بازار آریا

آخرين مطالب

بررسی اجمالی لایحه بودجه 98 مقالات اقتصادي

بررسی اجمالی لایحه بودجه 98

  بزرگنمايي:

بازار آریا -
ناظر اقتصاد : درحالی‌که طبق قانون، بودجه صرفا سند مالی دخل و خرج دولت برای یک سال است، ولی به واقع نظام بودجه‌ریزی چهره دیگری از ماهیت و محتوای نظام حکمرانی و کشورداری است. اینکه درآمدها و منابع چگونه به‌دست می‌آیند و چگونه مصرف می‌شوند، متاثر از شیوه حکومت‌داری است. نظام بودجه‌ریزی شامل عناصری است که برخی از آنها دائمی و بلندمدت است. در این گزارش به بررسی اجمالی لایحه بودجه 98 پرداخته می‌شود.
برخی دیگر از عناصر هم حسب مورد برای سال مورد برنامه‌ریزی و متاثر از سیاست‌های پیش‌بینی‌شده و متغیرهای محیطی در آن سال پدید می‌آیند و در دوره‌های بعد بودجه‌ریزی حذف می‌شوند. نظام بودجه‌ریزی متشکل از قوانین و مقررات، نهادها و ارکان متولی و ذی‌مدخل در چرخه تهیه و تنظیم، تصویب، اجرا و نظارت و شرح ماموریت آنها و ارتباطات پیشین و پسین اقدامات لازم در فرآیند بودجه‌ریزی است. این موارد اجزای نظام را تشکیل می‌دهند.
به‌راحتی با تحلیل نهادها و حدود اختیارات آنها، کارکرد نظام بودجه‌ریزی و محصول آن می‌توان شیوه حکمرانی دولت را در دوره برنامه‌ریزی شده شناسایی کرد. به‌عنوان مثال با بررسی آثاری که متغیرهای بودجه بر بازارهای مالی و سرمایه و رفتار این بازارها می‌گذارد، کارگزاران مالی و اقتصادی راهبردهای سال برنامه‌ریزی شده را طراحی می‌کنند. سیاست‌گذاری‌های سالانه نظام بودجه‌ریزی به‌طور مشخص استراتژی ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان بازارهای مالی و سرمایه، مردم و حتی سرمایه‌گذاران خارجی را برای سال پیش‌رو تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.
به هر حال در این گزارش به بررسی اجمالی لایحه بودجه سال 98 پرداخته می‌شود.
اهداف بودجه
علاوه بر سیاست‌ها، اهداف و ویژگی‌های خاصی در لایحه لحاظ شده که برخی از آنها مشابه بودجه سال جاری است که در 5 بخش خلاصه می‌شود. ازجمله آنها می‌توان به:
1) حمایت از معیشت عمومی و عدالت اجتماعی
2) حمایت از تولید و اشتغال
3) تقویت انضباط بودجه‌ای
4) اصلاحات در رویه‌ها و فرایندها
5) افزایش پایداری بودجه در مقابل تکانه‌های بین‌المللی اشاره کرد.
خلاصه بودجه
ارقام قانون بودجه سال 97 نشان می دهد، رقم کلی بودجه (سقف بودجه) معادل 1222 هزار میلیارد تومان بوده که این رقم با رشدی 39.3 درصدی در لایحه بودجه سال 98 به 1703 هزار میلیارد تومان رسیده است. منابع بودجه کشور خود به دو قسمت تقسیم می شود که عبارتند از منابع بودجه عمومی دولت و منابع بودجه شرکت های دولتی. منابع بودجه عمومی دولت در قانون بودجه سال 97، 443 هزار میلیارد تومان بوده است که این رقم با افزایشی 7.9 درصدی در لایحه بودجه سال 98 به 478 هزار میلیارد تومان رسیده است. منابع بودجه شرکت های دولتی نیز که در قانون بودجه سال 97، 839 هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود در لایحه بودجه سال 98 با رشدی 51.8 درصدی به 1274 هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.
