بازار آریا

آخرين مطالب

بودجه سال 98 به زبان ساده مقالات توليد و تجارت

بودجه سال 98 به زبان ساده

  بزرگنمايي:

بازار آریا - این روزها با ارائه لایحه بودجه سال 98 از سوی دولت به مجلس، بحث های زیادی درباره بودجه سالیانه کشور در میان افکار عمومی و رسانه ها در گرفته است، اما تفاوت و ویژگی مهمی که امسال در مقایسه با سال های گذشته در ارائه لایحه بودجه اتفاق افتاده، بحث شفافیت بودجه است. دولت دوازدهم در دومین سال ارائه لایحه بودجه اش برای اولین بار تمام عملکرد خود در بخش های مختلف و هر آنچه مربوط به دخل و خرج سالیانه کشور است را در بودجه سال 98 در معرض افکار عمومی قرار داده است. هفته گذشته و همزمان با سخنرانی حسن روحانی در مجلس هنگام تقدیم لایحه بودجه سال آینده، فایل های مفصل لایحه بودجه و چهار پیوست آن در اختیار مردم قرار گرفت و این فرصت مناسبی است تا سطوح مختلف جامعه در جریان جزییات بودجه کشور قرار بگیرند و به عنوان نمونه بدانند بخش‎های مختلف حاکمیت چه سهمی از بودجه دارند و در مقابل، چه عملکردی از خود بروز می دهند.
اما از آنجا که مطالعه پیوست های لایحه بودجه احتیاج به دانش و تخصص دارد و شاید مخاطب عادی نتواند آنچنان که باید و شاید به فهم درستی از کلیات بودجه برسد، مرکز پژوهش های مجلس در پاسخ به این احساس نیاز، گزارشی از بودجه سال 98 به زبان ساده ارائه داده است. مخاطب این گزارش بدون نیاز به سواد مقدماتی مالی یا سواد اقتصادی خاص، عموم مردم هستند و برای ساده سازی مطلب، برخی عددها نیز گرد شده و برخی جزییات پیچیده هم نادیده گرفته شده است.

