بازار آریا

آخرين مطالب

ياسر ملايي

دولت در آزمون گشايش ارزي مقالات بورس و بانک

دولت در آزمون گشايش ارزي

  بزرگنمايي:

آريا بازار- به ويژه، انتظار مي‌رود که به تدريج،‌ شاهد افزايش فروش نفت و بازگشت درآمدهاي نفتي به سطح پيشين باشيم. از آنجا که همواره،‌ انتظارات مثبت يا منفي نسبت به آينده، تاثيرات خود را زودتر از وقوع تحولات واقعي اقتصاد، بر برخي از متغير‌هاي اقتصادي مي‌گذارند؛ در يکي دو ماه اخير، از يک سو شاهد رونق بازار سرمايه هستيم و از سوي ديگر، بازار ارز نيز با توجه به چشم‌انداز رشد درآمدهاي ارزي، به کاهش نرخ‌ها تمايل نشان‌ مي‌دهد. به اعتقاد بسياري از کارشناسان، اگر اظهارات رييس‌کل محترم بانک مرکزي در خصوص عدم تمايل دولت به کاهش نرخ ارز منتشر نمي‌شد، اکنون شاهد شکسته شدن نرخ‌ها در بازار ارز بوديم. اين سياست بانک مرکزي،‌ با واکنش‌هاي متفاوتي در محافل اقتصادي و سياسي روبه‌رو شده است. براي اينکه بتوانيم تحليل و قضاوتي در خصوص اين سياست دولت داشته باشيم، در ابتدا بايد مساله را به درستي شناسايي کنيم. به اعتقاد من، سوال اصلي که موافقان و مخالفان تصميم بانک مرکزي بايد به طور شفاف به آن پاسخ دهند اين است که به نظر ايشان، با افزايش احتمالي درآمدهاي نفتي که احتمالا بر اثر رفع تحريم‌هاي اقتصادي با آن روبه‌رو خواهيم شد، چه بايد بکنيم؟ واقعيت اين است که در صورت تحقق اين چشم‌انداز مثبت، اقتصاد ايران با يک دوره جديد گشايش ارزي روبه‌رو خواهد شد. در نيم‌ قرن اخير، جهش درآمدهاي ارزي در اقتصاد ايران، به دليل افزايش شديد قيمت جهاني نفت رخ داده است. شوک نفتي دهه 70 ميلادي و دوره قيمت نفت از سال 2005 به اين‌سو، 2 دوره تاريخي هستند در ميان دوره‌هاي نوسان قيمت نفت، از جهت اثرگذاري بر اقتصاد ايران، بسيار برجسته‌اند. به نظر مي‌رسد که با توجه به گستردگي تحريم‌هاي نفتي در سال‌هاي اخير و افت شديد فروش نفت، در صورت رفع تحريم‌ها، با يک شوک درآمدي، هم‌تراز با اين 2 دوره تاريخي روبه‌رو خواهيم بود. براي پاسخ به اين پرسش، ابتدا لازم است مروري بر آنچه دولت‌هاي گذشته، با درآمدهاي بادآورده نفتي انجام داده‌اند داشته باشيم، تا تجربه گذشته را فراروي راه آينده قرار دهيم. مي‌توان گفت که شباهت بسياري بين الگوي رفتاري دولت در اواسط دهه پنجاه (شوک نفتي سال‌هاي 1973 و 74 ميلادي) با رفتار دولت‌هاي نهم و دهم (شوک نفتي سال‌هاي 2005 به بعد) وجود دارد. در اين دوران، دولت با فروش انبوه درآمد ارزي خود به بانک مرکزي، دلارهاي نفتي را به ريال تبديل کرد و با استفاده از اين درآمد ريالي شده، حجم انبوهي از پروژه‌هاي عمراني را در سطح کشور سامان داد. با تحميل اين سياست به بانک مرکزي، دارايي‌هاي خارجي بانک مرکزي و به تبع آن،‌ پايه پولي به شدت افزايش يافت. بانک مرکزي براي کنترل تورم احتمالي ناشي از اين سياست، بخشي از ارز خود را به صورت تهاجمي به بازار عرضه کرد. در نتيجه، نرخ ارز واقعي رو به کاهش نهاد.