منابع بودجه عمومی دولت نیز خود به دو دسته تقسیم می شود: منابع عمومی دولت و منابع اختصاصی. منابع اختصاصی، منابعی هستند که قانون محل مصرف آن ها را تعیین می کند و معمولاً این محل مصرف همان دستگاه ایجادکننده درآمد است (مانند درآمد بیمارستان‌ها یا دانشگاه‌ها که برای خودشان صرف می‌شود). منابع عمومی نیز عمدتاً شامل درآمدها (اعم از درآمدهای مالیاتی، جرایم، مجوزها و حق دسترس)، واگذاری دارایی های سرمایه ای (درآمدهای نفتی) و واگذاری دارایی‌های مالی (ایجاد قرض، دین و فروش سهام شرکت‌ها) است. منابع عمومی دولت که کلیدی ترین رقم در بودجه است، در قانون بودجه 97، 386 هزار میلیارد تومان بوده است که با رشدی 5.3 درصدی به 408 هزار میلیارد تومان رسیده است. هر چند در نگاه اول و با افزایش میزان بودجه عمومی دولت می توان گفت، بودجه سال 98 بودجه ای انبساطی بوده است اما با لحاظ کردن تورم حدود 20 درصد و رشد 5.3 درصدی این بودجه نسبت به سال قبل، به این نتیجه خواهیم رسید که این بودجه انقباضی بسته شده است.
در بخش منابع عمومی دولت، آنچه مهم است و شاید برای بسیاری نیز آشناتر باشد، درآمدهای نفتی و درآمدهای مالیاتی است. در لایحه بودجه سال 98 درآمدهای نفتی که با عنوان منابع حاصل از نفت و فرآورده های نفتی از آن یاد شده است با رشد 40 درصدی نسبت به قانون بودجه سال 97 به 142 هزار میلیارد تومان رسیده است. درآمدهای مالیاتی نیز در لایحه بودجه سال 98 با افزایشی 11 هزار میلیارد تومانی نسبت به قانون بودجه سال 97 به 153 هزار میلیارد تومان رسیده است. در مقابل منابع عمومی دولت، برخی از هزینه ها نیز تعریف شده که آن ها را می توان به سه بخش مهم هزینه های جاری (شامل حقوق و دستمزد، یارانه ها و استفاده از کالا و خدمات)، تملک دارایی های سرمایه ای (پروژه های عمرانی) و تملک دارایی های مالی (تسویه قروض و دین) تقسیم کرد.
در زمینه هزینه های جاری باید گفت، این هزینه ها در لایحه بودجه سال 98 در مقایسه با قانون بودجه سال 97 با رشدی 8.8 درصدی از 294 هزار میلیارد تومان به 320 هزار میلیارد تومان رسیده است. هزینه های عمرانی یا همان تملک دارایی های سرمایه ای لایحه بودجه سال 98 در مقایسه با قانون بودجه سال 97 بدون تغییر بوده است و میزان آن 62 هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. در بخش تملک دارایی های مالی لایحه بودجه سال 98 کاهش 18.5درصدی را نسبت به قانون بودجه سال 97 نشان می دهد و از 30.7 هزار میلیارد تومان به 25 هزار میلیارد تومان رسیده است. در هر صورت، خلاصه لایحه بودجه سال 1398 به صورت جدول زیر می‌باشد:
جدول 1: خلاصه لایحه بودجه سال 1398

