بازار آریا

آخرين مطالب

مرکز پژوهش‌های مجلس برآورد کرد

مرز ریالی فقر در ایران اقتصاد ايران

مرز ریالی فقر در ایران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - دنیای اقتصاد : بازوی پژوهشی مجلس در یک گزارش تحلیلی، مرز ریالی فقر در ایران را مشخص کرد. این گزارش با یک رویکرد جدید نسبت به روش هزینه نیازهای اساسی، به برآورد خط فقر مطلق در سال 1395 پرداخته است. در این پژوهش، با توجه به خوشه‌بندی استان‌ها، چهار خط فقر برای مناطق شهری و پنج خط فقر برای مناطق روستایی ارائه شده است. این برآوردها نشان می‌دهد در سال 1395 خط فقر ماهانه یک خانواده چهار نفره شهری در بیشترین حد آن در تهران 2 میلیون و 76 هزار تومان و کمترین میزان خط فقر شهری در کشور 983 هزار تومان بوده است. همچنین در مناطق «روستایی» استان تهران و البرز، بیشترین خط فقر ماهانه یک خانوار چهار نفره یک میلیون و 167 هزار تومان بوده که این رقم نیز برای دورافتاده‌ترین روستاهای کشور 543 هزار تومان گزارش شده است. «دنیای اقتصاد» بر اساس آمار مرکز پژوهش‌ها و تعدیل آن با شاخص تورم بانک مرکزی، برآوردی از خط فقر در آبان سال جاری ارائه کرده است. بر این اساس ‌خط فقر خانوار چهار نفره در تهران حدود 3 میلیون و 176 هزار تومان بوده و این رقم در کمترین سطح مناطق شهری یک میلیون و 500 هزار تومان محاسبه شده است. همچنین خط فقر خانوار چهار نفره در روستاهای تهران و البرز یک میلیون و 800 هزار تومان و برای روستاهای دورافتاده 830 هزار تومان برآورد می‌شود.
روز گذشته مرکز پژوهش‌های مجلس محاسبات جدیدی از خط فقر را منعکس کرد. این محاسبه با رویکرد خوشه‌ای معطوف به سال 1395 بوده و نشان می‌دهد که خط فقر ماهانه برای خانواده شهری 4 نفره در تهران حدود 2 میلیون و 76 هزار تومان بوده است. همچنین در کمترین حالت برای یک خانوار 4 نفره شهری این رقم 983 هزار تومان گزارش شده است. همچنین خط فقر ماهانه برای خانواده روستایی 4 نفره در استان تهران و البرز یک میلیون و 167 هزار تومان بوده که این رقم در حداقل‌ترین سطح برای روستاهای دورافتاده 543 هزار تومان گزارش شده است. «دنیای‌اقتصاد» بر اساس رشد شاخص بهای قیمت‌ها، این ارقام را برای آبان ماه سال‌جاری به‌روز کرده است. برآوردها از آمارهای مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که خط فقر ماهانه برای خانواده 4 نفره شهری تهران حدود 3 میلیون و 200 هزار تومان است که این رقم برای سایر شهرها حداقل یک میلیون و 500 هزار تومان (بر اساس موقعیت جغرافیایی) قرار دارد. همچنین خط فقر ماهانه برای خانواده 4 نفره روستایی در استان تهران و البرز رقم یک میلیون و 800 هزار تومان بوده که این رقم برای روستاهای مناطق محروم 831 هزار تومان برآورد می‌شود. این آمار برآورد تقریبی است که بر اساس آمارهای مرکز پژوهش‌های مجلس در سال 1395 محاسبه شده است.
تعیین خط فقر در اقتصاد کشور، همیشه دغدغه کارشناسان و اقتصاددانان بوده است. با توجه به افزایش نرخ تورم در ماه‌های نخست سال جاری و کاهش ارزش واقعی درآمد خانوارها، اهمیت شناسایی خط فقر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. در نبود آمار رسمی درخصوص متغیر خط فقر، بسیاری از افراد رقم‌های متفاوتی را عنوان می‌کنند که این رقم تا 6 میلیون نیز برای هر خانوار عنوان شده است. مرکز پژوهش‌های مجلس با توجه به اهمیت موضوع و ضعف مراکز تحقیقاتی رسمی کشور، در نظر دارد با محاسبه خط فقر در سال‌های مختلف و بررسی ویژگی‌های خانوارهای فقیر، دلالت‌های مختلف سیاستی را در این زمینه بررسی کند. نتایج این مطالعات می‌تواند رهنمون مناسبی برای نمایندگان مجلس و دولت در سیاست‌های حمایتی و فقرزدایی باشد. کارشناسان گزارش نخست را با هدف ارائه یک روش قابل‌قبول برای محاسبه خط فقر و برآورد خط فقر برای سال‌های گذشته و آینده عنوان کردند، همچنین جزئیات این محاسبات در این گزارش منعکس شده تا رهنمونی برای پژوهشگران باشد.
