بازار آریا

آخرين مطالب

ياسر ملايي

دولت در آزمون گشايش ارزي مقالات بورس و بانک

دولت در آزمون گشايش ارزي

  بزرگنمايي:

آريا بازار- به ويژه، انتظار مي‌رود که به تدريج،‌ شاهد افزايش فروش نفت و بازگشت درآمدهاي نفتي به سطح پيشين باشيم. از آنجا که همواره،‌ انتظارات مثبت يا منفي نسبت به آينده، تاثيرات خود را زودتر از وقوع تحولات واقعي اقتصاد، بر برخي از متغير‌هاي اقتصادي مي‌گذارند؛ در يکي دو ماه اخير، از يک سو شاهد رونق بازار سرمايه هستيم و از سوي ديگر، بازار ارز نيز با توجه به چشم‌انداز رشد درآمدهاي ارزي، به کاهش نرخ‌ها تمايل نشان‌ مي‌دهد. به اعتقاد بسياري از کارشناسان، اگر اظهارات رييس‌کل محترم بانک مرکزي در خصوص عدم تمايل دولت به کاهش نرخ ارز منتشر نمي‌شد، اکنون شاهد شکسته شدن نرخ‌ها در بازار ارز بوديم. اين سياست بانک مرکزي،‌ با واکنش‌هاي متفاوتي در محافل اقتصادي و سياسي روبه‌رو شده است. براي اينکه بتوانيم تحليل و قضاوتي در خصوص اين سياست دولت داشته باشيم، در ابتدا بايد مساله را به درستي شناسايي کنيم. به اعتقاد من، سوال اصلي که موافقان و مخالفان تصميم بانک مرکزي بايد به طور شفاف به آن پاسخ دهند اين است که به نظر ايشان، با افزايش احتمالي درآمدهاي نفتي که احتمالا بر اثر رفع تحريم‌هاي اقتصادي با آن روبه‌رو خواهيم شد، چه بايد بکنيم؟ واقعيت اين است که در صورت تحقق اين چشم‌انداز مثبت، اقتصاد ايران با يک دوره جديد گشايش ارزي روبه‌رو خواهد شد. در نيم‌ قرن اخير، جهش درآمدهاي ارزي در اقتصاد ايران، به دليل افزايش شديد قيمت جهاني نفت رخ داده است. شوک نفتي دهه 70 ميلادي و دوره قيمت نفت از سال 2005 به اين‌سو، 2 دوره تاريخي هستند در ميان دوره‌هاي نوسان قيمت نفت، از جهت اثرگذاري بر اقتصاد ايران، بسيار برجسته‌اند. به نظر مي‌رسد که با توجه به گستردگي تحريم‌هاي نفتي در سال‌هاي اخير و افت شديد فروش نفت، در صورت رفع تحريم‌ها، با يک شوک درآمدي، هم‌تراز با اين 2 دوره تاريخي روبه‌رو خواهيم بود. براي پاسخ به اين پرسش، ابتدا لازم است مروري بر آنچه دولت‌هاي گذشته، با درآمدهاي بادآورده نفتي انجام داده‌اند داشته باشيم، تا تجربه گذشته را فراروي راه آينده قرار دهيم. مي‌توان گفت که شباهت بسياري بين الگوي رفتاري دولت در اواسط دهه پنجاه (شوک نفتي سال‌هاي 1973 و 74 ميلادي) با رفتار دولت‌هاي نهم و دهم (شوک نفتي سال‌هاي 2005 به بعد) وجود دارد. در اين دوران، دولت با فروش انبوه درآمد ارزي خود به بانک مرکزي، دلارهاي نفتي را به ريال تبديل کرد و با استفاده از اين درآمد ريالي شده، حجم انبوهي از پروژه‌هاي عمراني را در سطح کشور سامان داد. با تحميل اين سياست به بانک مرکزي، دارايي‌هاي خارجي بانک مرکزي و به تبع آن،‌ پايه پولي به شدت افزايش يافت. بانک مرکزي براي کنترل تورم احتمالي ناشي از اين سياست، بخشي از ارز خود را به صورت تهاجمي به بازار عرضه کرد. در نتيجه، نرخ ارز واقعي رو به کاهش نهاد.
