بازار آریا

آخرين مطالب

خیز تجاری در پایان آذر متوقف شد

سیگنال هشدار از صادرات مقالات اقتصادي

سیگنال هشدار از صادرات

  بزرگنمايي:

بازار اریا-سیگنال هشدار از صادرات در پایان آذرماه دریافت می‌شود. بررسی جدیدترین آمارهای گمرک نشان می‌دهد که خیز تجاری میانه پاییز، در پایان آذر متوقف شده است. مقایسه آمارهای تجاری دو ماه آبان و آذر حاکی از آن است که میزان صادرات آذر ماه با افت 56 درصدی نسبت به ماه قبل از آن (آبان) به یک میلیارد و 867 میلیون دلار رسیده است. تراز تجاری کشور نیز در این ماه منفی یک میلیارد و 204 میلیون دلار ثبت شده است. این روند در حالی در ماه پایانی فصل پاییز رقم خورده که روند تجارت ماه آبان به نفع صادرات و مازاد تراز تجاری این ماه نیز از یک میلیارد دلار گذشته بود. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که سه عامل در توقف خیز تجاری در پایان آذر ماه اثرگذار بوده است. اول اینکه ارزش پایه صادراتی از دلار 4200 تومانی بر مبنای دلار نیمایی تغییر کرده است و آثار آن به‌تدریج در گروه‌های مختلف کالایی و ارزش صادرات نمایان می‌شود. مساله دوم به بخشنامه‌های متعدد و محدودیت‌های صادراتی بازمی‌گردد؛ موضوعی که با تغییر دستورالعمل پیمان‌سپاری ارزی و طبقه‌بندی دلارهای صادراتی تشدید شد و فعالان اقتصادی نسبت به تبعات آن در کاهش صادرات هشدار داده بودند. عامل سوم نیز تاخیر تامین واردات مواد اولیه تولید صادرات‌محور و تغییر ترکیب واردات است.
سیگنال هشدار از صادرات

صادرات آذر ماه افت چشمگیری را تجربه کرده است و شاید بتوان آن را رکورد کاهش صادرات در چند ماه گذشته دانست. به‌نظر می‌رسد سیگنال‌های هشدار از سوی صادرات درحال مخابره است. به‌گونه‌ای‌که تراز تجاری در ماه نهم سال، منفی یک میلیارد و 204 میلیون دلاری را نشان می‌دهد. حال آنکه تراز تجاری در آبان امسال رکورد سایر ماه‌ها را شکسته بود و به مثبت یک میلیارد و 16 میلیون دلار رسیده بود. حجم تجارت خارجی نیز از 7 میلیارد و 508 میلیون دلار در آبان به 4 میلیارد و 938 میلیون دلار در آذر رسیده است. صادرکنندگان در آذر ماه، تنها توانسته‌اند یک میلیارد و 867 میلیون دلار کالا را به کشورهای هدف صادر کنند که وزن این کالاها 11 میلیون و 670 هزار تن بوده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد در آبان امسال 7میلیون و 908 هزار تن کالا به ارزش 4 میلیارد و 262 میلیون دلار صادر شده بود. این ارقام نشان می‌دهد اگرچه وزن صادرات نسبت به ماه گذشته رشد بیش از 47 درصدی داشته؛ اما ارزش آن با افت بیش از 56 درصدی روبه‌رو بوده است. محاسبات آماری بیانگر این است که در آذرماه سال گذشته نیز 9 میلیون و 365 هزار تن کالا به ارزش 3 میلیارد و 773 میلیون دلار صادرات انجام شد. نکته جالب در صادرات غیرنفتی به تفکیک گروه‌های کالایی، توقف صادرات میعانات گازی است. این کالا در ماه آذر هیچ صادراتی نداشته است. حال آنکه در آبان امسال شاهد صدور 58 میلیون دلار میعانات گازی بودیم. علاوه بر این افت چشمگیر صادرات سایر کالاها که در واقع کالاهای سنتی محسوب می‌شوند، نیز نکته دیگری است که در آمار آذرماه به چشم می‌خورد. صادرات سایر کالاها در آذر امسال ارزشی معادل 783 میلیون دلار داشته که با افت 47 درصدی نسبت به ماه قبل مواجه شده است. در آبان ارزش صادرات سایر کالاها معادل 2 میلیارد و 357 میلیون دلار بود. این افت صادرات، گریبانگیر محصولات پتروشیمی نیز شده است. صادرات پتروشیمی از یک میلیارد و 816 میلیون دلار آبان ماه، افت 40 درصدی را تجربه کرده و به یک میلیارد و 84 میلیون دلار در آذر رسیده است.

