بازار آریا

آخرين مطالب

تنگنای رقابت پذیری اقتصاد ایران تحليل آريا بازار

تنگنای رقابت پذیری اقتصاد ایران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - چندی پیش، مجمع جهانی اقتصاد برای چهلمین سال پیاپی، گزارش رقابت پذیری جهانی سال 2018 را منتشر کرد و ایران را از نظر شاخص رقابت پذیری اقتصادی و از میان 140 کشور جهان با یک رتبه کاهش در رده هشتاد و نهم جهان قرار داد. حالا به فاصله چند ماه از انتشار این گزارش، نهاد پژوهشی مجلس گریزی به جزییات گزارش 2018 مجمع جهانی اقتصاد زده و عملکرد دولت دوازدهم را در بهبود وضعیت رقابت پذیری اقتصاد ایران سنجیده است.
شاخص رقابت پذیری جهانی به طور مشخص، توانایی اقتصادهای جهان در دستیابی به رشد اقتصادی پایدار را در میان مدت و بلندمدت ارزیابی می کند و به سنجش اثرات عواملی می پردازد که در نظریه های اقتصادی به عنوان عوامل کلیدی رشد مطرح شده اند. این عوامل عمدتا معطوف به عوامل کلان محیطی هستند که در ادبیات اقتصادی مورد تأکید واقع می شوند.
اگرچه روش های سنجش رقابت پذیری در چهار دهه گذشته از سوی مجمع جهانی اقتصاد همواره دستخوش تغییر و تکامل بوده است، اما با این حال، گزارش سال 2018 رقابت پذیری جهانی کمی متفاوت تر از قبل ارائه شده و مجمع جهانی اقتصاد، یکی از دلایل مهم تغییرات روش شناختی در گزارش امسال را «انقلاب صنعتی چهارم» توصیف کرده است.
از نگاه مجمع جهانی اقتصاد، رقابت پذیری تنها با سطوح درآمدی بالاتر مرتبط نیست، بلکه بیشتر با پیامدهای اقتصادی آن مثل میزان رضایت از زندگی ارتباط دارد و یکی از یافته های کلیدی گزارش 2018 رقابت پذیری جهانی آن است که همه کشورها می توانند در زمینه هایی که در آن مزیت دارند، عملکرد خود را بهبود دهند و رقابت پذیری خود را بالاتر ببرند.
تغییرات روش شناختی شاخص رقابت پذیری
مجمع جهانی اقتصاد در گزارش 2018 رقابت پذیری جهانی، از طراحی جدیدی در سنجش امتیاز و رتبه بندی رقابت پذیری کشورها خبر داده و مقیاس تازه ای را در سنجش رقابت پذیری جهانی معرفی کرده است. به رغم اینکه گزارش رقابت پذیری جهانی، میزان پیچیدگی اقتصاد کشورها، موانع توسعه اقتصادی و نقاط ضعف و قوت هر اقتصاد را در قالب 12 رکن نشان می دهد، اما در گزارش 2018 با تغییر در نحوه محاسبه امتیازدهی به کشورها، مقیاس جدیدی برای سنجش رقابت پذیری در نظر گرفته شده و شاخص رقابت پذیری جهانی برمبنای انقلاب صنعتی چهارم و پیشرفت های متعاقب آن بازطراحی شده است. از این رو، معیارهای رقابت پذیری در چهارمین انقلاب صنعتی در حال تغییر هستند و این شاخص با بازتعریف مفاهیم رقابت پذیری و معیارهای سنجش آن، در هر دو بعد مفهومی و محاسباتی، نگاه خود را نسبت به رقابت پذیری به روزرسانی کرده است.
در واقع، مجمع جهانی اقتصاد در طول چهار دهه ای که به مطالعه و ارزیابی عوامل مؤثر در رقابت پذیری کشورها مشغول بوده است، شرایط محیط پیرامون و الزامات پویایی کشورها با توجه به واقعیات بیرونی را همواره در نظر گرفته است. پس از مفهوم سازی انقلاب صنعتی چهارم، مجمع جهانی اقتصاد با مشارکت کشورهای مختلف و با توجه به مفهوم انقلاب صنعتی چهارم، تعریفی جدید از رقابت پذیری را ارائه کرده است. شاخص جدید جنبه های بهینه را با اهرم های نوظهوری که پیشران بهره وری و رشد هستند ترکیب کرده است. این شاخص بر نقش سرمایه انسانی، نوآوری، پایداری و چابکی تأکید دارد.
به عبارت دیگر، مجمع جهانی اقتصاد همچنان در قالب 12 رکن، رقابت پذیری کشورها را می سنجد، اما براساس تغییرات صورت گرفته در نماگرها و نحوه محاسبه امتیازها، کشورها نمی توانند رتبه و امتیاز رقابت پذیری و به طورکلی عملکرد سال جاری خود را با سال های پیشین مقایسه و منطبق کنند. در واقع، 114متغیری که در گزارش های پیشین رقابت پذیری، شاخص رقابت پذیری جهانی را تشکیل می دادند، به 98 متغیر تقلیل یافته اند که از این میان 64 متغیر جدید هستند. همچنین، وزن اطلاعات حاصل از نظرسنجی از مدیران اجرایی بنگاه های اقتصادی از 70درصد به 30درصد کاهش یافته است و 70درصد امتیازات براساس داده های آماری کشورها اندازه گیری شده اند.
