بازار آریا

آخرين مطالب

خواب آشفته معافیت تحریم نفتی ایران اقتصاد ايران

خواب آشفته معافیت تحریم نفتی ایران

  بزرگنمايي:

بازار آریا -
ناظر اقتصاد: تنها دو هفته تا پایان مهلت معافیت تحریم نفتی ایران زمان باقی است و ترامپ مجددا بر سر دوراهی افزایش فشارها بر ایران یا افزایش قیمت نفت قرار گرفته است. افزایش قیمت نفت ممکن است هزینه‌های بسیاری به‌خصوص در انتخابات پیش‌رو برای ترامپ داشته باشد.
به گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، هر دلار افزایش قیمت نفت به افزایش پنج میلیارد دلاری هزینه‎های سالانه حمل‌و‌نقل در این کشور منجر خواهد شد. بنابراین رشد بیش از 20 دلاری قیمت نفت از ابتدای سال‌جاری میلادی به معنای افزایش بیش از 100 میلیارد دلاری هزینه‌های حمل‌و‌نقل برای شهروندان آمریکایی است. در این میان به غیر از تحریم‌های نفتی ایران، مسائل دیگری در بازار نفت دخیل هستند که می‌توانند قیمت‌ها را در مسیر افزایشی یا کاهشی قرار دهند.
عوامل موثر در معافیت تحریم نفتی ایران
افزایش تنش‌ها در لیبی، تحریم‌های نفتی ونزوئلا، توافق تجاری چین و آمریکا و تغییر قوانین حمل‌و‌نقل دریایی عواملی هستند که می‌توانند موجب افزایش قیمت نفت شوند و شانس تمدید معافیت تحریم نفتی ایران را بیشتر کنند. در مقابل عواملی چون کاهش رشد اقتصاد جهانی، احتمال لغو توافق نفتی اوپک و متحدانش و افزایش تولید نفت شیل عواملی هستند که می‎توانند قیمت‌ها را کاهش دهند و احتمال افزایش فشارها بر ایران را بیشتر کنند.
تحریم‌‌ها علیه صادرات نفت ایران 5 نوامبر آغاز شد و همزمان با آن آمریکا 8 خریدار نفت ایران را به مدت 6ماه از تحریم‌ها معاف کرد. از این 8 خریدار تنها 5 کشور به خرید نفت از ایران در دوران تحریم ادامه دادند و برآورد می‌شود این کشورها در ماه گذشته میلادی بین 7/ 1 تا 9/ 1 میلیون بشکه در روز از ایران نفت خریداری کرده‌اند.
اما این کشورها در ماه جاری میلادی خرید نفت از ایران را کاهش داده‌اند؛ چراکه آنها منتظر تصمیم ترامپ درخصوص تمدید یا عدم تمدید معافیت تحریم نفتی ایران هستند. دو هفته دیگر مهلت معافیت‌ها به پایان می‎رسد و ترامپ باید درباره تمدید معافیت‌ها یا افزایش فشارها بر ایران تصمیم‌گیری کند.دولت ترامپ پیش از این مدعی شده بود که معافیت تحریم نفتی ایران در ماه مه تمدید نخواهد شد.
به‌طور مثال حدود یک ماه پیش برایان هوک، نماینده ویژه ترامپ در مسائل مربوط به ایران در همایش سالانه سراویک گفته بود: «شرایط بازار نفت برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران مساعد است، یعنی می‌توان فشارها بر ایران را افزایش داد بدون آنکه نگران افزایش قیمت نفت بود.»
اظهارات هوک علاوه بر اینکه نشان از تصمیم ترامپ برای فشار حداکثری بر ایران داشت، بر اهمیت قیمت نفت در چگونگی تصمیمات ترامپ در این خصوص نیز تاکید می‌کرد. در‌واقع عواملی که قیمت‌ نفت را در مسیر افزایشی قرار می‌دهند، شانس معافیت تحریم نفتی ایران را بیشتر می‌کنند؛ اما عواملی که ممکن است قیمت نفت را در مسیر کاهشی قرار دهند، می‌تواند احتمال تمدید معافیت‌ها را کاهش دهد.