در گزارش بازوی پژوهشی مجلس، بودجه، آینه‏ مالی شیوه اداره حکومت خوانده شده و برخلاف شعار و حرف و با عدد و رقم نشان داده شده که حکومت چگونه بر مردم حکمرانی می کند و مردم نیز چه وظایف متقابلی در قبال آن دارند. به قول گفتنی، «بودجه ات را به من نشان بده تا به شما بگویم چطور کشور خود را اداره می کنید.» در واقع، بودجه علاوه بر آنکه نشان دهنده شیوه حکمرانی در یک کشور است، قابلیت «کف‏بینی» نیز به ناظران عمومی و فعالان اقتصادی می‏دهد؛ کف‏بینی بودجه‏ای، یعنی نگاه به ارقام بودجه برای پیشگویی چگونگی اداره اقتصادی و سیاسی کشور در سال پیش رو.
در یک کلام، مخاطب عادی در گزارش مرکز پژوهش ها خواهد خواند که بودجه، هرچند حاوی رازهای بسیاری است، اما بزرگ ترین راز بودجه معمولاً در چیزی است که در آن درج نمی شود. به تعبیر مهدی اخوان ثالث، «کسی راز مرا داند که از این رو به آن رویم بگرداند!»
ریشه زبانی بودجه
کلمه «بودجه» در فارسی از زبان فرانسه اقتباس شده و در فرانسه هم از زبان انگلیسی اقتباس شده است، به این خاطر که رویه تنظیم بودجه و به تصویب رساندن آن در پارلمان ابتدا از کشور انگلستان آغاز شده است. واژه بوژت (Bouget) یک واژه فرانسه قدیم است و به کیف چرمی گفته می شده که وجوه نقد را در آن نگهداری می‎کردند. بدین جهت ابتدا کیف چرمی که محتوی صورت مخارج و درآمدهای دولت انگلیس بوده و وزیر دارایی انگلیس آن را با خود به پارلمان می آورده و صورت های مخارج و درآمدهای مملکتی را از آن کیف خارج کرده و برای تصویب به پارلمان عرضه می داشته است، در انگلیس budjet نامیده می شد. سپس به تدریج معنای اصطلاح بودجه از خود کیف به محتویات آن بدل شد. بعدها که به مرور، صورت‏های مزبور در یک صورت واحد گنجانده شد، این صورت به نام باجت در انگلیس و بودجه در فرانسه نامیده شده و در سایر زبان‎ها نیز همین کلمه به زکار برده شد. همچنین در لغت نامه دهخدا نیز بودجه به معنای انگاره، دخل و خرج مملکت و مجموع درآمدها و هزینه های یک کشور آمده است.
بودجه خوب چطور بودجه ای است؟
به نظر شما، تدوین بودجه چه فایده ای دارد و اگر بودجه وجود نداشته باشد، چه اتفاقی می افتد؟ مثلاً اگر قرار باشد اداره امور مالی دولت براساس بودجه نباشد، آیا آسمان به زمین می‎آید؟ پاسخ به این پرسش بدیهی، از آن جهت مهم است که تفاوت میان بودجه مؤثر و بودجه ضعیف، بودجه واقعی و بودجه تخیلی و بودجه خوب و بد را مشخص می کند. در پاسخ به این سؤال باید گفت، در وضعیتی که بودجه وجود نداشته باشد:
* به دلیل فاصله زمانی معمول میان اخذ درآمدها و انجام مخارج، هماهنگی دخل وخرج مختل می‎شود.
* دولت مجبور می‎شود به طور روزمره براساس درآمدهایی که کسب می‎کند، امورات جاری خود را رفع و رجوع کند و مدام با این تصور که از این ستون به آن ستون فرج است، بدون داشتن افق برنامه ریزی شده، ادامه حیات دهد.
* دولت نمی تواند سیاست‎گذاری اقتصادی از مسیر بودجه داشته باشد و مثلاً در رونق درآمدی، کمتر مصرف کند که در زمستان رکود درآمدها، بتواند از آذوقه جمع آوری شده استفاده کند و مانند یک اهرم، رونق را به اقتصاد برگرداند (اصطلاحاً ضدچرخه عمل کند)
* نمایندگان و دولت نمی توانند برای عمل به وظایفی که براساس قانون برعهده آنها نهاده شده است (مثلاً کمک به افراد نیازمند) سند مالی پشتیبان منعکس کننده این اقدامات داشته باشند.
* نمایندگان و دولت نمی توانند برای عمل به وعده‎هایی که براساس آنها رأی گرفته اند (مثلاً عمران) یا قرار است مجدد رأی بگیرد، اولویت بندی خاصی انجام دهند.