کاهش نرخ ارز حقيقي، باعث افزايش رقابت‌پذيري کالاهاي وارداتي، رونق‌ واردات لجام گسيخته و افزايش رفاه عمومي به سبب دسترسي ارزان به توليدات مصرفي خارجي شد، اما به تدريج، «ريالي سازي» درآمد نفتي و رشد فزاينده پايه پولي، تورم را افزايش و توان حقيقي فعاليت‌هاي عمراني دولت را کاهش داد. کاهش حقيقي مخارج دولت از يک سو‌ و کاهش رقابت‌پذيري توليدات داخلي به دليل کاهش مصنوعي نرخ ارز از سوي ديگر، توليد ملي را به شدت تحت‌تاثير قرار داده و رشد اقتصادي روند کاهنده به خود گرفت. در نتيجه، دلارهاي نفتي، نه تنها به رشد واقعي اقتصاد و توليد ملي کمکي نکردند، بلکه از طريق مکانيزم‌هاي فوق الذکر، باعث ايجاد توامان تورم و رکود اقتصادي در کشور شدند و در اين بين، بخش اعظم اين درآمدهاي باارزش نفتي تبديل به کالاهاي مصرفي وارداتي شده و به هدر رفت.
هر چند که سن اکثريت جامعه ايراني، مانع از يادآوري رکود تورمي اقتصاد ايران در سال‌هاي پاياني دهه 50 شمسي مي‌شود؛ اما امروز، در قلب رکود تورمي دهه 90 هستيم. هر چند اکثريت مردم مکانيزم‌هاي اقتصادي و علت‌ اصلي بروز شرايط ناگوار فعلي اقتصاد ايران را نمي‌شناسند و متوليان و مجريان وقت اقتصاد ايران نيز با استفاده از اين ناآگاهي، خود را در پس توجيه تحريم اقتصادي پنهان مي‌کنند؛ اما کارشناسان به خوبي مي‌دانند که ريشه اصلي مشکلات در هزينه‌کردن نادرست درآمدهاي نفتي نهفته است.کساني که امروز به دنبال کاهش نرخ ارز هستند، خواسته يا ناخواسته، تکرار سناريوي فوق را دنبال مي‌کنند؛ زيرا کاهش امروز نرخ ارز، به معناي توقع بازار براي سرازير شدن درآمدهاي مورد انتظار نفتي به آن، در آينده نزديک خواهد بود و دولت را ناگزير از برآورده کردن اين انتظار و پايين ‌نگه‌داشتن نرخ ارز خواهد کرد. اين، به معناي ورود ناخواسته به گرداب «بيماري هلندي» است.
اما، اگر نخواهيم درآمدهاي نفتي را در بازار سرازير کنيم، پس با آن چه کنيم؟ در پاسخ بايد گفت که درآمد نفتي، يک سرمايه تجديدناپذير بين نسلي است که نسل فعلي، با رفتاري مسوولانه، بايد از آن در جهت توسعه همه‌جانبه و پايدار کشور استفاده کند. اين اقدام، در ميان‌مدت،‌ به نفع نسل فعلي و در درازمدت به نفع نسل‌هاي آتي خواهد بود. سه روش براي تحقق اين هدف پيشنهاد مي‌شود: اول، نگهداري اين درآمد در قالب صندوق توسعه ملي و پرداخت وام «ارزي» به توليدکنندگان است تا با استفاده از آن،‌ نسبت به ورود ماشين‌‌آلات توليدي و فناوري‌هاي نوين اقدام کنند. بديهي‌ است که لزوم بازپرداخت ارزي اين وام‌ها، منجر به هدايت سرمايه‌گذاري‌ها به سمت توسعه صادرات و ارزآوري خواهد شد. دوم، استفاده از درآمد نفتي براي بيمه سرمايه‌گذار‌ي‌هاي خارجي است. با اين کار،‌ ما ضمن پوشش ريسک‌هاي موجود، ورود سرمايه‌هاي خارجي به کشور را تشويق مي‌کنيم. سوم، سرمايه‌گذاري درآمدهاي نفتي در بازارهاي بين‌المللي است.
از اين طريق، علاوه‌بر حفظ و افزايش ارزش سرمايه‌هاي ملي، مي‌توانيم از اين ابزار براي پيشبرد اهداف راهبردي اقتصادي و سياسي، در سطح منطقه‌اي و جهاني استفاده کنيم.هر چند که درس‌آموزي از تجارب پيشين و اجتناب از هدايت درآمدهاي نفتي به بازار ارز و کاهش نرخ ارز حقيقي، در نگاه اول، موافق عقل به نظر مي‌رسد، اما‌ منافع کوتاه‌مدت اين سياست در بهبود رفاه عمومي، براي سياستمداران بسيار وسوسه‌انگيز است. تدبير رياست کل بانک مرکزي در جلوگيري از اثرگذاري اخبار خوش سياسي بر بازار ارز و ايجاد انتظاراتي که تنها با سرريزشدن درآمدهاي احتمالي آتي در بازار، مرتفع مي‌شود،‌ نويدبخش آن است که دولت تدبير و اميد، حقيقتا رفتاري مدبرانه در مديريت درآمدهاي ارزي و بازار ارز در پيش گرفته است. چنين باد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

