بازار آریا

آخرين مطالب

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر تا فصل سوم 2018 مقالات اقتصادي

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر تا فصل سوم 2018

  بزرگنمايي:

بازار آریا -
ناظر اقتصاد : سرمایه خطرپذیر سرمایه‌ای است که به همراه کمک‌های مدیریتی، در اختیار شرکت‌های جوان، کوچک، به سرعت در حال رشد و دارای آینده اقتصادی قرار می‌گیرد. سرمایه خطرپذیر، از منابع مهم تأمین مالی شرکت‌های کوچک و نوپا است. به بیان دیگر، می‌توان گفت شرکت‌های سرمایه‌گذاری پول و تجارب مدیریتی را در اختیار شرکت‌های در حال رشد قرار می‌دهند و آن‌ها هم این امکانات را برای تبلیغات، پژوهش، ایجاد زیرساخت و تولید محصول استفاده می‌کنند. شرکت سرمایه‌گذار را بنگاه وی سی (VC Firm) و پولی که به شرکت در حال رشد داده می‌شود سرمایه خطرپذیر (venture capital fund) گفته می‌شود. شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر عموماً در شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که به تکنولوژی جدیدی یا روش کار نوینی دست پیدا کرده باشند. این سرمایه‌گذاران در ازای پولی که سرمایه‌گذاری می‌کنند، سهام آن شرکت را تصاحب می‌کنند و از این طریق تولید ثروت می‌کنند. سرمایه مخاطره پذیر سرمایه‌گذاری شده عموماً هنگامی که سهام آن مبادله می‌شود نقد می‌شود.
فعالیت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر یک نقش واسطه‌ای میان استارت‌آپ‌ها/ کسب‌وکارهای کارآفرینانه و سرمایه‌گذاران دارد. شرکت‌های واجد شرایط تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر اغلب کوچک و جوان، خصوصی و شخصی هستند و معمولاً تمرکز اصلی آن‌ها در حوزه فناوری است. سرمایه‌گذاران خطرپذیر برخلاف سرمایه‌گذاران مراحل بعدی، ریسک بیشتری می‌کنند و به دنبال بازدهی سرمایه‌گذاری جذاب چندین برابر سرمایه اولیه خود هستند. این عایدی‌های عالی نتیجه ریسک بالاتر به دلیل عدم قطعیت دورنمای بازار و فناوری، مدیریت کم و یا بی‌تجربه و ناهمخوانی اطلاعات است. این سرمایه‌گذاران تلاش می‌کنند تا از طریق حمایت مدیریتی، تزریق سرمایه مرحله‌ای و یا فعالیت‌های کنترلی در هیئت‌ مدیره کسب‌وکار کارآفرینانه و اتحادیه‌ای با دیگر سرمایه‌گذاران، این خطرها را کمتر کنند (Bocken, 2015).
شکل 1: عملکرد سرمایه‌گذاری خطرپذیر؛ (ارنست و همکاران، 2005، ص.234) شکل (1)، عملکرد کلی سرمایه‌گذاری خطرپذیر را نشان می‌دهد. پیکان‌های پررنگ بالای این شکل سه‌تایی سرمایه‌گذار-سرمایه‌گذاری خطرپذیر- استارت آپ مشارکت و فعالیت‌های اصلی را در این جانمایی بیان می‌کند. خطوط منقطع که نشان‌دهنده سهم تلویحی به اهداف راهبردی است تنها برای سرمایه‌گذاران راهبردی مانند شرکت‌های سهامی مرتبط است (همان). از آنجا که نتیجه فعالیت‌های مبتکرانه و نوآورانه قدری نامطمئن است، بانک‌ها اغلب رغبت کمتری برای سرمایه‌گذاری در این طرح‌ها نشان می‌دهند؛ از همین رو کارآفرینی که سرمایه کافی برای اجرای طرح خود ندارد و به موفقیت این طرح اطمینان نسبی دارد، به سراغ بازار سرمایه خطرپذیر می‌رود (باقری & محبوبی, 1383). سرمایه‌گذاران خطرپذیر، معمولاً منابع مالی شرکت‌های نوین، کوچک و به‌سرعت در حال رشد را تأمین می‌کنند و در مالکیت این شرکت‌ها سهیم می‌شوند. از جمله اقداماتی که توسط سرمایه‌گذاران خطرپذیر انجام می‌شود عبارت است از:
در توسعه محصولات و خدمات نوین کمک می‌کنند.