بنابراین ایجاد هماهنگی میان دخل و خرج (بودجه به عنوان سند دخل و خرج)، امکان برنامه ریزی مالی (بودجه به عنوان سند برنامه‎ریزی مالی)، اتخاذ سیاست مالی خلاف چرخه ای (بودجه به عنوان سند سیاستگذاری مالی) و انجام وظایفی که دولت و مجلس براساس قانون (سند حاکمیتی) و براساس وعده‎هایی که براساس آن رأی گرفته اند (سند اولویت بندی) یا قرار است مجدداً رأی بگیرند (سند علامت‎دهی) از جمله دلایل ضرورت وجود بودجه است.
نتیجه آنکه، هر وقت ملاحظه شد:
* بودجه دخل و خرج را به طور دقیق مشخص نمی کند و فاصله شدید میان آنچه مصوب شده و آنچه اجرا شده، وجود دارد (اصطلاحاً بودجه سرِکاری)
* بودجه برنامه ریزی مالی را به درستی انجام نمی دهد و میان اهداف مشخص شده برای آن و ارقام بودجه ای، ارتباط مشخصی وجود ندارد (اصطلاحاً بودجه بدون برنامه)
* بودجه سیاستگذاری اقتصادی خاصی در جهت چرخه‎های اقتصادی انجام نمی دهد و مثلاً در هنگام داغ شدن تورمی اقتصاد، مثلاً به دلیل وفور درآمدهای ناشی از منابع طبیعی، ترمز آن را نمی کشد و یا در موقع رکود، عاجز از کمک به آن است (اصطلاحاً بودجه روزمره)
* بودجه در ارتباط با انجام وظایف حاکمیتی یا سیاسی چندان مؤثر نیست (اصطلاحا بودجه خنثی) بدانیم با بودجه ای ضعیف مواجه هستیم که بود و نبود آن، بسته به میزان ضعف، ممکن است عملاً در فرآیند امور دولت تفاوت خاصی ایجاد نکند و یا در واقع، بودجه از معنای واقعی خود فاصله گرفته است. بر فرض وجود بودجه قوی (دقیق، برنامه ریزی شده، سیاستگذاری شده، تأمین کننده وظایف حاکمیتی، انعکاس دهنده اولویت‎ها) ملاحظات دیگری نیز در مورد بودجه مطرح است. از جمله اینکه بودجه باید بتواند:
* در هنگام شوک اقتصادی، به مثابه بالش یا حائل مثل کیسه هوا در هنگام تصادف خودرو عمل کرده و مانع آسیب جدی به اقتصاد شود؛ همانند آنچه کشور در مواجهه با تحریم با آن مواجه است.
* پایداری مالی دولت و کشور را در میان مدت و با نگاهی به بلندمدت تأمین کند. به این معنا که برای اداره امور خود آنگونه استقراض نکند که در میان مدت نتواند (یا دولت بعدی نتواند) از عهده پس دادن آنها، بدون متوسل شدن به اقدامات خاص (مثلاً تجدید وام، افتادن در دام قرض برای قرض، ورشکستگی و...) بربیاید.
* به خاطر رفاه حال نسل فعلی، نسل های آتی را قربانی نکند و منابع طبیعی کشور را که فرزندان ما و فرزندانِ فرزندان ما و فرزندانِ فرزندانِ فرزندان ما و... باید استفاده کنند، به نفع خود پیشخور نکند.
* ملاحظات محیط زیستی را رعایت کند و در توجه به منابع درآمدی، به خاطر کسب درآمد و گذران زندگی، محیط زندگی را تخریب نکند؛ عدالت از ابعاد مختلف آن، اعم از عدالت درآمدی، منطقه‎ای و جنسیتی را لحاظ کند؛ شفاف و قابل فهم و استفاده برای متخصصان و عموم باشد؛ به اندازه کافی جامع باشد یعنی رادار مالی حداکثری بر رصد و پایش فعل و انفعالات بخش عمومی (نه فقط دولت یا بخشی از دولت) را ایجاد کند.
آشپزی بودجه
بودجه ابتدا در دولت پخت و پز می شود. فرآیند پخت و پز هم معمولاً به این صورت است که ابتدا، دستورالعمل این پخت و پز تحت عنوان «بخشنامه بودجه» سال آتی تهیه می‏شود که در آن فروض و جهت‏گیری‏های اصلی بودجه در سال آینده گفته شده و از مجموعه دولت درخواست می شود که در تهیه این غذای مالی برای کشور و مواد اولیه آن، موارد گفته شده در دستورالعمل یا به قول معروف رسپی اولیه را رعایت کنند. در تهیه این دستورالعمل، به شرایط مالی و اقتصادی کشور و دستورالعمل‎های بالاسری مانند برنامه‎های توسعه و... توجه می شود. پس از مدتی و با دریافت مواد سفارش داده شده از بخش‎ها و وزارتخانه های مختلف (که همان برآورد هزینه ها و منابع درآمدی است) همه آنها در قابلمه تلفیق بودجه سازمان برنامه ریخته شده و معمولاً در این فرآیند، اندکی نمک و فلفل جهت‎گیری سیاسی نیز بسته به ترکیب دولتی که سر کار است، به آن افزوده می شود. بودجه پس از تهیه به مجلس می رود تا نمایندگان مردم در جریان چگونگی پخت و پز دولت برای سال آتی قرار گیرند و احیاناً با کم و زیاد کردن برخی مواد یا ادویه، طعم و رنگ آن را بهتر کرده و برای کشور و اقتصاد مغذی تر کنند. البته همواره این بحث وجود داشته که وجود دو آشپز، آن‎هم غیرهمسو و با دو سلیقه متفاوت می تواند طعم و کیفیت محصول نهایی را تنزل دهد به گونه‎ای که هیچ‎کدام از دو آشپز مسئولیت کامل خروجی نهایی را برعهده نگیرند. بنابراین، تلاش برای هم‎نظر کردن قوا و رعایت حقوق همدیگر در جریان تدوین و تصویب بودجه اهمیت دارد.