رقابت پذیرترین اقتصادهای دنیا
در گزارش رقابت پذیری جهانی 2018 که با حضور 140 کشور انجام شده است، ایران با کسب امتیاز 9.54 (از مقیاس 0 تا 100) در رتبه 89 جای گرفته است. البته به دلیل تغییر در نحوه سنجش رقابت پذیری، کشورها برای مقایسه عملکرد خود با سال های قبل ناچارند تغییراتی در شاخص ارائه دهند و به عنوان نمونه و براساس برآورد مجمع جهانی اقتصاد، چنانچه وضعیت رقابت پذیری امسال با سال گذشته برمبنای نماگرهای جدید محاسبه شود، ایران با 0.4 بهبود امتیاز یک رتبه نسبت به سال پیش تنزل کرده است.
بنابراین طبق محاسبه قبلی که کشورها در مقیاس متفاوتی امتیازبندی می شدند، ایران سال گذشته با کسب امتیاز 27.4 رتبه 69 را از میان 137 کشور به خود اختصاص داده بود که این رتبه با همانندسازی نسبت به گزارش امسال، رتبه 88 از سوی مجمع جهانی اقتصاد تخمین زده شده است.
در گزارش جدید مجمع جهانی اقتصاد، کشورهای آمریکا، سنگاپور، آلمان و سوییس بدون هیچ گونه تغییری نسبت به سال گذشته، رتبه های اول تا چهارم را در شاخص رقابت پذیری جهانی به خود اختصاص داده اند. کشورهای ژاپن، هلند، هنگ کنگ، انگلیس، سوئد و دانمارک نیز در رتبه های پنجم تا دهم جای گرفته اند.
ایران در میان کشورهای منطقه نیز پس از امارات متحده عربی (رتبه 27)، قطر (رتبه 30)، عربستان سعودی (رتبه 39)، عمان (رتبه 47)، بحرین (رتبه 50)، کویت (رتبه 54)، قزاقستان (رتبه 59)، ترکیه (رتبه 61)، گرجستان (رتبه 66)، آذربایجان (رتبه 69)، ارمنستان (رتبه 70)، اردن (رتبه 73) و لبنان (رتبه 80) قرار گرفته است. درعین حال، کشورهای مصر (رتبه 94)، جمهوری قرقیزستان (رتبه 97)، تاجیکستان (رتبه 102)، پاکستان (رتبه 107) و یمن (رتبه 139)، سایر کشورهای منطقه را تشکیل می دهند که بعد از ایران رتبه بندی شده اند.
کمترین و بیشترین میزان رقابت پذیری
در گزارش 2018 مجمع جهانی اقتصاد، عمان موفق شده با 14 رتبه صعود در مقایسه با سال قبل و ایستادن در رده چهل و هفتم، موفق ترین کشور جهان از نظر بهبود شاخص رقابت پذیری اقتصادی باشد و پس از این کشور، فیلیپین با 12رتبه صعود و سیشل با 10رتبه صعود، به ترتیب خود را به رده های پنجاه و ششم و هفتاد و چهارم رساندند. از سوی دیگر، بیشترین سقوط در جدول رده بندی متعلق به ونزوئلا بوده که با 10 رتبه کاهش نسبت به سال گذشته در رده صد و بیست و هفتم ایستاد و پاناما و موزامبیک نیز با 9 و 8 رده کاهش به ترتیب در رده های شصت و چهارم و صد و سی و سوم قرار گرفتند. کمترین میزان رقابت پذیری نیز متعلق به کشور چاد بوده است و این کشور آفریقایی با تنها 35.5 امتیاز در انتهای جدول رده بندی جای گرفته است و یمن با 36.4 امتیاز، هائیتی با 36.5 امتیاز، آنگولا با 37.1 امتیاز، بروندی با 37.5 امتیاز و کنگو با 38.2 امتیاز، جزو کشورهای با کمترین میزان رقابت پذیری اقتصادی هستند.
رقابت پذیری 2018 از نگاه مرکز پژوهش ها
در آخرین گزارش رقابت پذیری جهانی در سال 2018، ایران رتبه 89 را در میان 140 کشور جهان به دست آورده است. مرکز پژوهش ها معتقد است که تغییر روش شناسی مجمع جهانی اقتصاد در محاسبه شاخص رقابت پذیری جهانی، عامل تنزل رتبه ایران از 69 در گزارش سال گذشته به 89 در گزارش امسال بوده و پس از تطبیق امتیازات سال گذشته با روش شناسی جدید، ایران تنها یک رتبه در مقایسه با پارسال، کاهش رتبه داشته است. همچنین در میان 20 کشور سند چشم انداز که در گزارش رقابت پذیری بررسی می شوند، ایران با دو رتبه تنزل در مقایسه با سال گذشته در جایگاه پانزدهم قرار گرفته است. همه این نکته ها به این معنا است که ارزیابی مجمع جهانی اقتصاد براساس شاخص رقابت پذیری جهانی، تغییر چشمگیری را در وضعیت کلی محیط کسب وکار ایران نشان نمی دهد و به نظر می رسد شکافی که در رتبه ایران در مقایسه با سال های قبل مشاهده می شود، صرفا به دلیل تغییر رویکرد و روش شناسی محاسبه شاخص بوده است.
