بازار آریا

آخرين مطالب

میزان تولید شیر در استان‌های کشور مقالات اقتصادي

میزان تولید شیر در استان‌های کشور

  بزرگنمايي:

بازار آریا - ناظر اقتصاد: در طول سال 1396 (آخرین آمار در دسترس) میزان تولید شیر در کشور برابر با 7572 هزار تن بود. سهم استان‌های کشور از این حجم تولید متفاوت بوده است. با توجه به ناچیز بودن تولید شیر دام‌هایی چون شتر و گاومیش، مرکز آمار ایران صرفا آمار تولید شیر گاو، گوسفند و بز را ارائه داده است.
بر همین اساس، در این گزارش به تحلیل داده‌های منتشر شده توسط مرکز آمار پرداخته می‌شود. داده‌های منتشر شده بر پایه استان بوده و بر همین اساس، در این گزارش میزان تولید شیر در استان‌های کشور مد نظر قرار گرفته است. در ادامه شمای کلی تولید و سپس تولید به تفکیک نوع دام مورد بررسی قرار می‌گیرد.
سرانه مصرف شیر
هر چقدر تولید شیر در کشور افزایش یابد، بر اساس قانون عرضه و تقاضا قیمت شیر کاهش یافته و مصرف آن افزایش خواهد یافت. میزان مصرف شیر در دنیا بصورت میانگین، حدود 109 کیلوگرم برای هر نفر است. در حالی که در ایران (اعم از مناطق شهری و روستایی) مصرف سرانه 110 کیلوگرم برآورد می‌شود. مصرف سرانه شیر در کشور‌های اروپایی حدود 350 کیلوگرم در سال است.
سرانه مصرف شیر در ایران بسیار پایین‌تر از اروپا می‌باشد. در واقع، با این که مصرف شیر در ایران برابر با متوسط جهانی آن است ولی نیاز است تا کشورهای اروپایی را الگو قرار داده و حدالمقدور سرانه مصرف شیر را به سمت کاهش فاصله با این کشورها سوق داد. به صورت میانگین، هر اروپایی، در طول روز حدود 1 کیلوگرم شیر می‌نوشد و در میان کشور‌های جهان، مردم فنلاند رتبه نخست مصرف شیر را در اختیار دارند.
دانستن اینکه کدام استان‌ها بیشترین میزان تولید و بهره‌وری در تولید شیر را دارند و چرا، می‌تواند ما را در تدوین سیاست‌های مناسب برای افزایش تولید این محصول با ارزش غذایی فراوان یاری دهد.
شمای کلی تولید شیر در استان‌های کشور
شکل زیر میزان تولید شیر در استان‌های کشور را بر روی نقشه نشان می‌دهد.
شکل 1: میزان تولید شیر در استان‏‌های کشور استان اصفهان بالاترین میزان تولید را در بین استان‌های کشور دارد. استان تهران و خراسان رضوی نیز با اختلاف کم در رتبه دوم و سوم میزان تولید شیر در کشور قرار دارند. استان‌های بوشهر و هرمزگان پایین‌ترین میزان تولید در کشور را دارند. شرایط اقلیم خاص این مناطق دلیل اصلی پایین بودن تولید می‌باشد. با این حال، جمعیت فاکتور مهمی در تولید در استان‌های تهران و البرز می‌باشد.
بهره‌وری تولید شیر گاو
وضعیت تولید شیر و بهره‌وری تولید در استان‌های مختلف متفاوت است. به طوری که بهره‌وری تولید شیر گاو در دامداری‌های کشور به صورت نمودار زیر نمایش داده شده است. متوسط تولید شیر گاو در دامداری‌های یک استان در طول یک سال به عنوان «بهره‌وری دامداری» و متوسط تولید آن به ازای هر راس گاو به عنوان «بهره‌وری دام» تعریف شده‌اند. اعداد در نمودار زیر «تن در سال» بوده و به صورت لگاریتمی گزارش شده است.
نمودار 1: وضعیت تولید شیر گاو در استان‌‏های کشور متوسط بهره‌وری دام در کشور برابر با چهار تن شیر به ازای هر راس گاو می‌باشد. متوسط بهره‌وری دامداری نیز 12 تن در سال می‌باشد. با این حساب متوسط تعداد گاو در دامداری‌های کشور (گاوداری) 3 راس می‌باشد. برخی از استان‌ها تفاوت چشمگیری با سایرین دارند. به طوری که متوسط تولید شیر در دامداری‌های تهران 372 تن در سال است که نشان از مقیاس بزرگ دامداری‌ها در این استان می‌باشد.
استان‌ گیلان پایین‌ترین تولید به ازای دامداری را دارد. استان البرز نیز مشابه استان تهران از مقیاس‌‌های بزرگ برای دامداری‌های خود استفاده می‌کند. بهره وری دام در استان تهران بالاتر از هر استان دیگر و برابر با 8.4 تن شیر به ازای هر دام می‌باشد. پس از تهران نیز، استان البرز با 7.3 تن شیر به ازای هر دام در رتبه دوم بهره‌وری قرار دارد. استان گیلان با 600 کیلوگرم پایین‌ترین بهره‌وری را دارد.
متوسط تعداد دام در دامداری‌های کشور نیز به صورت مساوی توزیع نشده است. در استان تهران به طور متوسط هر دامداری 44 راس گاو دارد. این درحالی است که در استان گیلان این شاخص به 2 راس به ازای هر دامداری کاهش می‌یابد.
