بازار آریا

آخرين مطالب

ياسر ملايي

دولت در آزمون گشايش ارزي مقالات بورس و بانک

دولت در آزمون گشايش ارزي

  بزرگنمايي:

آريا بازار- به ويژه، انتظار مي‌رود که به تدريج،‌ شاهد افزايش فروش نفت و بازگشت درآمدهاي نفتي به سطح پيشين باشيم. از آنجا که همواره،‌ انتظارات مثبت يا منفي نسبت به آينده، تاثيرات خود را زودتر از وقوع تحولات واقعي اقتصاد، بر برخي از متغير‌هاي اقتصادي مي‌گذارند؛ در يکي دو ماه اخير، از يک سو شاهد رونق بازار سرمايه هستيم و از سوي ديگر، بازار ارز نيز با توجه به چشم‌انداز رشد درآمدهاي ارزي، به کاهش نرخ‌ها تمايل نشان‌ مي‌دهد. به اعتقاد بسياري از کارشناسان، اگر اظهارات رييس‌کل محترم بانک مرکزي در خصوص عدم تمايل دولت به کاهش نرخ ارز منتشر نمي‌شد، اکنون شاهد شکسته شدن نرخ‌ها در بازار ارز بوديم. اين سياست بانک مرکزي،‌ با واکنش‌هاي متفاوتي در محافل اقتصادي و سياسي روبه‌رو شده است. براي اينکه بتوانيم تحليل و قضاوتي در خصوص اين سياست دولت داشته باشيم، در ابتدا بايد مساله را به درستي شناسايي کنيم. به اعتقاد من، سوال اصلي که موافقان و مخالفان تصميم بانک مرکزي بايد به طور شفاف به آن پاسخ دهند اين است که به نظر ايشان، با افزايش احتمالي درآمدهاي نفتي که احتمالا بر اثر رفع تحريم‌هاي اقتصادي با آن روبه‌رو خواهيم شد، چه بايد بکنيم؟ واقعيت اين است که در صورت تحقق اين چشم‌انداز مثبت، اقتصاد ايران با يک دوره جديد گشايش ارزي روبه‌رو خواهد شد. در نيم‌ قرن اخير، جهش درآمدهاي ارزي در اقتصاد ايران، به دليل افزايش شديد قيمت جهاني نفت رخ داده است. شوک نفتي دهه 70 ميلادي و دوره قيمت نفت از سال 2005 به اين‌سو، 2 دوره تاريخي هستند در ميان دوره‌هاي نوسان قيمت نفت، از جهت اثرگذاري بر اقتصاد ايران، بسيار برجسته‌اند. به نظر مي‌رسد که با توجه به گستردگي تحريم‌هاي نفتي در سال‌هاي اخير و افت شديد فروش نفت، در صورت رفع تحريم‌ها، با يک شوک درآمدي، هم‌تراز با اين 2 دوره تاريخي روبه‌رو خواهيم بود. براي پاسخ به اين پرسش، ابتدا لازم است مروري بر آنچه دولت‌هاي گذشته، با درآمدهاي بادآورده نفتي انجام داده‌اند داشته باشيم، تا تجربه گذشته را فراروي راه آينده قرار دهيم. مي‌توان گفت که شباهت بسياري بين الگوي رفتاري دولت در اواسط دهه پنجاه (شوک نفتي سال‌هاي 1973 و 74 ميلادي) با رفتار دولت‌هاي نهم و دهم (شوک نفتي سال‌هاي 2005 به بعد) وجود دارد. در اين دوران، دولت با فروش انبوه درآمد ارزي خود به بانک مرکزي، دلارهاي نفتي را به ريال تبديل کرد و با استفاده از اين درآمد ريالي شده، حجم انبوهي از پروژه‌هاي عمراني را در سطح کشور سامان داد. با تحميل اين سياست به بانک مرکزي، دارايي‌هاي خارجي بانک مرکزي و به تبع آن،‌ پايه پولي به شدت افزايش يافت. بانک مرکزي براي کنترل تورم احتمالي ناشي از اين سياست، بخشي از ارز خود را به صورت تهاجمي به بازار عرضه کرد. در نتيجه، نرخ ارز واقعي رو به کاهش نهاد.