سهم من از بودجه
رقم بودجه امسال 1703 هزار میلیارد تومان است. اگر کشور را به یک ساختمان تشبیه کنیم، سؤال آن است که در قبال پول شارژی که به مدیر ساختمان می دهیم، در ماه چه خدماتی دریافت می کنیم؟ در پاسخ باید گفت مصارف بودجه عمومی سال آینده حدود 454 هزار میلیارد تومان است. این یعنی اینکه سهم هر ایرانی از مصارف بودجه در لایحه سال 1398، حدود 5 میلیون و 460 هزار تومان در سال و یا به عبارتی حدود 455 هزار تومان در ماه است.
اگر کل منابع بودجه (شامل نفت، مالیات و ...) را بین هر ایرانی تقسیم کنند و به او بگویند این پول پیش شما باشد اما دولت از فردا تعطیل خواهد بود، چه کار خواهید کرد. تصور کنید با این 455 هزار تومان قرار است هم بیماری خود را درمان کنید (در اولین عمل جراحی خود یا اعضای خانواده چه اتفاقی خواهد افتاد)، هم خرج تحصیل بدهید (اگر فرزندتان در سن تحصیل است برای وی هم باید همین محاسبات را بکنید) هم خرج دفاع از کشور کنید (مثلاً برای تهیه سیم خاردار جهت مرزها)، هم پلیس راهنمایی استخدام کنید، هم پول کلانتری محل را بدهید، هم خرج اداره سدهای تأمین آب شرب، هم پول خرید تضمینی گندم، هم پول زندان مجرمان، هم پول ایجاد ورزشگاه جدید، هم ترمیم جاده ها و... . ضمن آنکه اگر کارمند دولت هستید از فردا باید دنبال یک کار دیگر بگردید و برای دوست یا فامیل یا همشهری خود که هم‎اکنون با حمایت نهادهای حمایتی زندگی می‎کنند فکری کنید.
هر ایرانی در ماه حدود 600 تومان خرج مجلس شورای اسلامی می کند، 31 هزار تومان برای دفاع از کشور صرف می‎کند، 20 هزار تومان برای نظم و امنیت پرداخت می‎کند، 45 هزار تومان برای آموزش و پرورش و 20 هزار تومان برای آموزش عالی خرج می‎کند، 14 هزار تومان برای بهداشت و 49 هزار تومان برای درمان پرداخت می‎کند، 4600 تومان صرف تأمین منابع آبی کشور می‎کند، 1900 تومان برای فرهنگ و هنر و 1300 تومان برای دین و مذهب مصرف می‎کند، 3800 تومان خرج ارتباطات می‎کند و 400تومان صرف گردشگری و یک 400 تومان دیگر هم برای محیط زیست و....
همچنان که بودجه نشان می‎دهد، هر ایرانی به طور متوسط در سال حدود یک میلیون و 849 هزار تومان مالیات می‎دهد (در ماه 154 هزار تومان) و سه برابر آن یعنی 5 میلیون و 460 هزار تومان در سال خدمات دریافت می‎کند! پس بقیه هزینه‎ها که مازاد بر مالیات‎هاست از کجا تأمین می‎شود؟ باید موارد دیگر منابع درآمدی دولت هم در نظر گرفته شود. به عبارت دیگر، اگر تصور کنیم که ساکنان یک ساختمان هستیم، در قبال شارژ مالیاتی ماهیانه 154 هزار تومان، بیش از 455 هزار تومان خدمات در ماه دریافت می‎کنیم. ضمن آنکه مدیریت ساختمان بیش از 148 هزار تومان از بابت چاه نفتی که در حیاط منزل کشف شده و امثالهم و 126 هزار تومان از محل درآمدزایی از ساختمان (مثلاً اجاره چند پارکینگ یا مغازه مشاع ساختمان) و امثالهم برمی‎دارد و از هر واحد نیز بیش از 26 هزار تومان بابت وام جدیدی که مدیریت برای جبران کسری اداره امور ساختمان به نیابت از واحدها اخذ کرده می‎گیرد. البته مردم حق دارند که درباره کیفیت این خدمات که به آنها داده می‎شود سؤال کنند یا ناراضی باشند.
ارتباط با نویسنده : [email protected]