بنابراین یکی از دلایل بالا بودن بهره‌وری تولید در استان‌های تهران و البرز مقیاس بزرگ دامداری‌ها در این استان‌ها است. به طوری که صرفه‌های اقتصادی ناشی از مقیاس باعث شده اولا از نژادهای بهتر گاو استفاده کنند و دوما نهاده‌های دامی پربازده‌تری استفاده نمایند. در استان گیلان که در هر دامداری 2 راس گاو وجود دارد و دامداری‌ها عمدتا سنتی و روستایی هستند. همچنین به دلیل شرایط خاص اقلیمی این استان، استفاده از نژادهای اصلاح نشده و بومی گاو متداول‌تر است. این گاوها شیر کمتری تولید می‌کنند.
بهره‌وری تولید شیر گوسفند
میزان تولید شیر گوسفند در استان‌های کشور مشابه تولید شیر گاو است، البته با این تفاوت که وضعیت استان‌ها متفاوت است. نمودار زیر میزان تولید شیر گوسفند در استان‌های کشور و همچنین تعداد دام به ازای هر دامداری مشخص شده است.
نمودار 2: وضعیت تولید شیر گوسفند در استان‏‌های کشور استان سمنان بالاترین تعداد دام (گوسفند) به ازای دامداری را دارد. به طوری که در هر دامداری استان سمنان تعداد 103 راس گوسفند شیرده نگهداری می‌شود. پایین‌تر متوسط دام به ازای دامداری در استان‌ها خراسان جنوبی، هرمزگان و سیستان و بلوچستان است. چرا که در این استان‌ها گوسفند به صورت سنتی نگهداری می‌شود و هر خانواده روستایی اقدام به نگهداری تعدادی گوسفند کرده است.
در مورد تولید شیر گوسفند نیز استان تهران و البرز بالاترین بهره‌وری دامداری را داشته‌اند. این نشان می‌دهد که اکثر واحدهای پرورش گوسفند در این استان‌ها مقیاس بزرگ و صنعتی دارند. با این حال بهره وری دام در استان البرز چندان زیاد نیست. بالاترین بهره وری متعلق به استان تهران با 74 کیلوگرم شیر به ازای هر گوسفند می‌باشد. نژادهای اصلاح شده، نگهداری علمی دام و نهاده‌های دامی پربازده دلیل این حجم از تولید می‌باشد. با این حال در استان‌هایی مثل زنجان، چهارمحال و بختیاری، همدان و خوزستان بیشتر به خاطر مرتع داری و چرای مناسب دام تولید به ازای هر دام تقریبا 60 کیلوگرم و دو برابر متوسط کشوری می‌باشد.
بهره‌وری تولید شیر بز
میزان تولید شیر بز در استان‌های کشور نیز مشابه دو مورد قبلی است. البته در این مورد نیز عملکرد استان‌ها متفاوت از یک دیگر است. نمودار زیر میزان تولید در استان‌های کشور و بهره‌وری آن را نشان می‌دهد.
نمودار 3: وضعیت تولید شیر بز در استان‏‌های کشور نمودار فوق نشان می‌دهد که متوسط تولید به ازای هر دام برای بز بیشتر از گوسفند می‌باشد. در کل کشور، به ازای هر دامداری 12 بز نگهداری می‌شود. همچنین متوسط تولید در دامداری‌های (پرورش دهنده بز) 600 کیلوگرم در سال است. بیشترین تولید شیر به ازای هر دام در استان‌های اردبیل، زنجان و آذربایجان شرقی است. دلیل این امر بیشتر به خاطر اقلیم مناسب این استان‌های همجوار و وجود مراتع مناسب برای چرای بز است.
با این حال، بالاترین بازدهی برای دامداری متعلق به استان تهران، خوزستان و کیکیلویه و بویر احمد است. در این استان‌ها متوسط تولید شیر به ازای هر چندان زیاد نیست برای همین، دلیل زیاد بودن بهره‌وری دامداری مقیاس بزرگ آن‌ها است. استان هرمزگان از هر لحاظ بدترین عملکرد را داشته است. دلیل این امر هم اقلیم نامناسب این استان و نگهداری سنتی بز توسط خانوارهای روستایی است.
جمع‌بندی
استان‌های تهران و البرز به سبب داشتن جمعیت زیاد و همچنین استفاده از روش‌های علمی در پرورش و نگهداری از دام‌های شیرده بهترین عملکرد را در بین استان‌های کشور داشته‌اند. میزان تولید شیر در استان‌های کشور نشان می‌دهد که استان‌های محرومی چون سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی عمدتا به صورت سنتی دامداری می‌کنند و بهره‌وری تولید در این استان‌ها بسیار پایین‌تر از متوسط کشوری است.
به طور خلاصه می‌توان چنین گفت که صرفه‌های اقتصادی ناشی از مقیاس در تولید شیر بسیار چشمگیر است. لازم است استان‌هایی که به طور سنتی به دامداری مشغول هستند برنامه‌هایی برای افزایش مقیاس تولید در واحدهای دامداری خود اجرا نمایند. البته استان‌هایی که مراتع غنی دارند، شمال غرب کشور، حتی با وجود استفاده از روش‌های سنتی دامداری عملکرد خوبی در زمینه تولید شیر داشته‌اند. به هر حال، استفاده از روش‌های علمی و افزایش مقیاس تولید می‌تواند عملکرد این استان‌ها را بیش از پیش بهبود بخشد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سایه سنگین اقتصاد کلان بر بازار مسکن