چرا قیمت نفت برای ترامپ مهم است؟
هرچند که آمریکا در حال حاضر با تولید بیش از 12 میلیون بشکه در روز بزرگ‌ترین‌ تولیدکننده نفت‌خام جهان محسوب می‌شود، اما همزمان این کشور رکورد بزرگ‌ترین‌ مصرف‌کننده نفت‎خام دنیا را نیز در دست دارد. آن‌طور که آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد، در سال 2018 این کشور حدود 4/ 3 میلیارد بشکه بنزین و 5/ 1 میلیارد بشکه سوخت دیزل (گازوئیل) مصرف کرده است. این آمار نشان می‌دهد که هزینه حمل‌ونقل‌ بخش مهمی را در سبد هزینه‌های خانوار آمریکایی به خود اختصاص داده است.
آن‌طور که جان کمپ، تحلیلگر رویترز می‌گوید: «برآورد می‎شود با هر یک دلار افزایش قیمت نفت، 5 میلیارد دلار هزینه‌های تامین سوخت در آمریکا افزایش می‌یابد.» قیمت نفت در آمریکا در حال حاضر بیش از 64 دلار بر بشکه است که حدود 21 دلار نسبت به ابتدای سال بیشتر است، قیمت نفت برنت نیز حدود 20 دلار از ابتدای سال رشد کرده؛ بنابراین می‌توان گفت هزینه‌های تامین سوخت حمل و نقل در این کشور بیش از 100 میلیارد دلار افزایش یافته است.
تاثیر افزایش هزینه‌های تامین سوخت بر خانوارها وکسب و کار در آمریکا مانند تاثیر افزایش 110 میلیارد دلاری مالیات است. در صورتی که قیمت نفت به 80 دلار برسد، هزینه تامین سوخت در بخش حمل ونقل 150 میلیارد دلار نسبت به ابتدای سال افزایش خواهد یافت.
کمپ بر این باور است که افزایش تولید نفت آمریکا بخش زیادی از این افزایش هزینه‌ها را جبران می‌کند و خالص افزایش هزینه‌ها در این کشور تحت تاثیر افزایش قیمت نفت به مراتب کمتر از ارقام گفته شده است. بر اساس محاسبات او تولید سالانه3/ 4 میلیارد بشکه نفت در این کشور به این معناست که افزایش قیمت‌ها درآمد تولیدکنندگان داخلی این کشور را 95 میلیارد دلار افزایش داده است. این موضوع تا حدود زیادی از هزینه‌های ناشی از افزایش هزینه‌ها در بخش حمل ونقل را جبران می‌کند.
اما نکته مورد توجه این است که سود ناشی از افزایش قیمت نفت نصیب شرکت‌های بزرگ نفتی می‌شود و بسیاری از خانوارها و کسب وکارهای کوچک از جمله کشاورزان و شرکت‌های حمل و نقل از این افزایش قیمت‌ها نه تنها سودی به دست نمی‌آوردند، بلکه تحت فشار افزایش هزینه‎‌ها نیز قرار می‌گیرند. این موضوع برای ترامپ که در تلاش است در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بار دیگر انتخاب شود، موضوع نگران‌کننده‌ای است و روشن می‌کند که چرا ترامپ با توییت‌های پیاپی درخصوص بازار نفت در پی پایین نگه داشتن قیمت‌ها است. در ادامه 7 مولفه اثرگذار بر قیمت نفت که می‌تواند بر تمدید یا عدم تمدید معافیت تحریم نفتی ایران موثر باشد، آورده شده است.
درگیری‌های لیبی
لیبی سال‌ها است که درگیر جنگ داخلی است و این موضوع به نوسانات شدید در تولید نفت این کشور منجر شده است. اختلافات داخلی در لیبی از سال 2011 همزمان با سقوط حکومت معمر قذافی آغاز شد، انقلابیون و مخالفان حکومت قذافی بر سر دست گرفتن قدرت اختلافات شدیدی با هم داشتند. از این رو در هفت سالی که از سقوط قذافی گذشته، لیبی با پارلمان‌های موازی، دولت‌های موازی، ارتش‌های موازی، حدود 1500 گروه شبه‌نظامی، دو کودتای ناموفق و یک جنگ داخلی تمام عیار روبه‌رو بوده است.
همراستا با افزایش و کاهش اختلافات داخلی در لیبی، تولید نفت این کشور نیز نوسانات شدیدی را تجربه کرد. پیش از بحران‌ها بیش از 6/ 1 میلیون بشکه در روز بود، اما در سال‌های آشوب و جنگ داخلی تولید نفت لیبی به حدود 200 هزار بشکه در روز سقوط کرد. با این حال در یک سال گذشته دولت مرکزی با مخالفان خود به توافق نسبی بر سر صادرات نفت دست یافته و این موضوع به افزایش تولید نفت لیبی به حدود یک میلیون بشکه در روز منجر شده بود.
اما در هفته‌های اخیر مجددا لیبی به صحنه قدرت‌نمایی نیروهای مختلف داخلی بدل شده و بسیاری از کارشناسان این احتمال را مطرح می‎‌کنند که این کشور در آستانه یک جنگ داخلی تمام عیار که دومین جنگ داخلی این کشور ظرف 8 سال گذشته است قرار دارد. تحلیلگر موسسه PVM OIL در این خصوص می‌گوید: «به نظر من بزرگ‌ترین‌ ریسک کنونی بازار نفت ناآرامی‎ها در لیبی است.» او افزوده است: «تولید نفت در این کشور هنوز مختل نشده است، اما من معتقدم در صورتی که ژنرال حفتر به طرابلس حمله کند، ریسک کاهش عرضه نفت لیبیاجتناب‌ناپذیر خواهد بود.»