فعالان اقتصادی کاهش صادرات را در سه سناریو مطرح می‌کنند. نخست اینکه تغییر نرخ پایه صادراتی از 4200 به ارز نیمایی، به تدریج در گروه‌های مختلف کالایی درحال انجام است و تاثیر آن در آمارهای آینده نیز نمایان خواهد شد. این موضوع می‌تواند در کاهش صادرات آذرماه نقش داشته باشد. ارزش پایه صادراتی قیمتی است که از سوی کمیته‌ای با حضور نماینده گمرک، نماینده سازمان توسعه تجارت و نماینده تشکل‌های مختلف صنفی و تولیدی برای هر کالا تعیین می‌شود. هر تشکل به‌صورت مجزا در این خصوص نظر خود را ارائه می‌دهد. اساس تعیین این ارزش نیز میانگین قیمتی است که آن کالای خاص در بازارهای بین‌المللی به فروش می‌رسد. در واقع تمامی آمارهای صادراتی نیز براساس همین ارزش پایه صادرات محاسبه می‌شود. اما در سال‌های گذشته، ارزش پایه صادراتی تا این اندازه اهمیت نداشت؛ چراکه اولا نوسانات نرخ ارز به این اندازه نبود و ثانیا صادرکننده ملزم به پیمان‌سپاری ارزی نبود. اما درحال‌حاضر با توجه به اینکه هم نرخ ارز نسبت به سال گذشته با افزایش چشمگیری روبه‌رو بوده و هم صادرکننده ملزم به تعهد ارزی است، تغییر ارزش پایه صادراتی مورد تاکید بخش‌خصوصی قرار گرفت. صادرکنندگان عنوان می‌کردند که پس از نوسانات ارزی، کالاهای خود را با پایه صادراتی سال قبل نمی‌فروشند؛ بلکه به‌دلیل افزایش نرخ ارز، قیمت‌های صادراتی آنها به نصف رسیده است. بر این اساس سیاست‌گذاران تصمیم گرفتند اصلاح نرخ پایه صادراتی را در دستور کار قرار دهند. با این حال کاهش صادرات آذر به حدی قابل‌توجه است که نمی‌توان چنین افت ارزشی را تنها ناشی از اصلاح نرخ پایه صادراتی دانست. از این‌رو دلایل دیگری در این زمینه مطرح می‌شود. دومین مساله که صادرات را با چالش مواجه کرده، بخشنامه صادرشده در 27 آبان سال‌جاری است که گویا اتمام حجت با صادرکنندگان بود و تاثیر آن در این آمار قابل مشاهده است. براساس این بخشنامه صادرکنندگان موظف به بازگشت ارز حاصل از صادرات خود به روش‌های تعیین‌شده بودند و زمان بازگشت ارز صادراتی آنها 3 ماهه اعلام شد. همچنین طبقه‌بندی‌هایی براساس میزان صادرات آنها صورت گرفته بود که تا یک میلیون یورو صادرات را معاف از تعهد ارزی می‌کرد. بخش‌خصوصی پس از این بخشنامه بارها مخالفت خود را اعلام کرد؛ به‌خصوص در مورد عطف بماسبق بودن آن، اعتراض‌هایی از سوی صادرکنندگان مطرح شد. فعالان اقتصادی هشدار دادند که صادرکنندگان خوشنام با اجرای بخشنامه 27 آبان، از گردونه صادرات خارج می‌شوند. اما مقامات دولتی همچنان اصرار بر اجرای این بخشنامه دارند. آمارها نشان می‌دهد شنیده نشدن هشدارهای فعالان اقتصادی، تاثیر خود را در صادرات ماه آذر گذاشته است.