اگرچه تفاوت زیادی در تعریف مؤلفه ها و به ویژه روش وزن دهی ارکان براساس روش شناسی جدید ایجاد شده، اما ارکان دوازده گانه به لحاظ مفهومی تا حد زیادی با گزارش های سال های گذشته قابل مقایسه هستند. بر این اساس، رتبه ایران در رکن «ثبات اقتصاد کلان» به شدت سقوط کرده و از 44 در گزارش سال گذشته به 117 در گزارش جدید رسیده است. در رکن «نهادها» نیز ایران تقریبا به وضعیت نابسامان سال 2014 بازگشته و رتبه 121 را کسب کرده است، اما کماکان در رکن «اندازه بازار» با کسب رتبه 19 جهان وضعیت خوبی دارد و البته در ارکان «بازار کالا» و «بازار کار» به ترتیب با رتبه های 134 و 136 دارای وضعیت نامناسبی است.
در یک کلام، بهترین ارکان رقابت پذیری برای ایران، رکن اندازه بازار (رتبه 19)، ظرفیت نوآوری (رتبه 65) و انطباق پذیری ICT (رتبه 80) هستند. در مقابل، بدترین وضعیت رقابت پذیری ایران نیز مربوط به ارکان بازار کار (رتبه 136)، بازار کالا (رتبه 134) و نهادها (رتبه 121) است.
همچنین ایران با وجود کسب امتیاز پایین در رکن ظرفیت نوآوری ( 38 از 100) به دلیل اینکه معدودی از کشورها در زمینه نوآوری در کسب وکار پیشتاز هستند، رتبه مناسبی کسب کرده است، اما به رغم امتیاز بالا در رکن سلامت (77 از 100) به دلیل فشردگی رقابت کشورها در این زمینه، رتبه چشمگیری ندارد.
طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد از رقابت پذیری جهانی، 10 مؤلفه ای که ایران بهترین رتبه را در آنها کسب کرده عبارتند از: کیفیت نهادهای پژوهشی، تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید)، هزینه شروع کسب وکار، شاخص اتصال جاده، شاخص اتصال خطوط کشتیرانی، نشریات علمی، شاخص اتصال فرودگاه، کارایی خدمات قطار، متوسط سال های تحصیل مورد انتظار و اعطای اعتبار داخلی به بخش خصوصی (درصد از GDP). در مقابل، 10 مؤلفه ای که بدترین وضعیت را برای ایران نشان می دهند نیز عبارتند از: تعرفه های تجاری، واردات (درصد از GDP)، حکمرانی سهامداران، مشارکت زنان در نیروی کار، آزادی مطبوعات، شفافیت بودجه، استحکام مالی بانک ها، استحکام استانداردهای بازرسی و گزارش دهی، اتکا به مدیران حرفه ای و تأمین مالی بنگاه های کوچک و متوسط.
مقایسه ایران با کشورهای سند چشم انداز
نهاد پژوهشی مجلس همچنین با مقایسه وضعیت ایران با 20 کشور سند چشم انداز 1404 که در گزارش رقابت پذیری جهانی 2018 آمده اند، نتیجه گرفته است که ایران با دو رتبه تنزل در مقایسه با سال گذشته در جایگاه پانزدهم قرار گرفته است. به عبارت بهتر، ایران با کسب رتبه 89 جهان، رتبه پانزدهم را در میان 20 کشور سند چشم انداز که در گزارش رقابت پذیری ارزیابی شده اند کسب کرده که در مقایسه با سال گذشته، دو رتبه در میان کشورهای منطقه تنزل داشته است.
همچنین مقایسه میان رتبه ارکان رقابت پذیری در ایران، ترکیه و امارات متحده عربی نشان می دهد که امارات با رتبه 27 جهانی در زمره بهترین کشورهای منطقه قرار گرفته است. این کشور در زمینه « ثبات اقتصاد کلان» رتبه اول جهان را دارد و در سایر ارکان به استثنای ارکان «سلامت»، «بازار نیروی کار» و «مهارت ها» در رتبه بهتر از 40 قرار گرفته است. ترکیه نیز با کسب رتبه 61 جهان در تمامی ارکان رقابت پذیری نسبت به ایران جایگاه مناسب تری دارد و تنها در رکن «ثبات اقتصاد کلان» وضعیت مشابهی (یک رتبه تفاوت با ایران با کسب رتبه 116) ملاحظه می شود.
مرکز پژوهش ها در پایان این گزارش، با بررسی وضعیت ایران در آخرین گزارش رقابت پذیری جهانی سال 2018، عملکرد دولت دوازدهم در راستای اجرای تکلیف قانونی خود در بهبود رتبه ایران در زمینه رقابت پذیری را بررسی کرده است. طبق ماده 25 قانون برنامه ششم توسعه، دولت مکلف شده در هر سال رتبه کشور را در شاخص های کسب وکار ارتقا دهد. بررسی نهاد پژوهشی مجلس نشان می دهد که وضعیت ایران در شاخص رقابت پذیری جهانی در سال 97 بهبود نیافته است و این هدف محقق نشده است.
ارتباط با نویسنده : [email protected]