با مشارکت فعالانه خود برای شرکت موردنظر ارزش‌افزایی می‌کنند.
با انتظار کسب سود فراوان خطر بیشتری را می‌پذیرند.
جهت‌گیری بلندمدت دارند.
نقش صندوق‌های سرمایه‌گذاری در تأمین مالی پروژه‌های خطرپذیر
یکی از زنجیره‌های اصلی سیستم ملی نوآوری، مجموعه صندوق‌های تأمین مالی خطرپذیر است. تأمین مالی خطرپذیر از ویژگی‌های خاصی برخوردار است که در ذیل به هشت ویژگی پرداخته و به شاخص اصلی عملکردی فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر اشاره می‌گردد:
مشارکت در مدیریت شرکت‌ها
نقش سرمایه‌گذاران خطرپذیر در تأمین منابع مالی خلاصه نمی‌گردد و آن‌ها نسبت به وضعیت عملکردی شرکت‌های سرمایه‌گذاری خود موضعی انفعالی خواهند داشت. این سرمایه‌گذاران به دلیل مشارکت در مالکیت شرکت‌های نوپا، خود را در قبال موفقیت آن‌ها متعهد می‌دانند و بیشترین سعی را دارند که با کمک به موفقیت شرکت‌های سبد سرمایه‌گذاری‌شان، سود سرمایه‌گذاری خود را افزایش دهند. این سرمایه‌گذاران که بیشتر افراد باتجربه و دارای شم تجاری بالا هستند، با اتکا به تجربه‌های حاصل از کمک به شرکت‌های مشابه، فعالانه وارد عرصه می‌شوند. ارتباطات فردی و سازمانی این سرمایه‌گذاران، در بیشتر مواقع راهگشای شرکت‌های نوپا است، زیرا مدیریت شرکت‌های نوپا بیشتر در اختیار کارآفرینان فنی است (کسانی که تجربه مدیریتی کافی ندارند) بازاریابی راهبردی و برنامه‌ریزی نیز از دیگر حوزه‌هایی است که این سرمایه‌گذاران در آن‌ها بسیار مؤثرند. بنابراین، سرمایه‌گذاران خطرپذیر با مشارکت در مدیریت شرکت‌های سرمایه پذیر نوپا، به ارزش افزایی می‌پردازند و نقش کارآفرینی آن‌ها چشم‌گیرتر از نقش تأمین‌کنندگی منابع مالی است.
ارزیابی مدیریتی
همان‌گونه که در تعریف منابع مالی خطرپذیر آمده است، این منابع بیشتر در شرکت‌های جوان و نوپایی سرمایه‌گذاری می‌شود که رشدی سریع دارند و به‌طور ذاتی به واحدهای اقتصادی مهمی تبدیل می‌شوند. اما تشخیص این توان ذاتی به‌هیچ‌وجه کار ساده‌ای نیست زیرا ممکن است این شرکت‌ها در مراحلی باشند که هنوز هیچ محصول واقعی یا بنگاه سازمان‌یافته‌ای وجود نداشته باشد. به همین دلیل، این‌گونه سرمایه‌گذاری‌ها با خطر فراوانی روبرو هستند. لذا لازم است در مرحله نخست ارزیابی بسیار دقیقی از این شرکت‌ها به عمل آید. مهم‌ترین شاخص ارزیابی شرکت‌های نوپا، وضعیت گروه مدیریتی آن‌ها است. بررسی وضعیت گروه مدیریتی به سبب ماهیت غیرملموس آن به تجربه و دانش فراوانی نیاز دارد و مهارت‌های خاصی ازجمله انسجام و وحدت، سابقه، تعهد، دانش تجاری، برخورداری از تمامی مهارت‌های تخصصی لازم و تمایل به پذیرش مشاور را می‌طلبد. انجام این ارزیابی‌ها، توانمندی‌های ویژه‌ای را از سوی صندوق‌های سرمایه‌گذاری در پی خواهد داشت.
خطرپذیری
اهمیت سرمایه‌گذاری خطرپذیر در توسعه فنّاوری و رشد اقتصادی ، بیشتر به ویژگی خطرپذیری بازمی‌گردد. کارآفرینانی که طرح و ایده نو در سر دارند و به موفقیت اقتصادی آن باور دارند به سبب عدم دسترسی به منابع مالی کافی در مسیر حرکت خود متوقف می‌شوند. ویژگی‌های خاص شرکت‌های کوچک و متوسط، دریافت منابع مالی از بانک‌‌ها و دیگر کانال‌های سنتی تأمین مالی را برای پروژه‌های پرخطر مبتنی بر فنّاوری پیشرفته بسیار دشوار کرده است. خطرپذیری از ویژگی‌های اصلی سرمایه‌گذاری‌های خطر‌پذیر بشمار می‌رود و نقش بسزایی در توسعه فنّاوری دارد. خطرپذیری به مجموعه شرایط وابسته است که یکی از آن‌ها ایجاد مشوق‌هایی برای کارکنان صندوق‌هاست تا در قبال سرمایه‌گذاری‌های مطمئن پاداش دریافت نمایند و در قبال شکست بی‌تفاوت نباشند.