به طور کل، روش تهیه و تنظیم بودجه و چگونگی آرایش اطلاعات و خصوصا عنوان سرفصل‌های اسناد بودجه نیز نشان می‌دهد که درآمد و هزینه‌ها با چه روش و نظامی محقق می‌شوند و آثار اقتصادی، مدیریتی آنها چیست؟ در سال‌های قبل درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام با عنوان درآمد شناسایی و مصرف آن هم همانند دیگر درآمدهای عمومی بود (متاثر از مفاد تبصره 38 قانون بودجه سال 1358) ولی با اصلاح نظام بودجه‌ریزی که درآمدهای حاصل از فروش نفت خام به‌عنوان منابع حاصل از واگذاری دارایی‌ها و ثروت کشور شناخته می‌شود، دولت و حکمران مکلف شده است که منابع حاصل از واگذاری دارایی‌ها و ثروت مزبور را مجددا به دارایی دیگری تبدیل کند. به هر حال، خلاصه درآمدها و هزینه‌ها در لایحه بودجه سال 98 نیز به شرح جدول زیر است:
جدول 2: خلاصه درآمدها و هزینه‌ها در لایحه بودجه سال 98

نگاه کلی به ارقام بودجه
درنگاهی کلی به بودجه سال 98 به این موارد می توان اشاره کرد:
تعیین 433 هزارمیلیارد تومان منابع درآمدی برای دولت درسال آینده از محل مالیات، واگذاری‌ها، نفت و …
رشد 12 درصدی منابع بودجه
وابستگی 27 درصدی بودجه به نفت
تعیین فروش روزانه 1.5 میلیون بشکه نفت برای سال آینده به قیمت هر بشکه 54 دلار
تعیین نرخ 5700 تومان، به عنوان نرخ تسعیر ارزدر بودجه سال بعد
ثابت ماندن قیمت سوخت و تداوم عرضه بنزین به قیمت لیتری 1000تومان درسال 98
واریز 34 درصد از درآمدهای نفتی دولت به صندوق توسعه ملی درسال 98 طبق برنامه ششم توسعه
اختصاص 14 میلیارد دلار ارز 4200 تومانی برای تامین کالاهای اساسی باهدف حمایت از معیشت مردم
اختصاص 142 هزار میلیارد تومان برای پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی
رشد 44 هزار میلیارد تومانی منابع هدفمندی نسبت به سال جاری
اختصاص 42هزارمیلیارد تومان برای پرداخت یارانه نقدی
ثابت ماندن مبلغ یارانه های نقدی خانوارها درسال 98
افزایش 20 درصدی حقوق کارمندان کشوری و لشکری
اختصاص 2 هزار میلیارد تومان برای همسان سازی حقوق بازنشستگان
تخصیص 7 هزار میلیارد تومان برای مقابله با فقر مطلق و حمایت از اقشار ضعیف
افزایش بودجه عمرانی کشور از 62 هزار میلیارد تومان به 65 هزار میلیارد تومان
اختصاص 35 هزار میلیارد تومان برای طرح تحول سلامت
تخصیص 15 هزار میلیارد تومان برای توازن منطقه‌ای
افزایش 20 درصدی اعتبارات مربوط به بخش کشاورزی
اختصاص 8 هزارمیلیارد تومان برای یارانه گندم
رشد 20 درصدی اعتبارات آب شرب
رشد سه برابری بودجه حمایت از طرح بازآفرینی شهری و بازسازی 300 هزارمسکن فرسوده
رشد 71 درصدی اعتبارات حمایتی از مراکز علم و فناوری
تامین یک میلیارد دلار تسهیلات تامین مالی خارجی به منظور تجهیز آزمایشگاه ها
اختصاص دو هزار میلیارد تومان برای رتبه‌بندی معلمان
اختصاص 43 هزارمیلیارد تومان به اعتبارات هزینه ای مدارس و آموزش و پرورش با رشد 28 درصدی
اختصاص 900 میلیارد تومان به مدارس مناطق محروم
رشد 84 درصدی اعتبارات محیط زیست
رشد 100 درصدی بودجه مربوط به گردشگری
تخصیص 31 هزار و نهصد میلیارد تومان برای بازخرید اوراق مشارکت سال های قبل
تحقق 100 درصدی بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد برای دستگاه های ملی دربودجه سال 98
جزئیات مهم لایحه بودجه