دلیل دیگری که درخصوص کاهش آمار صادرات آذر مطرح است، به تاخیر در تامین مواد اولیه برای تولیدات صادرات‌محور برمی‌گردد. در واقع مشکلاتی که در واردات از جمله محدودیت در ثبت‌سفارش‌ها و تاخیر در ترخیص کالاها ایجاد شده، آن دسته از تولیدات صادرات‌محور را که مواد اولیه آنها وارداتی است، تحت‌تاثیر قرار داده و در نهایت این رویه، هم در آمار صادراتی و هم در آمار وارداتی نمود پیدا کرده است. به‌گونه‌ای‌که واردکنندگان در آذر امسال به ورود 2 میلیون و 373 هزار تن کالا به ارزش 3 میلیارد و 71 میلیون دلار بسنده کردند. حال آنکه واردات در آبان ماه امسال، 2 میلیون و 569 هزار تن کالا به ارزش 3 میلیارد و 246میلیون دلار بوده است. مقایسه میزان واردات آذر و آبان 97 نشان می‌دهد افت بیش از 5 درصدی در ارزش واردات و افت نزدیک به 8 درصدی در وزن واردات آذر نسبت به آبان رخ داده است. البته واردات در آذر سال گذشته نیز معادل 2 میلیون و 934 هزار تن به ارزش 4 میلیارد و 410 میلیون دلار بوده است.

اگرچه انتظار می‌رود تعدیل در نرخ پایه صادراتی همزمان در مورد واردات هم اتفاق بیفتد، اما درحال‌حاضر نرخ پایه برای واردات همچنان 4200 تومان است. از این‌رو به‌نظر می‌رسد ابزار کنترل واردات، محدودیت‌های اعمال شده در ثبت‌سفارش باشد. پیش از این نیز مشکلاتی که در ثبت‌سفارش وجود دارد از سوی واردکنندگان عنوان شده بود. یکی از دلایل اشکال در ثبت‌سفارش را می‌توان به تفویض اختیار وزارت صنعت، معدن و تجارت به استان‌ها نسبت داد که ثبت‌سفارش کالا برای واردات از جمله مواردی بود که به استان‌ها واگذار شد. دلیل دیگر، تامین ارز برای واردات است که گفته می‌شود واردکنندگان را در صف سامانه نیما نگه می‌دارد. البته نباید فراموش کرد که افزایش نرخ ارز، خود می‌تواند بازدارنده‌ای مهم برای کاهش واردات باشد. اما کاهش واردات در آذر امسال نسبت به آبان، چندان قابل‌توجه نیست. با توجه به آنچه درخصوص تامین مواد اولیه برای تولیدات صادرات محور در سطور قبل گفته شد، به نظر می‌رسد ترکیب کالاهای وارداتی دستخوش تغییرات شده و در نتیجه آنچه در آذر امسال وارد کشور شده اغلب کالاهایی است که مصرف داخلی دارد. حتی آن دسته از کالاهایی که به‌عنوان مواد اولیه کالاهای صادراتی وارد می‌شد، با سیاست‌های ساعتی، نتوانسته به هدف نهایی که صادرات است، دست یابد. در ماه‌های گذشته بسیاری از اقلام در دوره‌های مختلف دچار ممنوعیت صادرات شدند. برخی از آنها پس از گذشت چند ماه یا حتی چند روز، لغو ممنوعیت شدند. در مورد برخی از اقلام، این ممنوعیت و رفع ممنوعیت بارها تکرار شد. اما صادرات برای گروهی دیگر هنوز ممنوع است.

بررسی آمارهای منتشر شده از سوی گمرک ایران نشان می‌دهد بیشترین واردات مربوط به ذرت دامی است. این کالا در آذر امسال 195 میلیون دلار وارد شده؛ درحالی‌که واردات آن در آبان 176 میلیون دلار بوده است. این کالا مورد استفاده پرورش‌دهندگان مرغ‌های گوشتی است. البته موارد مصرفی دیگری هم دارد. اما مرغ یکی از کالاهایی است که صادرات آن در ماه اخیر چند بار ممنوع و آزاد شد.