تحریم‎‌های نفتی ونزوئلا
بحران اقتصادی و مدیریتی در ونزوئلا که به کاهش عرضه نفت این کشور منجر شده موضوع تازه‌ای نیست. تولید نفت این کشور در سال 2014 حدود 4/ 2 میلیون بشکه در روز بوده اما ونزوئلا در آخرین ماه سال 2018 حدود 1/ 1 میلیون بشکه در روز نفت استخراج کرده است. اما آنچه در ماه‌های اخیر کاراکاس با آن مواجه شده و افت تولید نفت ونزوئلا را تسریع بخشیده تحریم‎های آمریکا علیه صنعت نفت ونزوئلا است.
واشنگتن هر گونه مبادله نفتی بین شرکت‌های پالایشی آمریکایی با شرکت ملی نفت ونزوئلا (PDVSA) را ممنوع کرده است. آن‌طور که گزارش ماهانه اوپک نشان می‌دهد در آخرین ماه میلادی یعنی آوریل تولید نفت ونزوئلا به 732 هزار بشکه در روز کاهش یافته است که نسبت به ژانویه بیش از 400 هزار بشکه در روز کاهش را نشان می‌دهد. بنابراین ونزوئلا یکی از ریسک‎های پیش روی سمت عرضه بازار نفت است که به افزایش قیمت نفت در بازار کمک می‌کند.
توافق تجاری چین و آمریکا
از اوایل سال گذشته میلادی، آمریکا با اعمال تعرفه واردات برخی فلزات از چین آغاز جنگ تجاری با این کشور را کلید زد. جنگ تجاری بین این دوکشور که از بزرگ‌ترین‌ اقتصادهای جهان محسوب می‎شوند به کاهش رشد اقتصاد جهانی و ایجاد بحران در برخی اقتصادهای نوظهور منجر شده بود. کاهش رشد اقتصادی به معنای کاهش تقاضا برای نفت و افت قیمت این کالا محسوب می‌شود.
اما از ابتدای سال جاری میلادی دو کشور مذاکرات فشرده‌ای را برای رسیدن به توافقی نهایی آغاز کرده‌اند. آن‌طور که مقامات دو طرف اعلام می‌کنند، مذاکرات تا کنون مساعد بوده و رسیدن به یک توافق نهایی نزدیک است. در صورتی که مذاکرات آن‌طور که اعلام می‌شود به توافق نهایی منجر شود، می‌توان انتظار داشت که بر افزایش رشد اقتصاد جهانی منجر شود و به بهبود قیمت نفت کمک کند.
توافق نفتی اوپک و غیراوپک
اوپک و برخی کشورهای غیر عضو این سازمان از ابتدای سال جاری میلادی توافقی برای کاهش عرضه 2/ 1 میلیون بشکه در روز آغاز کرده‌اند. هدف از این توافق کاهش مازاد عرضه موجود در بازار و بهبود قیمت نفت بود که در اواخر سال 2018 به حدود 50 دلار در بشکه کاهش یافته بود. قرار است این توافق تا پایان شش ماه اول سال جاری میلادی اجرایی شود و حتی مقامات سعودی به‌عنوان متولیان این توافق از احتمال تمدید آن تا پایان سال سخن گفته بودند.
با این حال عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترین‌ متحد آمریکا در منطقه غالب سیاست‌های خود را با آمریکا هماهنگ می‌کند. حدود یک سال پیش این کشور برای هماهنگی با واشنگتن که از برجام خارج شده و از هدف قراردادن توقف کامل صادرات نفت ایران می‎گفت، توافق نفتی اوپک و غیراوپک را که در دسامبر 2016 تصویب شده و قرار بود حداقل تا پایان 2018 اجرایی شود، منحل کرده بود.