کاهش نرخ ارز حقيقي، باعث افزايش رقابت‌پذيري کالاهاي وارداتي، رونق‌ واردات لجام گسيخته و افزايش رفاه عمومي به سبب دسترسي ارزان به توليدات مصرفي خارجي شد، اما به تدريج، «ريالي سازي» درآمد نفتي و رشد فزاينده پايه پولي، تورم را افزايش و توان حقيقي فعاليت‌هاي عمراني دولت را کاهش داد. کاهش حقيقي مخارج دولت از يک سو‌ و کاهش رقابت‌پذيري توليدات داخلي به دليل کاهش مصنوعي نرخ ارز از سوي ديگر، توليد ملي را به شدت تحت‌تاثير قرار داده و رشد اقتصادي روند کاهنده به خود گرفت. در نتيجه، دلارهاي نفتي، نه تنها به رشد واقعي اقتصاد و توليد ملي کمکي نکردند، بلکه از طريق مکانيزم‌هاي فوق الذکر، باعث ايجاد توامان تورم و رکود اقتصادي در کشور شدند و در اين بين، بخش اعظم اين درآمدهاي باارزش نفتي تبديل به کالاهاي مصرفي وارداتي شده و به هدر رفت.
هر چند که سن اکثريت جامعه ايراني، مانع از يادآوري رکود تورمي اقتصاد ايران در سال‌هاي پاياني دهه 50 شمسي مي‌شود؛ اما امروز، در قلب رکود تورمي دهه 90 هستيم. هر چند اکثريت مردم مکانيزم‌هاي اقتصادي و علت‌ اصلي بروز شرايط ناگوار فعلي اقتصاد ايران را نمي‌شناسند و متوليان و مجريان وقت اقتصاد ايران نيز با استفاده از اين ناآگاهي، خود را در پس توجيه تحريم اقتصادي پنهان مي‌کنند؛ اما کارشناسان به خوبي مي‌دانند که ريشه اصلي مشکلات در هزينه‌کردن نادرست درآمدهاي نفتي نهفته است.کساني که امروز به دنبال کاهش نرخ ارز هستند، خواسته يا ناخواسته، تکرار سناريوي فوق را دنبال مي‌کنند؛ زيرا کاهش امروز نرخ ارز، به معناي توقع بازار براي سرازير شدن درآمدهاي مورد انتظار نفتي به آن، در آينده نزديک خواهد بود و دولت را ناگزير از برآورده کردن اين انتظار و پايين ‌نگه‌داشتن نرخ ارز خواهد کرد. اين، به معناي ورود ناخواسته به گرداب «بيماري هلندي» است.
اما، اگر نخواهيم درآمدهاي نفتي را در بازار سرازير کنيم، پس با آن چه کنيم؟ در پاسخ بايد گفت که درآمد نفتي، يک سرمايه تجديدناپذير بين نسلي است که نسل فعلي، با رفتاري مسوولانه، بايد از آن در جهت توسعه همه‌جانبه و پايدار کشور استفاده کند. اين اقدام، در ميان‌مدت،‌ به نفع نسل فعلي و در درازمدت به نفع نسل‌هاي آتي خواهد بود. سه روش براي تحقق اين هدف پيشنهاد مي‌شود: اول، نگهداري اين درآمد در قالب صندوق توسعه ملي و پرداخت وام «ارزي» به توليدکنندگان است تا با استفاده از آن،‌ نسبت به ورود ماشين‌‌آلات توليدي و فناوري‌هاي نوين اقدام کنند. بديهي‌ است که لزوم بازپرداخت ارزي اين وام‌ها، منجر به هدايت سرمايه‌گذاري‌ها به سمت توسعه صادرات و ارزآوري خواهد شد. دوم، استفاده از درآمد نفتي براي بيمه سرمايه‌گذار‌ي‌هاي خارجي است. با اين کار،‌ ما ضمن پوشش ريسک‌هاي موجود، ورود سرمايه‌هاي خارجي به کشور را تشويق مي‌کنيم. سوم، سرمايه‌گذاري درآمدهاي نفتي در بازارهاي بين‌المللي است.
از اين طريق، علاوه‌بر حفظ و افزايش ارزش سرمايه‌هاي ملي، مي‌توانيم از اين ابزار براي پيشبرد اهداف راهبردي اقتصادي و سياسي، در سطح منطقه‌اي و جهاني استفاده کنيم.هر چند که درس‌آموزي از تجارب پيشين و اجتناب از هدايت درآمدهاي نفتي به بازار ارز و کاهش نرخ ارز حقيقي، در نگاه اول، موافق عقل به نظر مي‌رسد، اما‌ منافع کوتاه‌مدت اين سياست در بهبود رفاه عمومي، براي سياستمداران بسيار وسوسه‌انگيز است. تدبير رياست کل بانک مرکزي در جلوگيري از اثرگذاري اخبار خوش سياسي بر بازار ارز و ايجاد انتظاراتي که تنها با سرريزشدن درآمدهاي احتمالي آتي در بازار، مرتفع مي‌شود،‌ نويدبخش آن است که دولت تدبير و اميد، حقيقتا رفتاري مدبرانه در مديريت درآمدهاي ارزي و بازار ارز در پيش گرفته است. چنين باد.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