موارد فوق الذکر آمار و ارقام کلی و مهم لایحه بودجه سال 98 در مقایسه با قانون بودجه سال 97 بودند؛ اما در بخش جزئیات نیز آمارهایی وجود دارد که بسیار حائز اهمیت هستند که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم نمود.
دولت در لایحه بودجه سال 98 پیشنهاد داده است که قیمت هر لیتر نفت گاز (گازوئیل) 20 درصد افزایش یابد و بدین ترتیب درآمدهای خود را از این محل 10 هزار و 789 میلیارد ریال پیش بینی نموده است.
دولت در لایحه بودجه سال 98 حقوق ماهانه زیر 2 میلیون و 300 هزار تومان را از پرداخت مالیات معاف نموده است که این سقف همانند سال جاری می باشد و تغییری نکرده است.
ارقام و اعداد لایحه بودجه سال 98 نشان می دهد که دولت تصمیم به توزیع 62 هزار میلیارد تومان یارانه در سال 98 را دارد. همچنین در سال 98، یارانه سه دهک درآمدی با هماهنگی وزارت کار و استانداری ها حذف خواهند شد و خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره)، سازمان بهزیستی و سایر خانواده های کم درآمد کماکان یارانه دریافت خواهند کرد. در لایحه بودجه سال آینده، یارانه نان و خرید تضمینی گندم در مقایسه با قانون بودجه سال جاری با افزایشی 63 درصدی به رقم 6145 میلیارد تومان رسیده است.
دولت پیش بینی نموده است که درآمدهای مالیاتی اش از محل مصرف سیگار در سال 98 حدود 15 هزار میلیارد ریال باشد. همچنین دولت پیش بینی نموده است که از محل شماره گذاری و نقل و انتقال خودرو درآمدی در حدود 2200 میلیارد تومان داشته باشد. میزان درآمدهای دولت از محل مالیات بر ارزش افزوده نیز 38 هزار و 996 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. در زمینه عوارض خروج از کشور، دولت برای هر نفر رقم 220 هزار تومان را در نظر گرفته است. این رقم برای سفر دوم به‌ میزان 50 درصد و سفرهای سوم و بیشتر به‌ میزان 100 درصد افزایش خواهد یافت. همچنین عوارض خروج زائران حج تمتع و عمره معادل 110 هزار تومان و عوارض خروج زائران عتبات عالیات برای خروج از مرزهای هوایی 37 هزار و 500 تومان و برای مرزهای زمینی و دریایی 12 هزار و 500 تومان اعلام شده است. زائران عتبات عالیات (زائران اربعین) که از تاریخ 24 شهریور 98 تا 12 آبان 98 از مرزهای زمینی به ‌مقصد کشور عراق از کشور خارج می شوند از پرداخت عوارض خروج معاف شده اند.
عوارض قبوض آب در لایحه بودجه سال 98 در مقایسه با قانون بودجه سال 97 حدود 33 درصد افزایش یافته است و در لایحه بودجه سال 98 ذکر شده است که عوارض روی قبوض آب مصرفی در سال آینده 50 ریال افزایش خواهد یافت.
بانک مرکزی مکلف شده مبلغ 2 هزار میلیارد تومان تسهیلات از محل منابع قرض الحسنه سیستم بانکی را به مددجویان کمیته امداد و بهزیستی تخصیص دهد.
در لایحه بودجه سال 98 معافیت مالیاتی صادرکنندگانی که ارز حاصل از صادرات خود را به کشور بازنگردانند، برداشته شده است.
سهم صندوق توسعه ملی از درآمدهای نفتی 20 درصد در نظر گرفته شده است. این در حالی است که طبق قانون برنامه ششم توسعه در سال جاری این سهم باید به 34 درصد می رسید که با توجه به شرایط خاص درآمدهای دولت این سهم 20 درصد در نظر گرفته شده است.
مطابق بند «الف» تبصره 16 لایحه بودجه 98، مبلغ وام ازدواج جوانان بدون تغییر نسبت به قانون بودجه سال جاری، همان 15 میلیون تومان به ازای هر نفر با بازپرداخت پنج ساله تعیین شده است.