در حال حاضر نیز گفته می‌شود ترامپ مذاکرات پشت پرده گسترده‌ای را با بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی آغاز کرده تا او را برای همراهی دوباره ریاض با واشنگتن و افزایش تولید نفت این کشور متقاعد کند. با این حال در حال حاضر عربستان خود با کسری شدید بودجه مواجه است. این کشور قیمت نفت در بودجه سال جاری خود را بیش از 80 دلار در نظر گرفته و با هزینه‌های گوناگونی از جمله هزینه‌های اجتماعی برای سرپوش گذاشتن بر نارضایتی‌های داخلی و همچنین هزینه‌های جنگ در یمن مواجه است.
از این رو ممکن است مانند گذشته به راحتی نتواند با آمریکا برای افزایش فشارها بر ایران همراهی کند. به خصوص اینکه نتیجه همکاری این کشور و افزایش عرضه آن در سال گذشته کاهش قیمت نفت از حدود 86 دلار بر بشکه به حدود 50 دلار در کمتر از سه ماه بود. جان کمپ، تحلیلگر بازار نفت در خبرگزاری رویترز بر این باور است که اگر معافیت تحریم نفتی ایران در روزهای آتی تمدید نشود نشان از این دارد که عربستان مجددا به آمریکا وعده همراهی برای افزایش فشارها بر تهران را داده است و در صورتی‌که ریاض در این مسیر با آمریکا همراهی نکند ترامپ مجبور به تمدید معافیت تحریم نفتی ایران خواهد بود.
رشد تولید نفت شیل
رشد تولیدات نفت آمریکا به یقین یکی از مهم‌ترین‌ ابزارهای کاخ سفید برای تحریم نفت ایران بوده است. این موضوعی است که مقامات آمریکایی در همایش سالانه سراویک در هیوستون که حدود یک ماه پیش برگزار شد بر آن تاکید کردند. مایک پمپئو، وزیر امور خارجه این کشور در این همایش گفته بود: «فراوانی اکتشافات جدید نفت و گاز شیل، دست ما را در سیاست خارجی تحکیم خواهد کرد و رونق صادرات نفت و گاز آمریکا به این کشور اجازه می‌دهد تقاضای انرژی را که زمانی توسط رقیبان ژئوپلیتیک این کشور برآورد می‌شد، تأمین کند.»
علاوه بر پمپئو، کارشناسانی چون دنیل یرگین، نویسنده، سخنران، کارشناس انرژی و مورخ اقتصادی آمریکایی که در حال حاضر به‌عنوان معاون مدیرعامل در موسسه IHS Markit مشغول به کار است، بر این باور است که بدون رشد تولید نفت آمریکا، تحریم نفتی ایران چه در دولت ترامپ چه در دولت اوباما امکان‌پذیر نبود.
آمار نیز بر موثر بودن افزایش تولید نفت شیل بر سیاست خارجی آمریکا مبنی بر افزایش فشارها بر ایران تاکید دارند. بر اساس آمار منتشر شده از سوی اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تولید نفت این کشور که در زمان خروج ترامپ از برجام حدود 7/ 10 میلیون بشکه در روز بوده در زمان اجرایی شدن تحریم‌ها در ماه نوامبر به بیش از 7/ 11 میلیون بشکه در روز رسید.