دومین کالایی که در ماه آذر بیشترین واردات را به خود اختصاص داده، «قطعات منفصله جهت تولید اتومبیل سواری ردیف 8703 بنزینی با حجم سیلندر 2000CC با ساخت داخل 14 تا کمتر از 30 به استثنای لاستیک» بوده که حجم واردات آن در آذر 80 میلیون دلار است. اما ارزش واردات این کالا در آبان 38 میلیون دلار بود. قطعات منفصله خودرو نیز در تولید خودروی داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین با توجه به حجم ناچیز صادرات خودرو، واردات این کالا نیز به مصرف داخلی منتج می‌شود. الکترود زغالی سومین کالای وارداتی است که ارزش واردات آن در آذر 60 میلیون دلار است. حال آنکه ارزش واردات آن در آبان 57 میلیون دلار بوده است. برنج چهارمین قلم عمده واردات در آذر است. ارزش واردات برنج در یک ماه آذر 27 میلیون دلار بوده. درحالی‌که در آبان 11 میلیون دلار وارد شده است. برنج نیز کالایی است که به مصرف داخلی می‌رسد و صادراتی در این خصوص انجام نمی‌گیرد. در نهایت لوبیای سویا با 12 میلیون دلار ارزش، در رده پنجم اقلام عمده واردات قرار دارد اما در آبان ارزش واردات این کالا143 میلیون دلار بوده است. این کالا نیز مواد اولیه تولید برخی از محصولات است.

با توجه به اینکه جزئیات بیشتری از اقلام وارداتی در دست نیست، نمی‌توان دقیق تر در این خصوص نظر داد. اما می‌توان گفت اگرچه کالاهایی که وارد شده‌اند اغلب کالاهای واسطه‌ای هستند، اما تولیداتی که از این کالاها استفاده می‌کنند یا مصارف داخلی دارند یا با محدودیت‌های صادراتی مواجه شده‌اند.
افت صادرات به مقاصد مهم صادراتی در آذرماه

هرچند صادرات به عراق در چندماه گذشته توانسته بود رشد قابل‌توجهی داشته باشد و در آمارهای تجمیعی در صدر جدول به جای چین قرار گیرد، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد صدور کالا به این کشور از یک میلیارد و 27 میلیون دلار در آبان، به 173 میلیون دلار در آذر رسیده است. این کاهش را در صادرات به چین نیز می‌توان شاهد بود. در آذر امسال تنها 287 میلیون دلار به چین صادر شده؛ درحالی‌که در آبان صادرکنندگان توانسته بودند یک میلیارد و 83 میلیون دلار را به این کشور صادر کنند. صدور کالا به امارات نیز مانند دو مقصد نام برده افت داشته و از 455 میلیون دلار در آبان، به 42 میلیون دلار در آذر رسیده است. افغانستان هم در آذر امسال تنها 93 میلیون دلار از ایران کالا وارد کرده است. حال آنکه در آبان امسال 372 میلیون دلار کالا به این کشور همجوار صادر شده بود.
تجارت خارجی در سه فصل سال

به‌رغم منفی بودن آمارهای ماه آذر، آمارهای تجمیعی همچنان روند خوبی را نشان می‌دهد که البته متاثر از آمارهای ماه‌های گذشته است. آمارهای منتشرشده از سوی گمرک ایران از 9 ماه منتهی به آذر امسال نشان می‌دهد مازاد تراز تجارت خارجی کشور تا پایان آذر ماه سال‌جاری به 738 میلیون دلار رسید. از این‌رو صادرات غیرنفتی از مرز 33 میلیارد دلار گذشت و به 33 میلیارد و 358 میلیون دلار رسید. در این مدت وزن صادرات غیرنفتی ایران به 86 میلیون و 940 هزار تن رسیده است. به این ترتیب مشاهده می‌شود که تا پایان آذر ماه سال‌جاری صادرات ایران نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش بیش از 5 درصدی از نظر ارزش دلاری و کاهش بیش از 2 درصدی از نظر وزنی داشته است. از سوی دیگر در همین مدت میزان واردات قطعی کالا به ایران 23 میلیون و 871 هزار تن به ارزش 32 میلیارد و 620 میلیون دلار بوده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل به لحاظ وزنی بیش از 13 درصد افت داشته و به لحاظ ارزشی نزدیک به 16 درصد کاهش یافته است. این موضوع بیانگر آن است که در 9 ماه منتهی به آذر امسال حجم تجارت خارجی ایران 65 میلیارد و 978 میلیون دلار بوده و تراز تجاری تراز تجاری مثبت 738 میلیون دلار رقم خورده است. حال آنکه در مدت مشابه سال گذشته تراز تجاری منفی 7 میلیارد و 136 میلیون دلار و حجم تجارت خارجی 70 میلیارد و 436 میلیون دلار بوده است.
صادرات در 9 ماه