سهم صندوق توسعه ملی از بودجه 98
طبق بند الف تبصره 1 ماده واحده لایحه بودجه:
سهم صندوق توسعه ملی از منابع حاصل از صادرات نفت (نفت خام، میعانات گازی و خالص صادرات گاز) بیست درصد (٢٠%) تعیین می‌شود. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است در طول سال و متناسب با وصول منابع، بلافاصله نسبت به واریز این وجوه و سهم چهارده و نیم درصد (5/١4%) شرکت ملی نفت ایران از کل صادرات نفت خام و میعانات گازی (معاف از تقسیم سود سهام دولت) و سهم چهارده و نیم درصد (5/١4%) شرکت ملی گاز ایران از محل خالص صادرات گاز (معاف از تقسیم سود سهام دولت و مالیات با نرخ صفر) و همچنین سهم سه درصد (٣%) موضوع ردیف درآمدی ٢١٠١٠٩ جدول شماره (5) این قانون اقدام نماید. مبالغ مذکور به صورت ماهانه واریز و از ماه یازدهم سال محاسبه و تسویه می‌شود. گزارش هزینه کرد وجوه این بند هر سه ماه یکبار توسط وزارت نفت به کمیسیون‌های برنامه و بودجه و محاسبات و انرژی مجلس شورای اسلامی و سازمان برنامه و بودجه کشور ارایه می‌گردد.
نکته مهم این است که در قانون بودجه سال 97 سهم صندوق توسعه ملی از درآمدهای نفتی (منابع حاصل از صادرات نفت خام، میعانات گازی و گاز) 34 درصد تعیین شده بود، در لایحه بودجه 98 که از سوی دولت به مجلس ارائه شده، این سهم به 20 درصد کاهش یافته است.
کاهش سهم صندوق توسعه ملی به معنای محدودیت بودجه برای بسیاری از طرح‌های عمرانی خواهد بود که بودجه آن‌ها از محل صندوق توسعه ملی تامین می‌شده است. اعتبار مشوق‌های توسعه صادرات غیر نفتی که توسط سازمان توسعه تجارت تدوین شده و توسط معاون رئیس جمهور ابلاغ شده است منوط به سهم صندوق توسعه ملی از درآمدهای نفتی است. به بیان دیگر احتمال عدم تخصیص اعتبار برای این مشوق‌ها وجود دارد. تسهیلاتی که منبع تامین اعتبار آن صندوق توسعه ملی است نیز دچار همین مشکل خواهند شد.
سایر مسائل لایحه بودجه
رشد اقتصادی منفی اقتصاد برای سال آینده
از طرفی افزایش تورم ناشی از نوسانات ارزی، مشکلاتی مانند کمبود منابع و سرمایه درگردش برای تهیه مواد اولیه تولید را به وجود آورده است. طبق پیش‌بینی‌های نهادهای بین‌المللی و داخلی از جمله صندوق بین‌المللی پول و مرکز پژوهش‌های مجلس امسال و سال آینده شاهد رکود و رشد منفی در بخش‌های مختلف اقتصادی روبرو خواهیم بود. از طرفی می‌توان امیدوار بود که بتوان تا حدودی میزان درآمدهای مالیاتی را افزایش داد، اما نباید شرایط به‌گونه‌ای باشد که بخش واقعی و شفاف با فشار مالیاتی مضاعف روبه‌رو شوند.
رشد 20 درصدی درآمدهای مالیاتی
برخی از کارشناسان معتقدند در لایحه بودجه حدود 20 درصد رشد مالیاتی با توجه به نرخ تورم می‌توان پیش بینی کرد. افزایش تورم باعث می‌شود بتوان در بخش مالیات بر ارزش افزوده، درآمد خوبی وصولی کرد. با این حال نسبت این نوع مالیات به تولید ناخالص داخلی GDP پایین است.
نرخ تسعیر در لایحه بودجه 98
به گزارش فارس، برخی از متغیرهای لایحه بودجه 98 از سوی مسئولان مطرح شده، پیشتر رئیس‌جمهور در سفر آذربایجان غربی عنوان کرده بود نرخ تأمین کالاهای اساسی برای سال آینده 4200 تومان سال جاری ثابت باقی می‌ماند. نرخ تسعیر برای دیگر مصارف نیز با نظرات مختلفی روی کاغذ در حال بررسی است. یکی از پیشنهادها در نظر گرفتن نرخ میانگین 4200 تومان و نرخ نیمایی است. آخرین خبرها نشان می‌دهد، نرخ تسعیر 8 هزار تومان تعیین شد.