در واقع تولید نفت این کشور در فاصله 6 ماهه حدود یک میلیون بشکه در روز افزایش یافته که نزدیک به کاهش صادرات نفت ایران در این بازه زمانی است. رشد تولید آمریکا از نوامبر ادامه یافته و در حال حاضر به بیش از 1/ 12 میلیون بشکه در روز رسیده است. همچنین پیش‌بینی می‎شود تولید نفت شیل تا پایان سال از مرز 13 میلیون بشکه در روز عبور کند و این ابزار مهمی در دست آمریکا برای افزایش فشارها بر ایران خواهد بود.با این حال برخی کارشناسان اعلام می‌کنند که به دلیل محدودیت‌های زیرساختی رشد تولید نفت این کشور در ماه‌های آینده کند خواهد شد. این احتمال ممکن است، ترامپ را در تصمیم‌گیری درخصوص افزایش فشارها بر صادرات نفت ایران محتاط‌تر کند.
تغییر قوانین دریایی
در این میان اما افزایش قیمت نفت سنگین و ترش یکی از موضوعاتی است که کار را برای دولت ترامپ دشوارتر کرده. در واقع هرچند تولید نفت شیل آمریکا افزایش یافته اما این نوع نفت کاملا با نفت‌هایی که از بازار حذف شده (ایران، ونزوئلا، اوپک) متفاوت است. از این رو سال گذشته شاهد افزایش فاصله قیمت نفت آمریکا و برنت دو شاخص نفتی که اولی به‌عنوان نماینده نفت سبک و دومی نماینده نفت متوسط و نیمه سنگین محسوب می‌شود، بودیم. افزایش مصرف سوخت دیزل و کاهش تولید این نوع فرآورده به دنبال کاهش عرضه نفت سنگین از مهم‌ترین‌ دلایل این اتفاق عنوان می‎شد.
در این میان اما تغییر قوانین دریایی و اعمال آن از ابتدای سال 2020 موضوعی است که چشم‌انداز قیمت نفت سنگین را افزایشی کرده است. بر اساس قوانین جدید، استفاده از سوخت‌ نفت کوره که آلودگی بسیار شدیدی دارد در حمل و نقل دریایی ممنوع خواهد شد. از آنجا که پیش‌بینی می‎شود بخش مهمی از نفت‌کوره توسط دیزل جایگزین شود، بسیاری بر این باورند که تقاضا برای نفت سنگین افزایش خواهد یافت و این موضوع تا حدودی در قیمت‌های کنونی نفت دیده شده است.
از پالایش نفت سنگین درصد بیشتری سوخت دیزل نسبت به پالایش نفت سبک به دست می‌آید. کمبود عرضه دیزل در گزارش‎های اداره اطلاعات انرژی آمریکا و شورای مشاوران اقتصادی رئیس‌جمهور آمریکا از تاثیر قوانین جدید دریایی بر بازار نفت دیده شده است که همگی حکایت از نگرانی از کمبود بیشتر نفت سنگین دارد. این موضوع خود می‎تواند به‌عنوان اهرمی برای احتیاط ترامپ برای افزایش فشارها بر ایران عمل کند.
کاهش رشد اقتصاد جهانی
در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی مبنی بر کاهش رشد اقتصاد جهانی ظهور کرده است. گزارش اخیر صندوق بین‌المللی پول بر این موضوع تاکید دارد که عواملی چون جنگ تجاری آمریکا و چین، خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا و سیاست‎‌های پولی فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) به رشد اقتصاد جهانی لطمه زده است. صندوق بین‌المللی پول رشد اقتصاد جهانی در سال 2019 را حدود 3/ 3 درصد برآورد کرده؛ در حالی که در گزارش قبلی این سازمان مقدار رشد اقتصادی 5/ 3 درصد پیش‌بینی شده بود.
رشد اقتصاد جهانی در سال گذشته نیز 6/ 3 درصد برآورد می‌شود. با وجود مذاکرات صلح بین چین و آمریکا، کارشناسان بر این باورند که عوامل بسیاری رشد اقتصاد جهانی را در مسیر کاهشی قرار داده است. کاهش رشد اقتصادی به معنای کاهش تقاضا و کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