اقلام عمده صادراتی ایران در این مدت به ترتیب میعانات گازی به ارزش 2 میلیارد و 776 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 8 درصد، گاز طبیعی مایع شده به ارزش یک میلیارد و 815 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 5 درصد، پروپان مایع شده به ارزش یک میلیارد و 356 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 4 درصد، متانول به ارزش یک میلیارد و 142 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 3 درصد و سایر روغن‌های سبک و فرآورده‌ها به جز بنزین به ارزش یک میلیارد و 113 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 3 درصد بوده است.

صادرات غیرنفتی ایران به تفکیک گروه‌های پتروشیمی، میعانات گازی و سایر کالاها در 9 ماه منتهی به آذر امسال نشان می‌دهد صادرکنندگان در طول این 9 ماه توانسته‌اند 27 میلیون و 960 هزار تن محصولات پتروشیمی به ارزش 11 میلیارد و 455 میلیون دلار صادر کنند و سهم ارزشی بیش از 34 درصد را از کل صادرات به خود اختصاص دهند. صادرات پتروشیمی نسبت به مدت مشابه سال قبل به لحاظ وزنی رشد نزدیک به 33 درصد و به لحاظ ارزشی افزایش بیش از 31 درصدی داشته است. همچنین در این مدت وزن صادرات میعانات گازی 5 میلیون و 331 هزار تن به ارزش 2 میلیارد و 776 میلیون دلار بوده است. البته این رقم مشابه رقم هشت ماه منتهی به آبان است که نشان می‌دهد هیچ صادراتی در این گروه کالایی در آذر امسال صورت نگرفته است. سهم ارزشی میعانات گازی از کل صادرات بیش از 8 درصد و سهم وزنی آن بیش از 6 درصد است. صدور این کالا نسبت به مدت مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی افت نزدیک به 59 درصدی داشته و به لحاظ ارزشی بیش از 45 درصد کاهش داشته است. صادرات سایر کالاها در 9 ماه منتهی به آذر معادل 53 میلیون و 648 هزار تن به ارزش 19 میلیارد و 127 میلیون دلار بوده که سهم ارزشی آن از کل صادرات بیش از 57 درصد و سهم وزنی آن نزدیک به 62 درصد است. صادرات سایر کالاها نسبت به مدت مشابه سال قبل افت بیش از 2 درصدی را در وزن تجربه کرده؛ اما رشد بیش از 7 درصدی را در ارزش ثبت کرده است.

در این مدت مهم‌ترین مقاصد صادراتی ایران به ترتیب پنج کشور عراق با 6 میلیارد و 929 میلیون دلار و سهم ارزشی نزدیک به 21 درصد، چین با 6 میلیارد و 749 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 20 درصد، امارات‌متحده‌عربی با 5 میلیارد و 134 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 15 درصد، افغانستان با 2 میلیارد و 337 میلیون دلار و سهم ارزشی 7 درصد و ترکیه با یک میلیارد و 912 میلیون دلار و سهم ارزشی نزدیک به 6 درصد بوده‌اند. متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی 384 دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از 5/ 7 درصد افزایش داشته است.
واردات در 9 ماه