کاهش نرخ ارز حقيقي، باعث افزايش رقابت‌پذيري کالاهاي وارداتي، رونق‌ واردات لجام گسيخته و افزايش رفاه عمومي به سبب دسترسي ارزان به توليدات مصرفي خارجي شد، اما به تدريج، «ريالي سازي» درآمد نفتي و رشد فزاينده پايه پولي، تورم را افزايش و توان حقيقي فعاليت‌هاي عمراني دولت را کاهش داد. کاهش حقيقي مخارج دولت از يک سو‌ و کاهش رقابت‌پذيري توليدات داخلي به دليل کاهش مصنوعي نرخ ارز از سوي ديگر، توليد ملي را به شدت تحت‌تاثير قرار داده و رشد اقتصادي روند کاهنده به خود گرفت. در نتيجه، دلارهاي نفتي، نه تنها به رشد واقعي اقتصاد و توليد ملي کمکي نکردند، بلکه از طريق مکانيزم‌هاي فوق الذکر، باعث ايجاد توامان تورم و رکود اقتصادي در کشور شدند و در اين بين، بخش اعظم اين درآمدهاي باارزش نفتي تبديل به کالاهاي مصرفي وارداتي شده و به هدر رفت.
هر چند که سن اکثريت جامعه ايراني، مانع از يادآوري رکود تورمي اقتصاد ايران در سال‌هاي پاياني دهه 50 شمسي مي‌شود؛ اما امروز، در قلب رکود تورمي دهه 90 هستيم. هر چند اکثريت مردم مکانيزم‌هاي اقتصادي و علت‌ اصلي بروز شرايط ناگوار فعلي اقتصاد ايران را نمي‌شناسند و متوليان و مجريان وقت اقتصاد ايران نيز با استفاده از اين ناآگاهي، خود را در پس توجيه تحريم اقتصادي پنهان مي‌کنند؛ اما کارشناسان به خوبي مي‌دانند که ريشه اصلي مشکلات در هزينه‌کردن نادرست درآمدهاي نفتي نهفته است.کساني که امروز به دنبال کاهش نرخ ارز هستند، خواسته يا ناخواسته، تکرار سناريوي فوق را دنبال مي‌کنند؛ زيرا کاهش امروز نرخ ارز، به معناي توقع بازار براي سرازير شدن درآمدهاي مورد انتظار نفتي به آن، در آينده نزديک خواهد بود و دولت را ناگزير از برآورده کردن اين انتظار و پايين ‌نگه‌داشتن نرخ ارز خواهد کرد. اين، به معناي ورود ناخواسته به گرداب «بيماري هلندي» است.
اما، اگر نخواهيم درآمدهاي نفتي را در بازار سرازير کنيم، پس با آن چه کنيم؟ در پاسخ بايد گفت که درآمد نفتي، يک سرمايه تجديدناپذير بين نسلي است که نسل فعلي، با رفتاري مسوولانه، بايد از آن در جهت توسعه همه‌جانبه و پايدار کشور استفاده کند. اين اقدام، در ميان‌مدت،‌ به نفع نسل فعلي و در درازمدت به نفع نسل‌هاي آتي خواهد بود. سه روش براي تحقق اين هدف پيشنهاد مي‌شود: اول، نگهداري اين درآمد در قالب صندوق توسعه ملي و پرداخت وام «ارزي» به توليدکنندگان است تا با استفاده از آن،‌ نسبت به ورود ماشين‌‌آلات توليدي و فناوري‌هاي نوين اقدام کنند. بديهي‌ است که لزوم بازپرداخت ارزي اين وام‌ها، منجر به هدايت سرمايه‌گذاري‌ها به سمت توسعه صادرات و ارزآوري خواهد شد. دوم، استفاده از درآمد نفتي براي بيمه سرمايه‌گذار‌ي‌هاي خارجي است. با اين کار،‌ ما ضمن پوشش ريسک‌هاي موجود، ورود سرمايه‌هاي خارجي به کشور را تشويق مي‌کنيم. سوم، سرمايه‌گذاري درآمدهاي نفتي در بازارهاي بين‌المللي است.
از اين طريق، علاوه‌بر حفظ و افزايش ارزش سرمايه‌هاي ملي، مي‌توانيم از اين ابزار براي پيشبرد اهداف راهبردي اقتصادي و سياسي، در سطح منطقه‌اي و جهاني استفاده کنيم.هر چند که درس‌آموزي از تجارب پيشين و اجتناب از هدايت درآمدهاي نفتي به بازار ارز و کاهش نرخ ارز حقيقي، در نگاه اول، موافق عقل به نظر مي‌رسد، اما‌ منافع کوتاه‌مدت اين سياست در بهبود رفاه عمومي، براي سياستمداران بسيار وسوسه‌انگيز است. تدبير رياست کل بانک مرکزي در جلوگيري از اثرگذاري اخبار خوش سياسي بر بازار ارز و ايجاد انتظاراتي که تنها با سرريزشدن درآمدهاي احتمالي آتي در بازار، مرتفع مي‌شود،‌ نويدبخش آن است که دولت تدبير و اميد، حقيقتا رفتاري مدبرانه در مديريت درآمدهاي ارزي و بازار ارز در پيش گرفته است. چنين باد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تحلیل موسسه تی دی اس درباره روند قیمت طلا و سایر کالاها در سال 2019