شرط لازم برای افزایش بیشتر قیمت طلا چیست؟

ارزش صنعت ارزهای دیجیتالی در سال 2024

روند صعودی قیمت طلا تا کجا ادامه خواهد داشت؟

الزامات حرکت به سمت بانکداری سبز

تحلیل موسسه تی دی اس از ادامه روند قیمت طلا

تقاضای طلا در سه ماه سوم امسال به 964 تن رسید

اختصاصی/ طلا رشد کرد و در حال ثبت طولانی ترین روند افزایشی از ژانویه است

افزایش قیمت جهانی طلا به 1400 دلار تا پایان 2019

تحلیل موسسه ام کی اس از روند قیمت طلا در کوتاه مدت

گزارش روزانه بورس | چهارشنبه 2 آبان 97

ریسک جهانی به سود طلا

قیمت طلا همزمان با کاهش شاخص سهام آسیا افزایش یافت

تحلیل روند هفتگی بورس | منتهی به 18 مهر

چشم انداز کوتاه مدت قیمت طلا از نگاه تحلیلگران اینوستینگ

علت ریزش بورس؟

افزایش قیمت طلا تحت تاثیر افت شاخص سهام آسیا

بورس زیر ذره‌بین قوه قضاییه

گزارش روزانه بورس | 18 مهر 97

گزارش روزانه بورس | یک‌شنبه 15 مهر 97

نظرسنجی کیتکو نیوز درباره روند قیمت جهانی طلا در هفته آتی

گزارش روزانه بورس | 11 مهر 97

تازه ترین پیش بینی دبلیو تی او از روند مبادلات تجاری جهان

اختلاف نظر مجدد تحلیلگران اقتصادی و سرمایه گذاران درباره روند قیمت طلا

افزایش قیمت اونس جهانی

سه آلارم شتاب بورس تهران

تحلیل موسسه سرمایه گذاری بی ام او از روند نوسانات قیمت طلا

گزارش روزانه بورس | 31 شهریور 97

عیارسنجی رشد بورس

افزایش قیمت طلا در بازارهای آسیایی با وضع تعرفه های جدید آمریکا

گزارش روزانه بورس | 20 شهریور 97

آمار معاملات و اخبار بورس کالای ایران، عرضه

آمار معاملات و اخبار بورس انرژی، عرضه

دلار در بازار کشور جهش هفتگی داشت / طلای بازار جهانی کمی افت کرد

نظر تحلیلگران اقتصادی درباره چشم انداز قیمت فلزات گرانبها در روزهای آتی

جزییات تحرک سهامداران حقیقی‌ و حقوقی در بورس

پیش بینی تحلیلگر ارشد متال بولتن درباره روند قیمت طلا تا پایان امسال

پیش بینی کاپیتال اکونومیکس درباره قیمت 1200 دلاری اونس طلا تا پایان سال

پیش بینی ساکسو بانک درباره افزایش 50 دلاری قیمت طلا

پیش بینی تحلیلگران اقتصادی و سرمایه گذاران درباره افزایش قیمت طلا در هفته آینده

فشار خودشیفتگی بر بازارهای جهان

ضرورت اصلاح ساختار مالیاتی کشور

امیدواری موسسه کاپیتال اکونومیکس نسبت به افزایش مجدد قیمت طلا

پیش بینی موسسه ای بی ان درباره روند قیمت طلا در ماه های آتی

شوک سیاستی به بورس تهران

اختصاصی/ در نظرسنجی کیتکو وال استریتی ها و مین استریتی ها به افزایش قیمت اعتقاد داشتند

نماگر بازار سهام / رشد 35232 واحدی شاخص بورس در 89 روز معاملاتی

چشم انداز هفتگی بهای جهانی طلا و سایر فلزات گرانبها

پیش بینی موسسه تحقیقاتی "آسبوری" درباره کاهش قیمت طلا به 1000 دلار

اختصاصی/ در ادامه روند روز جمعه ،قیمت طلا از کف 17 ماهه فاصله گرفت / قدرتنمایی دلار میزان افزایش را محدود کرد/ طلای 1194 دلاری امکان دارد

بانکداری پیوندی؛ گسستی بر چرخه فقر و بیکاری