بازار آریا

آخرين مطالب

در جست وجوی اقتصاد دانش بنیان مقالات توليد و تجارت

در جست وجوی اقتصاد دانش بنیان

  بزرگنمايي:

بازار آریا - اقتصاددانان معتقدند راه میان بر برای رسیدن به توسعه، تکیه بر اقتصاد دانش بنیان است؛ موضوعی که اگرچه در سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی نیز به چشم می خورد، اما موانعی ساختاری برای دستیابی به آن وجود دارد. امروزه نقش فناوری در توسعه اقتصادی، امری بدیهی است و بی تردید فناوری مهم ترین عامل توسعه اقتصادی در هزاره سوم میلادی است؛ چنانچه اقتصادهایی که بر پایه تولید دانش فنی و محصولات دانش بنیان بنا نهاده شده اند، روند پایدارتری در فرآیند توسعه دارند. ایجاد چنین ساختارهای اقتصادی مستلزم فراهم کردن زیرساخت‎های مناسب برای رشد و تعالی شرکت های دانش بنیان به عنوان ستون های اصلی توسعه اقتصادی است، بنابراین در نبود بخش خصوصی توانمند و شرکت های صنعتی قدرتمند در اقتصاد ایران، این وظیفه به عهده نهادهای دولتی است تا با سیاست های حمایتی بتوانند پایه های توسعه اقتصاد دانش بنیان را در کشور بنا کنند.
به گفته تیِری جانسِن، چرخه حیات یک شرکت دانش بنیان به هفت مرحله دانه گذاری (Seed)، شروع(Start-up)، رشد(Growth)، ثبات (Established)، توسعه(Expansion)، بلوغ (Mature) و خروج (Exit) تقسیم شده است و نگاهی به این چرخه حیات نشان می دهد که شرکت های دانش بنیان در مراحل اول تا سوم، نیاز به حمایت های مستقیم دولتی در ایران دارند.
این همان نکته ای است که بازوی پژوهشی مجلس نیز با آن موافق است و باور دارد با وجود سیاست ها و قوانین حمایتی، اغلب چالش های موجود در حوزه اقتصاد دانش بنیان، متأثر از عدم اجرای قوانین است و این موضوع، اراده دولت را در اجرای کامل و دقیق قانون می طلبد.
البته مرکز پژوهش های مجلس در تازه ترین گزارش خود بیشتر بر چالش ها و راهکارهای توسعه صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان متمرکز شده است.
این گزارش با بیان اینکه میزان صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان به عنوان یکی از معیارهای تحقق اقتصاد دانش بنیان و اقتصاد مقاومتی در کشور مطرح است، آورده است: با اینکه سیاست های کلان و قوانین مختلف بر توسعه صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان تأکید دارد، اما با این حال، متولی رسمی برای اندازه گیری و گزارش دهی منظم آن در کشور تعیین نشده است و در نتیجه آمار رسمی وجود ندارد. در این خصوص برآوردها نشان می دهد در سال 1395 میزان صادرات محصولات با فناوری بالا که در گمرک ثبت شده، حدود 425میلیون دلار بوده است و با در نظر گرفتن صادرات خدمات فناوری اطلاعات به میزان 180میلیون دلار می توان گفت که کل صادرات خدمات و محصولات دانش بنیان در سال 1395 حدود 605 میلیون دلار بوده است.
گزارش مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد که ارزش دلاری صادرات محصولات با فناوری بالا در سال 1395 نسبت به سال های قبل، رشد قابل توجهی نداشته است و حتی در مقایسه با متوسط سال های 1388 تا 1390 کاهش هم دارد و این میزان تنها حدود یک درصد از کل ارزش صادرات غیرنفتی را تشکیل می دهد.
بازوی پژوهشی مجلس، عوامل متعددی را بر توسعه صادرات متکی بر فناوری های بالا موثر می داند که از آن جمله به میزان نوآوری، سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه، نیروی کار متخصص (سرمایه انسانی) و شرایط اقتصادی از قبیل رشد اقتصادی، تولید ناخالص داخلی، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، درجه باز بودن اقتصاد و نوسانات نرخ ارز اشاره می کند. در نظر گرفتن این عوامل برای بهبود صادرات این بخش نیازمند رویکردی بلندمدت است، اما در کوتاه مدت برای بهره برداری از ظرفیت های تولیدی موجود نیز موانع بسیاری وجود دارد. رفع این موانع که اغلب در انتهای زنجیره عرضه این محصولات به خارج از کشور هستند، تقاضای بیشتری را برای تولید پدید می آورد و بر افزایش تولید این محصولات مؤثر خواهد بود.
شرایط اقتصادی موجود در کشور به دلایل متعددی باعث می شود هزینه صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان برای صادرکنندگان گران تر از دیگر کشورها تمام شود. تأمین منابع مالی به علت نرخ بالای بهره بانکی در کشور در مقایسه با دیگر کشورها شرایط رقابتی را سخت می کند. همچنین عدم عضویت در سازمان جهانی تجارت به پرداخت تعرفه های بالاتری نسبت به سایر کشورهای عضو برای ورود کالا به کشور مقصد منجر می شود. علاوه بر این دو مورد، عدم برقراری روابط بانکی بر اثر تحریم ها نیز می تواند هزینه بازگشت پول به کشور را افزایش دهد.
به علت اینکه غالب محصولات دانش بنیان توسط شرکت های کوچک و متوسط با شرایط بسیار متنوع تولید می شوند، این شرکت ها دارای چالش های صادراتی متنوعی هستند. برای مثال، مشکل صادرات بعضی از محصولات دانش بنیان صرفا با کوتاه شدن زمان توقف کالا در مبادی خروجی از کشور رفع خواهد شد و برخی دیگر صرفاً به تضمین های مالی در کشور مقصد نیازمندند.
با مرور سیاست ها و قوانین مرتبط با توسعه صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان می توان مشاهده کرد که سیاست ها و قوانین مختلفی در اکثر حوزه های موضوعی مربوط به توسعه صادرات این بخش وجود دارد، بنابراین به نظر می رسد اغلب چالش های موجود متأثر از عدم اجرای قوانین است. برای مثال، چالش هایی مثل عدم شناخت بازارهای دارای پتانسیل صادرات و عدم بهره برداری کامل از ظرفیت شرکت های دانش بنیان در جهت افزایش صادرات محصولات شان نشان دهنده این موضوع است که سیاست های مرتبط با توسعه این حوزه به خوبی پیاده سازی و اجرا نشده است. همچنین این حوزه نیازمند تغییر رویکرد با هدف گسترش مذاکرات دیپلماتیک با کشورهای هدف صادراتی است. راهکارهای ارائه شده در مورد شرایط اقتصادی، مشوق ها، جوایز صادراتی، معافیت های مالی و حمایت های گمرکی نیز ناظر به اجرای بهتر و دقیق تر قوانین است.
بنابراین، با وجود سیاست ها و قوانین حمایتی برای توسعه صادرات دانش بنیان، اجرای کامل و دقیق قانون توسط دولت می تواند به شناسایی موانع توسعه صادرات این بخش کمک کند و انتظار می رود سیاستگذاران از طریق رفع چالش های اقتصادی و ساختاری و به کارگیری راهکارهای ارائه شده در بهبود دیپلماسی اقتصادی، زیرساخت مدیریتی داخلی، زیرساخت های توسعه صادرات در داخل کشور، حمایت های گمرکی، مشوق ها، جوایز صادراتی و معافیت های مالی برای ارتقای صادرات دانش بنیان اهتمام جدی بورزند.
ارتباط با نویسنده : [email protected]