اقلام عمده وارداتی در این مدت، شامل ذرت دامی به ارزش یک میلیارد و 477 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 5/ 4 درصد، قطعات منفصله برای تولید اتومبیل سواری ردیف 8703 بنزینی با حجم سیلندر 2000 سی‌سی با ساخت داخل 14 تا کمتر از 30 به استثنای لاستیک به ارزش یک میلیارد و 214 میلیون دلار و سهم ارزشی نزدیک به 4 درصد، برنج به ارزش یک میلیارد و 23 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 3 درصد، لوبیای سویا به ارزش 944 میلیون دلار و سهم ارزشی نزدیک به 3 درصد و الکترود زغالی برای کوره‌ها به ارزش 437 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از یک درصد بوده است. در مقابل واردات عمده کالاها به ایران نیز در 9 ماه سال‌جاری به ترتیب از پنج کشور چین با 8 میلیارد و 172 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 25 درصد، امارات‌متحده‌عربی با 4 میلیارد و 914 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 15 درصد، کره جنوبی با یک میلیارد و 832 میلیون دلار و سهم ارزشی نزدیک به 6 درصد، آلمان با یک میلیارد و 825 میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 5/ 5 درصد و سوئیس با یک میلیارد و 794 میلیون دلار و سهم ارزشی 5/ 5 درصد انجام شده است. متوسط قیمت هر تن کالاهای وارداتی 1367 دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 3 درصد کاهش داشته است.








نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

چند نکته برای رونق صنعت غذا

سه چالش صنعت روغن نباتی

دو تهدید برای «زمین رایگان گردشگری»

چرا مدیران ایده‌های کارمندان را نادیده می‌گیرند؟

میزان جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی استان‌های ایران

مصائب دستفروش، آسیب‌های دستفروشی

بررسی خورد و خوراک در دوره قاجار

کارآفرینی اجتماعی: ایجاد مدل کسب و کار جدید در راستای خدمت به فقرا

چالش استارت‌آپ‌های گردشگری

گروه سنی املاک پرمتقاضی در بازار مسکن

پاکسازی اقتصاد از درآمد نفتی

برنامه بانک مرکزی برای کنترل تورم

کم‌فروشی در نان همچنان ادامه دارد

بازار سرمایه گذاری خطرپذیر در سه ماهه نخست 2019

کم مصرف کنید تا بستانکار شوید!

تجربیات جهانی و آسیب شناسی بیکاری فارغ التحصیلان در کشورهای مختلف

دلایل کاهش رتبه ایران در رقابت‌پذیری اقتصادی

قیمت امروز مسکن واقعا غیرعادی است؟

سقوط قیمت خودرو در راه است؟

آخرین وضعیت اقتصادی ایران

چگونه فروشنده‌ای موفق تر باشیم؟

بزرگترین اشتباه‌های برندها در اینستاگرام کدام است؟

5 راهکار برای ارتباط تاثیرگذار با کارمندان

چگونه کودک کارآفرین بار بیاوریم؟

چراغ سبز دولت به مالیات مسکن

وضعیت مناطق آزاد تجاری و حمل و نقل صادرات غیرنفتی ایران

کمترین رشد اقتصادی در کدام کشورهاست؟ + رتبه ایران

آغاز عصر جدید بازار مالی ایران

استراتژی تامین مالی خرد

اما و اگرهای بازار متشکل ارزی

مصرف سوخت در ایران چقدر است؟

سرمایه گذاری در خدمات مالی

الگوی رفتاری در بازار وام

بروز فساد در شرایط کوپنی شدن کالاهای اساسی

وعده‌های وزیر نفت محقق می‌شود؟

سلطان پیش‌فروش خودرو کیست؟

اقتصاد و درآمد پایدار شهری

قرار است نرخ دلار بشکند؟

کلان داده ها: حجم بازار و روند آتی

حرکت لاک‌پشتی خصوصی‌سازی

تغییرات قیمتی ارزان‌ترین‌ها در بازار خودرو

جیب خالی، پز عالی!

روند صعودی اجاره‌نشینی در کشور

سه افسانه‌ نوآوری و سیاست‌های ناکارآمد نوآوری

اشتغال و سطح تحصیلات از نگاه آمار

سه اهرم ایران در برابر تحریم‌های نفتی

9 شرط سهمیه‌بندی بنزین

کدام روش سرمایه گذاری در ایران پربازده اما کم ریسک ترین است؟

ریزه کاری‌های قانون جدید چک

کارآفرینی قومی : مشارکت اقتصادی پناهندگان، مهاجران و گروه‌های قومی