این مطالعه با معرفی متداول‌ترین روش‌های محاسبه خط‌فقر برای نیازهای اساسی و مصرف انرژی غذایی، بر اساس رویکرد جدید نسبت به روش‌های هزینه نیازهای اساسی، به برآورد خط فقر مطلق در سال 1395 در کشور پرداخته است. در این پژوهش، خط فقر «مطلق» مورد بررسی قرار گرفته و منظور از فقر مطلق در تمام این پژوهش، آن است که می‌توان «ناتوانی در کسب حداقل استاندارد زندگی تعریف کرد.» فقرمطلق عدم دسترسی به حداقل‌های معیشت در جامعه را بررسی کرده و تحت‌تاثیر توزیع درآمد در جامعه نیست. در مطالعات مربوط به این نوع فقر به موضوع تامین حداقل نیازهای اساسی پرداخته می‌شود، بنابراین در برخی از کشورهای پیشرفته حتی ممکن است، فقیر مطلق وجود نداشته باشد. اما در کشورهایی که دچار فقر مطلق هستند، یعنی بخشی از جامعه هنوز امکان دستیابی به حداقل‌های زندگی را ندارند، بررسی فقرنسبی در مقایسه با فقر مطلق اهمیتی ندارد.
روش محاسبه خط فقر
اصولا در مطالعات بسیار، روش‌های متفاوتی برای محاسبه خط فقر در نظر گرفته می‌شود و به همین دلیل، نتایج متفاوتی درخصوص آمار خط فقر وجود دارد. روش مورد استفاده در این مطالعه، روش هزینه حداقل نیازهای اساسی تکراری (Cost of Basic Needs) است. در این روش یک سبد خوراکی به‌عنوان مرجع انتخاب می‌شود که در این مطالعه سبد خوراکی تامین‌کننده 2100 کیلو کالری انتخاب می‌شود. سپس هزینه دستیابی به این سبد برای فقرا بر اساس داده‌های موجود، استخراج می‌شود. با مشخص شدن هزینه تامین این سبد، خط فقر خوراکی به دست می‌آید. سپس با استفاده از معکوس ضریب اِنگل در حول و حوش خط فقر (سهم هزینه خوراکی از کل هزینه خانوار) خط فقر کل تخمین زده می‌شود. منطق استفاده از ضریب اِنگل آن است که فرض می‌شود شخصی که هزینه خوراکش در محدوده خط فقر است، سایر هزینه‌هایش نیز متناسب با آن است.
ملاحظات جغرافیایی
یکی از چالش‌های اساسی مرتبط با محاسبه خط فقر در یک کشور، لحاظ تفاوت‌ها در مناطق جغرافیایی مختلف در کشور است. به‌خصوص در کشورهایی که دارای تنوع اقلیمی هستند، محاسبه یک خط فقر کشوری، نمی‌تواند معیار دقیقی به‌دست دهد. برای این منظور به‌طور معمول خط فقر شهری و روستایی به‌طور جداگانه محاسبه می‌شود، اما از آنجا که استاندارد و هزینه‌های زندگی در شهرهای مختلف در کشورهایی که دارای تنوع اقلیمی هستند، تفاوت زیادی دارد، حتی محاسبه دو خط فقر جداگانه شهری و کشوری نیز برآورد مناسبی نخواهد بود. ایران نیز از جمله کشورهایی است که دارای تنوع زیادی به لحاظ سطح قیمت‌های سبد کالای مصرفی خوراکی و سایر هزینه‌های مصرفی است و از این‌رو نمی‌توان تنها یک خط فقر برای تمامی نقاط شهری یا روستایی در نظر گرفت.