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

استعفای هم‌بنیانگذار توییتر پس از 12 سال فعالیت

تلویزیون‌های اولد پاناسونیک 2 برابر می‌شوند!

مهم ترین وجه توسعه ملی، توسعه علمی است

مهجوریت انجمن های علمی ایران

وام‌های بانکی از کجا سر در می‌آورند؟

سهم رو به افزایش نفت خام در بودجه+اینفوگرافیک

زیر پوست اقتصاد

آمازون در 2 سال گذشته هیچ مالیاتی در آمریکا پرداخت نکرده است

آخرین تحولات قیمتی در بازار طلا، ارز و خودرو | 30 بهمن 97

افزایش حقوق کارگران فعلا پَر!

نگاهی راهبردی به مولفه های اقتصادی گام دوم انقلاب

ال جی: به جای تولید موبایل تاشو باید به فکر نجات برندمان باشیم

توییتر احتمالا به جای امکان ویرایش توییت ها، میزبان قابلیت «شفاف سازی» می شود

اپل استارتاپی در حوزه اپلیکیشن های صوتی خریداری کرد

ایران کجای جهان ایستاده است؟

آمازون استارتاپ Eero را برای توسعه خانه های هوشمند می خرد

ساخت یک کتابخانه در منطقه کوهدشت توسط بانک پاسارگاد

سازو کارهای تخصصی برای تامین مالی ارزی صادرات

توهم رشد صادرات با افزایش نرخ ارز

گاوصندوق بودجه

با حمایت و حضور بانک انصار هشتمین همایش بانکداری الکترونیک و نظام های پرداخت برگزار شد

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز در بازار 1397/11/15

تورم قانونی در کمین اقتصاد ایران

اپل، فیس بوک را از استفاده از برنامه های iOS منع کرد

استراتژی ثروتمندترین مرد جهان چیست؟

20 راهکار برای افزایش انرژی بدن در محل کار (اینفوگرافی)

آخرین قیمت خودرو: تازه ترین تحولات بازار خودرو – بروز رسانی در 14 بهمن 97

اوبر و استارباکس برای تحویل قهوه با یکدیگر همکاری می کنند

شمارش معکوس برای راه اندازی SPV

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز در بازار 1397/11/06

انتشار بروشور خدمات بانک پارسیان ویژه نابینایان

نگاهی به هزینه و فایده صنعت خودرو برای اقتصاد ملی

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز در بازار 1397/11/07 / حباب در بازار سکه

تنگنای بانک های دولتی در بودجه 98

گوگل در دیوان عالی آمریکا از اوراکل شکایت کرد

جایزه مسئولیت های اجتماعی به فولاد مبارکه اختصاص یافت

قیمت طلا در بازارهای جهانی ثابت ماند

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز در بازار 1397/11/08

مک آفی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا شرکت می کند

استقبال کم نظیر مشتریان از بسته حمایتی ویژه بانک پاسارگاد

صعود قیمت طلا در بازارهای جهانی به بالاترین رکورد در هفت ماه گذشته

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز در بازار 1397/11/09

چرتکه چین

اپل تا پایان فروردین از سرویس استریم ویدئویی خود رونمایی می کند

قیمت طلا در بازارهای جهانی باز هم رکورد زد

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز در بازار 1397/11/10

قیمت طلا در نظرسنجی جدید رویترز در سال 2019 بالاتر خواهند رفت

مدیرعامل جدید اینتل منصوب شد

نرخ بیکاری آمریکا به بالاترین سطح در 7 ماه اخیر رسید

قیمت طلا در بازارهای جهانی از روند صعودی خود بازماند