فناوری نوین مالی یا فین تک (FinTech)

افزایش وام مسکن، خوب یا بد

بازار ارز در وضعیت انتظار

ظرفیت خلق شغل کسب و کارهای کوچک و متوسط (با تاکید بر ایالات متحده آمریکا)

آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی

بهره‌برداری از فرصت در اکوسیستم فناوری ساختمان

آخرین آمارها از فروش نفت ایران/ در دور زدن تحریم‌ها موفق بودیم

بررسی تولید و تجارت فولاد در جهان

افـق تجـارت 20 میلیارد دلا‌ری با عراق

اقتصاد ایران در سال 1398

بیت کوین، رایج‌ترین ارز دیجیتال

شرایط بیرونی و درونی اقتصاد ایران

مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax) در ایران و جهان

نگاهی به ابعاد بازار فناوری نانو

محرومیت

برندگان و بازندگان اقتصاد 97

لطفا مسئولان دلشان به رحم بیاید!

برنامه مشتریان نفت ایران در راستای چشم‌انداز تمدید معافیت‌های آمریکا

اتفاقات خوب برای نفت ایران

برای سرمایه گذاری طلا بخریم یا سکه؟

آسمان تاریک اقتصاد جهان : گزارش بانک جهانی

سرمایه گذاری در بازار خودرو سودده است یا زیان ده؟

بازار مسکن در انتظار گرانی سال آینده؟

آسیب شناسی ارز 4200 تومانی در دولت

از اسفند 96 تا اسفند 97 چه بر سر بازارها آمد؟

مروری بر آمار ادغام و اکتساب

عوامل موثر بر شکست کسب و کارها

قاچاق یارانه به آن سوی مرزها!

قیمت خودرو تا پایان سال کاهش می‌یابد؟

اکوسیستم صادرات غیرنفتی کشور

از موافقتنامه پاریس بیشتر بدانیم

زیست توده (biomass) جایگزین سوخت‌های فسیلی

مردم در بانک‌ ها چقدر پول دارند؟

تنها 5 درصد از نقدینگی کشور می‌تواند بازار ارز را دچار بحران کند

اختلاف پارادایمی اقتصاددانان نسبت به فرصت‌ های کارآفرینانه

تاثیر سیاست علم و فناوری بر عملکرد صادراتی ایران

سیاست‌های صنعتی و تجاری در قرن 21 و دلالت‌های آن برای اقتصاد ایران

آیا نفت و گاز می‌تواند موتور توسعه کشور در برنامه ششم باشد؟

توسعه در اشتغال، درآمد و مهارت (نوشتاری از مک‌کینزی)

نااطمینانی‌های بازار نفت در سال 2019

چارچوب کارآفرینانه در ایران مطابق با داده‌های دیدبان جهانی کارآفرینی

بررسی لایحه بودجه سال 1398 + جدول خلاصه و نمودار

توسعه و اصلاحات اقتصادی چین

میزان تولید شیر در استان‌های کشور

هفت روند تحول دیجیتال در سال 2019

گذار از اقتصاد دولتی به اقتصاد رقابتی

اقتصاد دریا در ایران

نقد لایحه بودجه 98 و مصوبات کمیسیون تلفیق

سرمایه‌گذاری خطر پذیر شرکتی (corporate venture capital)