در این پژوهش، به‌جای برآورد خط فقر کشوری (شهری و روستایی) 9 خط فقر (چهار خط فقر شهری و 5 خط فقر روستایی) محاسبه شده است. به این منظور از روش هزینه نیازهای اساسی تکراری استفاده شده، با این تفاوت که نوآوری‌هایی که مرتبط با ویژگی‌های جغرافیایی ایران است، به کار بسته شده است. بر این اساس، استان‌های دارای بردار قیمتی مشابه در مواد غذایی و مسکن را در یک گروه (خوشه) تعریف کرده و خط فقر برای هر خوشه به‌طور جداگانه محاسبه شده است. از جمله تفاوت‌های روش جدید فروش هزینه نیازهای اساسی تکراری نسبت به روش متداول آن می‌توان به ساخت شاخص قیمت برای حقیقی‌سازی قیمت‌ها به منظور مرتب‌سازی خانوارها در کشور و استفاده از تکرار مراحل مختلف برای رسیدن به همگرایی در خط فقر اشاره کرد. همچنین لحاظ قیمت مسکن در بردار قیمت و روش خوشه‌بندی و حقیقی‌سازی هزینه‌های صورت گرفته، از جمله نوآوری‌های انجام شده در این مطالعه است.
نتایج خط فقر
نتایج حاصل از محاسبه خط فقر در مناطق شهری در سال 1395 نشان می‌دهد که خوشه شامل شهرستان تهران با خط فقر سرانه معادل ماهانه حدود 770 هزار تومان، دارای نرخ فقر حدود 12 درصد است. تعریف سرانه نیز به شکلی است که به ازای هر نفر، ضریب یک وجود ندارد، به‌طوری که این ضریب برای بزرگسال یک، نفر دوم بزرگسال برابر 7/ 0 و بچه‌ها ضریب 5/ 0 خواهند داشت. در نتیجه خط فقر برای یک خانوار چهار نفره 2 میلیون و 79 هزار تومان است، که با ضرب عدد 770 هزار تومان در 7/ 2 به دست آمده است.
خط فقر سرانه ماهانه برای خوشه دیگری که شامل اغلب شهرهای پرجمعیت است 500 هزار تومان و نرخ فقر حدود 5/ 14 درصد است. دو خوشه دیگر (شامل مناطق شهری سایر استان‌ها که بر اساس بردار قیمت به دو گروه تقسیم شدند) با خط فقر سرانه معادل ماهانه 360 و 410 هزار تومان، دارای نرخ فقر حدود 4/ 15 درصد هستند. نرخ فقر کل در مناطق شهری نیز 9/ 14 درصد برآورد شده است. نتایج حاصل از تعیین خط فقر در مناطق روستایی در سال 1395 نشان می‌دهد که خوشه شامل استان‌های سیستان و بلوچستان، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد با خط فقر سرانه معادل ماهانه حدود 200 هزار تومان (کمترین مقدار خط فقر در خوشه‌های روستایی) نرخ فقری حدود 5/ 13 درصد دارند. خوشه شامل مناطق روستایی استان‌های تهران و البرز نیز با خط فقر سرانه معادل ماهانه حدود 430 هزار تومان و نرخ فقر حدود 5/ 14 درصد بیشترین فقرا را در خود جای داده است. همچنین در این گزارش نرخ فقر کل در مناطق روستایی نیز 6/ 11 درصد برآورد شده است.
خط فقر سال 1397
اگر چه مرکز پژوهش‌های مجلس، نتایج خود را برای سال جاری تعمیم نداده است، اما می‌توان با یک محاسبه ساده حدود خط فقر را برای سال جاری مشخص کرد. محاسبات «دنیای اقتصاد» نشان می‌دهد بر اساس آمارهای بانک مرکزی، تورم در آبان ماه 1397، نسبت به سال 1395 به میزان 53 درصد افزایش یافته است. بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهد اگر این خط فقر با نرخ تورم تعدیل شود، برای آبان ماه سال جاری نرخ خط فقر سرانه ماهانه شهر تهران یک میلیون و 178 هزار تومان می‌شود که این رقم برای یک خانواده چهار نفره 3 میلیون و 180 هزار تومان خواهد بود. همچنین در پایین‌ترین خوشه مناطق شهری این رقم حدود یک میلیون و 500 هزار تومان برای یک خانواده چهار نفره محاسبه شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که خط فقر روستایی در استان‌های تهران و البرز برای یک خانوار چهار نفره حدود یک میلیون و 800 هزار تومان و این رقم برای روستاهای محروم مانند سیستان و بلوچستان، ایلام و کهکیلویه و بویر احمد 831 هزار تومان گزارش شده است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تلاش سازمان یافته برای شکست طرح مالیات بر عایدی سرمایه