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

10 محصول هوش مصنوعی در سال 2019

تولید ثروت با بهره گیری از درمانگری مالی

رویداد ارائه به سرمایه گذار (TrigUp Day) توسط شتابدهنده تریگ آپ

«مفلوک ترین» کشورهای جهان در سال 2019

بزرگترین مشتریان چای جهان در سال 2018

شماره 1295 روزنامه فرصت امروز

ارائه انواع خدمات بانکی در همراه بانک پاسارگاد

کسب درآمد 4.5 میلیارد دلاری نت فلیکس با 149 میلیون کاربر

ایلان ماسک در اندیشه افزودن بال اژدها به فضاپیمای استارشیپ

برنامه اساسی و بنیادی بانک پاسارگاد برای جبران آسیب های سیل اخیر

جک دورسی سال قبل 1.40 دلار از توییتر حقوق گرفت

شماره 1290 روزنامه فرصت امروز

اوبر در شرف ورود به تالار بورس و عرضه عمومی سهام

شماره 1291 روزنامه فرصت امروز

بانک پاسارگاد با تمام توان در مناطق سیل زده امدادرسانی خواهد کرد

فیس بوک سال قبل 20 میلیون دلار برای امنیت زاکربرگ خرج کرد

تبلیغات خلاق

شماره 1292 روزنامه فرصت امروز

قدردانی بیمه پاسارگاد از اقدامات بیمه گذار خسارت دیده

تخفیف اعیاد شعبانیه بیمه پاسارگاد

مدیرعامل وان پلاس: فعلا تصمیمی برای ساخت گوشی تاشدنی نداریم

شماره 1293 روزنامه فرصت امروز

شماره 1289 روزنامه فرصت امروز

راکت اینترنت در سال 2019 شرکت های بیشتری تأسیس می کند

دست‌اندازهای رونق تولید

شماره 1288 روزنامه فرصت امروز

ستاد پشتیبانی در بانک پاسارگاد تشکیل شد

خالق لینوکس: شبکه های اجتماعی زباله ای بیش نیستند

شماره 1287 روزنامه فرصت امروز

سال تعیین سرنوشت به روایت رئیس کل بانک مرکزی

موسس هوآوی: درگیری با آمریکا به نفع ماست

اولویت نظام بانکی در سال 98 از زبان همتی

شماره 1286 روزنامه فرصت امروز

مدیرعامل دایملر: سانحه بوئینگ 737 مکس نشانگر ضعف فناوری خودران است

اوبر با پرداخت 3.1 میلیارد دلار کریم را تصاحب می کند

شماره 1285 روزنامه فرصت امروز

چرا باید با هواپیما سفر کنیم!

تقویم دیجیتال بانک پاسارگاد، قابل نصب روی انواع تلفن همراه

هشدار واتس اپ: فیس بوک خود را پاک کنید!

نرخ‌های چندگانه آجیل در آستانه سال نو/آجیل‌فروشان ناراضی‌اند

تمدید مجوز قبولی اتکایی بیمه پاسارگاد

مراسم رونمایی از مدل Y تسلا تحت تاثیر کفش ‏های ایلان ماسک

آینده قیمت نفت در سال 98

درآمد اپل از سرویس ویدئو تا سال 2024 به 10 میلیارد دلار می رسد

خلاقیت جدید زاکر برگ؛ تولید رایانه ای برای خواندن فکر انسان ها

اوپک آمریکایی در راه است؟!

آیا پول خوشبختی می آورد؟

در جست و جوی زمان از دست رفته

پراید در یک سال چقدر گران شد؟

عوارض آزادراه ها را به طور آنلاین پرداخت کنید