اختلاف دیدگاه تحلیلگران و سرمایه گذاران درباره قیمت طلا در روزهای آینده

بحران بدهی آمریکا قیمت طلا را افزایش خواهد داد

اختصاصی/ تی دی سکیوریتی: بانک های مرکزی می توانند طلا را به بالای 1400 دلار بفرستند

صعود بورس‌های آسیایی با وجود نگرانی‌ها از وضعیت اقتصاد جهانی

مهمترین رویدادهای اقتصادی جهان در روزهای آتی را بدانید

تازه ترین نظرسنجی کیتکو درباره درخشش قیمت طلا

تحلیل گلدمانی از روند قیمت طلا در سال 2019

تحلیل تکنیکال کیتکو درباره سطوح حمایتی و مقاومتی قیمت طلا

اختصاصی /تاثیر توافق پلازا بر ارزش ین ژاپن و سیاست های بانک ژاپن

نظرسنجی رویترز درباره عوامل موثر بر قیمت جهانی نفت در سال 2019

رشد طلا به بالای سطح شش و نیم ماهه با افزایش ترس های جهانی

پیروی کورکورانه سهام آسیایی از داده‌های چین

بازار سهام چین یک چهارم ارزش خود را از دست داد

وام ازدواج 30 میلیون تومان می‌شود؟

کدام فلز گرانبها بهترین عملکرد قیمتی را در سال 2019 خواهد داشت؟

چشم انداز روند 2019 بازار نفت و سهام از دید تحلیلگران گلدمن‌ساکس

روایت رسمی از جهش ارزی

پیش بینی بانک کردیت سوئیس از روند قیمت طلا در سال 2019

بررسی سه سناریوی تعیین‌کننده قیمت نفت در آینده قیمت جهانی

اختصاصی/ مقاومت و تثبیت طلا در زمان تقلای دلار و فروش های سنگین سهام

پیش بینی بانک آی سی بی سی از روند قیمت طلا در سال 2019

اختصاصی / وضعیت تقاضای 2019 طلا

اختلاف نظر جالب تحلیلگران و سرمایه گذاران بین المللی درباره روند قیمت طلا

آینده ارزهای دیجیتال

آینده ارزهای دیجیتال

فکتورینگ چیست؟

چرا بانکها دست از بنگاه داری بر نمیدارند

منابع ریسک‌ شرعی سرمایه‌ گذاری در بازار جهانی

اختصاصی/ مقاومت دلار باعث افت طلا شد

سقوط اقتصاد جهانی موجب جهش چشمگیر قیمت طلا خواهد شد

تحلیل موسسه تی دی اس از عوامل تاثیرگذار بر قیمت طلا در کوتاه مدت

اعمال محدودیت صرافی‌ های رمز ارز برای ایرانیان

شرط لازم برای افزایش بیشتر قیمت طلا چیست؟

ارزش صنعت ارزهای دیجیتالی در سال 2024

روند صعودی قیمت طلا تا کجا ادامه خواهد داشت؟

الزامات حرکت به سمت بانکداری سبز

تحلیل موسسه تی دی اس از ادامه روند قیمت طلا

تقاضای طلا در سه ماه سوم امسال به 964 تن رسید

اختصاصی/ طلا رشد کرد و در حال ثبت طولانی ترین روند افزایشی از ژانویه است

افزایش قیمت جهانی طلا به 1400 دلار تا پایان 2019

تحلیل موسسه ام کی اس از روند قیمت طلا در کوتاه مدت

گزارش روزانه بورس | چهارشنبه 2 آبان 97

ریسک جهانی به سود طلا

قیمت طلا همزمان با کاهش شاخص سهام آسیا افزایش یافت

تحلیل روند هفتگی بورس | منتهی به 18 مهر

چشم انداز کوتاه مدت قیمت طلا از نگاه تحلیلگران اینوستینگ

علت ریزش بورس؟

افزایش قیمت طلا تحت تاثیر افت شاخص سهام آسیا

بورس زیر ذره‌بین قوه قضاییه