اعتبار طرح‌های عمرانی 13 درصد رشد دارد
نکته دیگر رشد 13 درصدی تملک دارایی‌های سرمایه‌ای نسبت به مصوب سال 97 بوده که طبق صحبت‌های رئیس سازمان برنامه و بودجه در حاشیه جلسه هیات دولت اعلام شد.
رشد هزینه جاری 8 درصد
از لایحه بودجه سال 98 خبر می‌رسد که با افزایش ضریب حقوق 20 درصدی کارمندان و پیش‌بینی صفر بودن سایر هزینه‌های جاری به نظر شاهد رشد حدود 7 تا 8 درصدی هزینه‌های جاری باشیم.
سهم نفت در بودجه
آمارهای رسمی نشان می‌دهد، سهم نفت از هزینه‌های جاری که طی سال‌های اخیر روند کاهشی داشته از سال 96 به بعد با رشد همراه بوده و مجدد اتکا به درامد منابع بین النسلی و فسیلی افزایش یافته است.
مالیات راه چاره جبران درآمدها
بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند جبران کمبود درآمدهای نفتی را می‌توان با عزمی راسخ از محل فرار مالیاتی و توسعه پایه‌های مالیاتی اعم از عایدی سرمایه‌،‌ حذف معافیت‌های مالیاتی و اجرای سایر قوانین موجود مرتفع کرد.
بر این اساس شواهد نشان می‌دهد هنوز میزان صادرات نفت، قیمت، نرخ تسعیر برای سایر مصارف، سهم صندوق توسعه ملی، میزان درآمدهای ناشی از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در تبصره 14 لایحه بودجه جمع‌بندی نشده و به جلسات شنبه و یکشنبه موکول شده است.
میزان صادرات نفت در شرایط تحریم
برخی پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد، حداکثر میزان صادرات نفت بین 1 تا 1.5 میلیون بشکه در روز با قیمت 60 تا 65 دلار مطرح است. قوی ترین گمانه از صادرات یک میلیون بشکه با نفت 60 دلاری حکایت دارد.
بودجه شرکت‌ها شفاف شود
یکی از بخش‌های مغفول مانده در بودجه مربوط به بودجه شرکت‌های دولتی است که چون بودجه آنها به صورت جمعی خرجی آورده می‌شود و درآمد آنها در خود شرکت‌ها هزینه می‌شود و فقط ارقام آن در کل لایحه بودجه آورده می‌شود، حکم حیاط خلوت و صندوقچه در بسته را دارد. می‌توان در راستای عملی کردن شعار تقویت انضباط بودجه‌ای، اصلاح رویه‌ها و شفافیت، دولت به منابع و مصارف این بخش ورود کند، حتی الامکان مقداری از هزینه‌های جاری را از این محل تامین کند.
جمع بندی
رقم کل بودجه سال 98 در حدود 17 میلیون میلیارد ریال پیشنهاد شده است، این در حالی است که رقم بودجه سال 97 در حدود 12 میلیون میلیارد ریال می‌باشد. با این حال، به طور کلی می‌توان گفت که بودجه سال 98 با توجه به تورمی که در اقتصاد وجود دارد یک بودجه انقباضی است. به بیان دیگر، هر چند رقم بودجه سال 98 نسبت به سال 97 بیش از 40 درصد رشد داشته است، با این حال این رقم کمتر از نرخ واقعی تورم در کشور می‌باشد. به هر حال، مهمترین تغییر در لایحه بودجه سال 98 کاهش 14 درصدی سهم صندوق توسعه ملی بوده است. بودجه سایر سازمان‌ها و دستگاه‌های دولتی مخصوصا دانشگاه‌ها به نسبت تورم، شاهد درصدی افزایش بوده است. در نهایت، لایحه بودجه سال 98 در کمیسیون‌های تخصصی مجلس مورد بررسی قرار می گیرد و سپس نمایندگان نظرات خود را درباره آن اظهار خواهند داشت. با توجه به این که کاهش سهم صندوق توسعه ملی قبلا در رسانه‌ها مطرح شده بود، احتمال تغییر آن توسط نمایندگان بعید به نظر می‌رسد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