پیازی که به موز رسید

بررسی دولت برای پیدا کردن دلیل گرانی ها

پیش نیازهای افزایش قیمت بنزین

نرخ بیکاری فرانسه در پایین‌ترین سطح 10 سال اخیر

خرید مستقیم و پرداخت تسهیلات بلاعوض برای جبران گرانی مصالح ساختمانی

بسته جدید بانک مرکزی برای برگشت ارز صادرات

نسخه‌پیچی صندوق بین‌المللی پول برای اصلاح بودجه ایران

طرح تکراری «شناسنامه شغلی» باز هم در دستور کار

انتقاد رئیس شورای رقابت از قیمت‌گذاری خودروها

فروش فوری دو مدل خودرو برای امروز

گام‌های بلند برای خودکفایی در تولید تایر

احتمال تغییر ساعت کاری ادارات بخاطر صرفه جویی در برق

تمدید مهلت فروش سهام بانک‌های ادغامی

نحوه ترمیم «حقوق» بازنشستگان کشوری

برنامه آلمان برای دوری از رکود مالیاتی

روحانی: درآمد کشاورز گندمکار 12 برابر شده است

روحانی آمار اشتغال دولتش را با دولت احمدی‌نژاد مقایسه کرد

مهلت 15 روزه فروش سهام بانک‌های ادغامی

خودروسازان در قبال خسارت تصادف مسئول شدند

نسخه پیچی صندوق بین المللی پول برای اصلاح بودجه ایران در جنگ اقتصادی

اضافه برداشت بانک ها به حداقل رسید

قیمت سبزیجات در بازار تره بار

کاهش شدید بهای طلا در بازار

دل پُر تولیدکنندگان

مردم نگران کالاهای اساسی نباشند

خبرهای خوب از بازار کاغذ

واردات غذای سگ و گربه به کشور 5برابر شد!

علل تاخیر در راه اندازی بازار متشکل ارزی

افزایش حقوق کارمندان از این ماه باید پرداخت شود

صادرات فرآورده‌های نفتی به افغانستان متوقف شد

ثبت نام جدید برای دریافت سهام عدالت چگونه است؟

بالاخره صدای مستاجران شنیده شد!

دلار در آستانه سقوط به کانال 13 هزار تومان

کاهش اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی

میلیونر های فقیر در ایران

تخریب ویلای میلیاردی بعد از یک سال

آیا برج های میلیاردی خالی از سکنه مشمول احتکار می شوند‌؟

روغن موتور برای چندمین بار گران شد

شناسه برخط «شهاب» را از شعب بانک ملی ایران بگیرید

انتخاب موزه بانک ملی ایران به عنوان موزه برتر کشور

"برای مردم موهبت باشیم نه هزینه"

معرفی "دربندی" به عنوان مدیر جدید سرپرستی بیمه کوثر در خوزستان

ارائه خدمات به بیماران هموفیلی کاهش نداشته است

سیمان ارومیه به ازای هر سهم 500 ریال سود تقسیم کرد

معامله 12 قرارداد قیر صادراتی در قالب کشف پریمیوم

اولویت اصلی شستا شفافیت است

تصمیم بی‌سابقه مجلس برای خودروسازان

طلا گزینه خوبی برای سرمایه گذاری است؟

اگر زیر 3میلیون و 400 تومان درآمد دارید زیر خط فقرید