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

برنامه تازه دولت برای بازار مسکن

دور باطل افزایش تورم و فقر طبقه متوسط

راهبرد گام دوم جمهوری اسلامی

پیش‌بینی افزایش تولید نفت آمریکا معادل صادرات نفت ایران تا 2020

برنامه ریزی ترکیه برای جذب 70میلیون گردشگر

«ساحات» چگونه کار می‌کند؟

ارزش واردات کشور

تنگنای رقابت پذیری اقتصاد ایران

کاهش ارزش پول ملی در چهل سال ایران و سیصد سال امپراتوری روم!

ادامه کاهش وابستگی کشورها به دلار آمریکا

نظام اقتصادی تقریبا بسته ایران

قیمت مسکن روبه افزایش و تعداد معاملات رو به کاهش

کنترل بازار در دست کیست؟ / چرا قیمت ارز رو به افزایش است؟ ! ؟

آیا ایران یار خود در اوپک را از دست می‌دهد؟

فشار تحریم‌های کاخ سفید علیه ونزوئلا بر صنعت پالایشگاهی آمریکا

تداوم رکود در سال 98

حال خودروسازان خوب نیست

سمت تاریک بودجه

حق بیمه راننده‌محور با چه معیارهایی تعیین می‌شود؟

درخواست دولت برای تسریع در بررسی پالرمو و CFT

چه عواملی بیکاری را سرعت و وسعت می‌بخشد؟

ریشه‌های فرسایش امید

چرا قیمت دلار به کانال 12 هزار تومانی وارد نشد؟!

سهام آمریکا و آسیا سقوط کرد

بودجه 98 بی‌تفاوت نسبت به یارانه پنهان انرژی

فاکتور خرید و فروش اینترنتی معتبر شامل چه مواردی است؟

خطای محاسبه یا دستکاری آمار؟

پناهگاه ارزی پس‌انداز ریالی

اروپا بازهم بهانه دارد!؟

بحران بانکی و فساد بانک­‌های خصوصی

بودجه مجمع تشخیص مصلحت در 8ماه اول امسال؟

تغییر انتظارات در بازار دلار؟

سهم شرکتهای دفاعی و امنیتی در بودجه 98 چقدر است؟!

بذر رفاه در شوره‌زار بودجه

سیر تا پیاز خرید و فروش 206 تیپ 2 در سایت دیوار

چشم‌انـداز اقتصـاد 2019

تعیین محدوده قیمتی برای نوسان نرخ ارز

فاصله نرخ تورم رسمی با تورم لمسی چقدر است؟

اقتصاد ایران چگونه در تله رکود تورمی گرفتار شده است؟

سبقت نرخ تورم از نرخ سود بانکی/ خوب یا بد؟

دو سیگنال قیمتی به بازار ارز

پالس مثبت به اصلاح بخشنامه ارزی

تورم در 10 دهک درآمدی چقدر است؟

پیش بینی رشد 3.7 میلیون بشکه ای تولید نفت آمریکا تا 5 سال آینده

عمده ترین دلایل فرهنگی ایجاد قاچاق کالا و آثار آن

چرا فرصت‌های حمل و نقل ریلی برای ایران از دست می‌رود؟

چرا روسیه قبول کرد تولید نفت خود را کاهش دهد؟

فشار تحریم‌های ایران بر بخش انرژی عراق

چه عواملی بر قیمت خودرو تاثیرگذار هستند؟

مهم‌ترین مزیت و نقطه ضعف لایحه بودجه 98