چند نکته برای رونق صنعت غذا

سه چالش صنعت روغن نباتی

دو تهدید برای «زمین رایگان گردشگری»

چرا مدیران ایده‌های کارمندان را نادیده می‌گیرند؟

میزان جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی استان‌های ایران

مصائب دستفروش، آسیب‌های دستفروشی

بررسی خورد و خوراک در دوره قاجار

کارآفرینی اجتماعی: ایجاد مدل کسب و کار جدید در راستای خدمت به فقرا

چالش استارت‌آپ‌های گردشگری

گروه سنی املاک پرمتقاضی در بازار مسکن

پاکسازی اقتصاد از درآمد نفتی

برنامه بانک مرکزی برای کنترل تورم

کم‌فروشی در نان همچنان ادامه دارد

بازار سرمایه گذاری خطرپذیر در سه ماهه نخست 2019

کم مصرف کنید تا بستانکار شوید!

تجربیات جهانی و آسیب شناسی بیکاری فارغ التحصیلان در کشورهای مختلف

دلایل کاهش رتبه ایران در رقابت‌پذیری اقتصادی

قیمت امروز مسکن واقعا غیرعادی است؟

سقوط قیمت خودرو در راه است؟

آخرین وضعیت اقتصادی ایران

چگونه فروشنده‌ای موفق تر باشیم؟

بزرگترین اشتباه‌های برندها در اینستاگرام کدام است؟

5 راهکار برای ارتباط تاثیرگذار با کارمندان

چگونه کودک کارآفرین بار بیاوریم؟

چراغ سبز دولت به مالیات مسکن

وضعیت مناطق آزاد تجاری و حمل و نقل صادرات غیرنفتی ایران

کمترین رشد اقتصادی در کدام کشورهاست؟ + رتبه ایران

آغاز عصر جدید بازار مالی ایران

استراتژی تامین مالی خرد

اما و اگرهای بازار متشکل ارزی

مصرف سوخت در ایران چقدر است؟

سرمایه گذاری در خدمات مالی

الگوی رفتاری در بازار وام

بروز فساد در شرایط کوپنی شدن کالاهای اساسی

وعده‌های وزیر نفت محقق می‌شود؟

سلطان پیش‌فروش خودرو کیست؟

اقتصاد و درآمد پایدار شهری

قرار است نرخ دلار بشکند؟

کلان داده ها: حجم بازار و روند آتی

حرکت لاک‌پشتی خصوصی‌سازی

تغییرات قیمتی ارزان‌ترین‌ها در بازار خودرو

جیب خالی، پز عالی!

روند صعودی اجاره‌نشینی در کشور

سه افسانه‌ نوآوری و سیاست‌های ناکارآمد نوآوری

اشتغال و سطح تحصیلات از نگاه آمار

سه اهرم ایران در برابر تحریم‌های نفتی

9 شرط سهمیه‌بندی بنزین

کدام روش سرمایه گذاری در ایران پربازده اما کم ریسک ترین است؟

ریزه کاری‌های قانون جدید چک

کارآفرینی قومی : مشارکت اقتصادی پناهندگان، مهاجران و گروه‌های قومی