قیمت گاز CNG از اول خرداد افزایش می‌یابد

وجود 400 هزار واحد مسکن مهر ناتمام در کشور

پُست جدید برای نعمت زاده

آخرین وضعیت حذف سه صفر از پول ملی

تاریخچه پلاک خودرو در ایران

جدول گرانی 56کالای اساسی؛ سیب روی گوجه را سفید کرد!

تجویز نسخه برای اجاره مسکن

اصلی‌ترین کالاهای صادراتی ایران کدامند؟

چرا فشار دلار در این روزها می‌افتد؟

سوال ورزشی از زنگنه

وزیر به نعمت زاده پست داد

هشدار رئیس بانک مرکزی به مردم

چرا بازار برنج به هم ریخت؟

دلار چرا کاهشی شد؟

از سیر تا پیاز قیمت سیر و پیاز

هدف از تشکیل صندوق توسعه ملی چه بود؟

اخنصاصی/ در بازه ای از مبادلات امروز ،طلای جهانی کف قیمت 2 هفته ای ثبت کرد

صدور انواع ضمانت‌نامه‌های بانکی در بانک‌پاسارگاد

پرداخت حدود چهار هزار فقره تسهیلات مضاربه بانک ملی

برگزاری اولین مجمع الکترونیک سمات

برگزاری قرعه کشی جشنواره قرض الحسنه پس انداز «اُمید آینده»

چرا قیمت دلار ارزان شد؟

بازار خودرو قفل شد!

ارائه پیشنهاد افزایش قیمت نان به شورای امنیت در آینده‌ای نزدیک

واگذاری مساکن دولتی موجود در کلان شهرها به مستأجران

افزایش نرخ بنزین مشکل قاچاق را حل می‌‌کند؟

طلا طی 8سال گذشته چقدر گران شد؟

تصمیم دولت برای صنعت دیجیتال

مشاهدات میدانی از بازار ارز

کدام مصوبات ستاد تنظیم بازار در معیشت مردم موثر بوده است؟

یافتن قطعه طلای بزرگ با فلزیاب!

ترخیص 3 هزار و 300 خودروی وارداتی از گمرک

اختلاف 7 میلیاردی آمار دو نهاد اقتصادی/ آمار جدید هم شکاف‌ ارز صادراتی را پر نکرد!

عرضه اولیه 10 درصد از سهام"زشریف" در بازار دوم فرابورس

آیا با افزایش قیمت بنزین مشکل قاچاق آن حل می‌شود؟

گرانی کم‌سابقه سنگ آهن در بازار جهانی

بانک مرکزی: انسداد حساب‌های بانکی به دستور مقام قضایی انجام می شود

توضیحات معاون وزیرکار درباره دریافت‌کنندگان وام اشتغال

افزایش نرخ اجاره‌بهای مسکن ضابطه‌مند می‌شود؟

بدعهدی تجار در تحویل نهاده‌های دامی

رونق بازار املاک از کرج تا خزر

سکه 500 هزار تومان ارزان شد

آمار جدید هم شکاف‌ ارز صادراتی را پر نکرد!

علت شکست ستاد تنظیم بازار برای قیمت گوشت

حکایت قیمت پایین سیر و پیاز

دلار در کانال 13 هزار تومان جا خوش کرد

دلار در آستانه ورود به کانال 13 هزار تومان قرار گرفت

افت خیز بورس در جریان معاملات امروز

راز گرانی ماکارونی و تن ماهی از زبان آقای دبیر

تلاش ستاد تنظیم بازار برای کاهش قیمت خرما