گرانی خرما و شکر

شرایط جدید صادرات و واردات اعلام شد

خبر خوش به مشترکان کم مصرف برق

هشدار پلیس فتا در مورد کلاهبرداری با پیامک یارانه

اختصاصی/طلا بالای 1280 دلار در هر اونس مقاومت می کند/ امکان حرکت به سمت 1290 دلار وجود دارد

پیشنهادی تازه درباره قیمت بنزین

افزایش ذخایر موقت نفت ایران در خشکی و دریا

تسهیلات ویژه برای متقاضیان مسکن مهر تمدید شد

جدیدترین قیمت نفت و طلا در دنیا

درخشش بورس در هفته آخر اردیبهشت

تکذیبیه همتی درباره یک خبر ارزی

صادرات ایران به چین آب رفت

هشدار درباره نفت 200 دلاری

نظر یک نماینده درباره طرح ساماندهی بازار خودرو

2 مالیات ضد سفته‌بازی در بازار ملک

سوت گرانی بلیت قطار از نیمه خرداد

قدغن شدن واردات غذای سگ و گربه

تبریک به رئیس بازنشسته «بنز» به سبک کمپانی «بی‌ام‌و»

توصیه‌ معاون وزیر به مردم در بازار لوازم خانگی

سایه سنگین اموال مازاد بانک‌ها بر سر اقتصاد کشور

مسیر دریایی هندوستان-قشم افتتاح شد

کاهش 92 درصدی واردات اروپا از ایران

رشد بیش از 90 درصدی تخلیه کالای اساسی در بندر امام

تغییر ساعت کاری بانک‌ها در دو روز پس از شب‌های قدر

دپوی 103 هزار تنی شکر در بندر امام

مظنه آپارتمان‌های 100 متری پایتخت

تامین اجتماعی در گرفتن حق بیمه رکورد شکنی کرد

پیش‌بینی25 صاحب‌نظر درباره بازار مسکن در ماه‌های آتی

رونمایی از مدل جدید تقویت قدرت خرید مسکن

​آغاز ارائه تسهیلات به ناشران و حمایت از کتاب‌فروشان

افزایش نرخ تورم خانوار‌ها به 34 درصد

ارائه خدمات بانکی به روشندلان در بانک دی امکان پذیر شد

قدردانی از رویکرد فرهنگی بانک صادرات و حمایت از نشر و ترویج قرآن کریم

حرکت الاکلنگی قیمت سکه و دلار در روز آخر هفته

کاهش قیمت نفت به زیر 70 دلار

قیمت طلا و قیمت سکه در بازار امروز تهران 98/03/02

ارزانی شکر در گروی واردات 800.000 تنی

پیش ثبت نام بازار متشکل ارزی آغاز شد

ترکیه خرید نفت از ایران را متوقف کرد

خرما در عمده‌فروشی‌ها به 42 هزار تومان رسید

قیمت طلا و سکه کاهش یافت

ابهام در نحوه کار بازار متشکل ارزی

نرخ دلار و یورو در صرافی ملی

علت تحقق نیافتن برنامه اشتغال زایی سال 97

رشد 85 درصد ورود کشتی های حامل کالای اساسی به بندر امام در 2 ماه اخیر

روش حرفه‌ای خرید و فروش خودرو، تنها با 1 تماس و در 1 روز

اختصاصی/ تقاضای مکان امن سرمایه دلار باعث درجا زدن طلا شد

قیمت امروز دلار و یورو در صرافی بانک‌ها