گزارش 31 فروردین 98 بورس – افزایش شاخص بازار اول و دوم

بورس‌های آسیایی قرمزپوش شدند

علامت نخست از تورم سال 98

چرا نفت 100 دلاری دوباره سر زبان‌ ها افتاد؟

کاهش 1972 واحدی شاخص کل بورس تهران

سکه در کانال 5 میلیون تومان!

گزارش 17 فروردین 98 بورس – افزایش در شاخص کل

صعود دلار جهانی به کمک وضعیت بازار کار آمریکا

بورس اوراق بهادار آمریکا از فولکس واگن شکایت کرد

آخرین عرضه نفت خام سال97 در بورس انرژی

صعود بورس‌های جهان

دستگاە قضا با گران فروشان قاطعانه برخورد کند

نظارت بیشتر و جدی‌تری بر بازار صورت گیرد

خوش حسابی مشترکان تلفن ثابت نویدی برای ارتقا خدمات مخابراتی است

ضریب مکانیزاسیون بخش کشاورزی کردستان به 2.18 اسب بخار رسید

مددجویان کردستانی 1300 متر فرش بافتند

30 میلیارد ریال کالای قاچاق در مرزهای کردستان کشف شد

1800 تعاونی در کردستان مشغول به فعالیت هستند

درخشش بورس در هفته‌ای که گذشت

قیمت جهانی نفت امروز 1397/12/21 | کاهش تولید اوپک نفت را گران کرد

بازار نفت دچار کسری عرضه می‌شود

آیا قیمت جهانی طلا در روزهای آینده روند صعودی را ادامه می دهد؟

گزارش 15 اسفند 97 بورس – گروه فولاد و معدن در کانون توجه

خروج قیر از بورس کالا نشانه شکست بورس است/قیر سمبل بورس کالاست

ثبات بازار ارز چگونه ممکن می شود؟

گزارش 8 اسفند 97 بورس – افزایش شاخص ها

تحت تاثیر اظهارت پاول طلا تثبیت شد و دلار عقب نشست / پالادیوم همچنان نزدیک 1550 دلار در گردش است

یکه‌تازی بورس در بازارها در بازار دیروز

صاعقه‌های ارزی در جهان

افزایش طلا به بالای 1345 دلار

نگرانی از طوفان های نهفته در بازارهای جهانی

بهانه‌های بورس برای سبزپوشی

آیا طلا برای شکستن سطح مقاومتی 1350 دلاری آماده است؟

ابزارهای مالی بورس، اهرم اصلی تامین مالی کشور

اولویت های فدراسیون جهانی بورس ها اعلام شد

غول های اقتصادی اروپا در سراشیبی سقوط

اولین ارز دیجیتالی معتبر آمریکایی رونمایی شد

بورس در برابر پول کوتاه آمد

دلایل ثبات فعلی بازار ارز از نگاه یک اقتصاددان / پیش بینی وضعیت اقتصاد ایران در سال آتی

دلار در سال جدید چه روندی خواهد داشت؟

روسیه قصد برداشتن مالیات بر ارزش افزوده طلا را دارد

واکنش طلا به احتمال بسته شدن مجدد دولت امریکا

نقدینگی 21.1درصد رشد کرد

اختصاصی/ میانگین قیمت سال اینده طلا 1292 دلار است

بانک های مرکزی در 2018 بیشترین میزان خرید از 1967 را ثبت کردند/2019 مجموع مصرف هند و چین بین 1850 تا 1650 تن خواهد بود

سهامداران ریسک‌ گریزتر شدند!

موج جدید تغییر رویکرد سرمایه‌گذاری از ارزهای رمزنگار به طلا

کاهش رشد اقتصادی کشورهای اروپایی

طلا صعود کرد در حالیکه بسته ماندن دولت نگرانی های رشد را افزایش داد

جی پی مورگان چشم انداز رشد اقتصادی امریکا را کاهش داد