مشارکت در مالکیت شرکت‌ها
مشارکت در مالکیت شرکت‌ها از ویژگی‌های اصلی و ماهیتی سرمایه‌گذاری خطرپذیر بشمار می‌رود. وام دادن با مفهوم سرمایه‌گذاری خطرپذیر همخوانی ندارد و خلأ موجود در تأمین مالی پروژه‌های نوآورانه و مبتنی بر فنّاوری‌های پیشرفته را پر نمی‌کند. زمانی که صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در مالکیت شرکت‌ها سهیم می‌شوند، از هر ابزاری برای کمک به موفقیت این شرکت‌ها استفاده می‌کنند. مشاوره‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی در کمک به شرکت‌های نوپا مبتنی بر فناوری مطرح می‌گردد. این کار به معنای پیوند نظام‌مند ایده و تخصص کارآفرینان جوان باتجربه و شم تجاری کارشناسان صندوق‌های مالی است که این پیوند می‌تواند ضامن تجاری‌سازی موفق نوآوری‌های فنّاوری در کشور و به عبارتی تحقق اهداف توسعه فناوری باشد.
انگیزه سودآوری
در تعریف سرمایه‌گذاری خطرپذیر آمده است: «پذیرش خطر بالا که به امید کسب سود فراوان صورت می‌گیرد». مطمئناً، پذیرش خطر باید باانگیزه کسب سود بیشتر همراه باشد، در غیر این صورت می‌توانند به نرخ بانکی یا دیگر سرمایه‌گذاری‌های مطمئن (مانند اوراق قرضه ) بسنده کنند. بنابراین کسانی که سرمایه خود را در طرح‌های نوآورانه و در عرصه فنّاوری‌های پیشرفته در معرض خطر قرار می‌دهند، مطمئناً باید برنامه نسبتاً طولانی برای کسب سود بیشتر داشته باشند. سود موردنظر صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، از محل افزایش ارزش سهم مالکیت آن‌ها در زمان فروش حاصل می‌شود نه از راه درآمد جاری شرکت‌ها. با اطمینان می‌توان گفت که هرگاه،‌ از انگیزه سودآوری صندوق‌های مالی سرمایه‌گذاری چشم‌پوشی شود، این صندوق‌ها به مرور از خطرپذیری فاصله می‌گیرند و در نهایت به پرداخت‌ وام‌های مطمئن می‌پردازند.
توجه به شرکت‌های نوپا
سرمایه‌گذاری خطرپذیر می‌تواند در مراحل مختلف رشد شرکت‌ها صورت پذیرد. این مراحل را می‌توان به مراحل ابتدایی، رشد و گسترش تقسیم کرد. این نوع سرمایه‌گذاری طیف وسیعی است که در یک‌سوی آن خطر و ناامنی به بالاترین حد خود می‌رسد و افق زمانی خروج از سرمایه‌گذاری نیز طولانی‌تر می‌شود. در مرحله ابتدایی معمولاً کارآفرینانی با ایده‌ها و نوآوری‌های جالب وجود دارند و در بسیاری از موارد، حتی ساماندهی مناسبی در قالب شرکت ندارند. پس ارزیابی ظرفیت این طرح‌ها بسیار دشوار است و خواهان مهارت‌های ویژه‌ای با افق زمانی سودآوری حداقل هفت‌ساله هست. در سوی دیگر، سرمایه‌گذاری در شرکت‌های ثبات یافته با ارزیابی آسان‌تر و سود کمتر همراه هست. در کل تأثیر سرمایه‌گذاری بر توسعه فنّاوری و ارتقای کارآفرینی زمانی پررنگ‌تر می‌شود که جهت‌گیری اصلی آن به‌سوی آغاز طیف یعنی سرمایه‌گذاری در مراحل ابتدایی رشد شرکت‌ها یا همان شرکت‌های نوپا و نوآور است.
دیدگاه بلندمدت
خطرپذیری برای کسب سود بدون در نظر داشتن دیدگاه بلندمدت امکان‌پذیر نیست. اساساً دیدگاه کوتاه‌مدت در توسعه فنّاوری جایی ندارد و اگر دیدگاه کوتاه‌مدت بر صندوق‌های سرمایه‌گذار حاکم شود، این صندوق‌ها از مفهوم سرمایه‌گذاری خطرپذیر دور می‌شوند و در راستای اهداف توسعه فنّاوری گام بر نخواهند داشت و عملکرد آن‌ها مانند موسسه‌های مالی و بانک‌ها می‌شود.
مدیریت حرفه‌ای
لازمه سرمایه‌گذاری خطرپذیر تأمین مالی شرکت‌های نوپا و مبتنی بر فنّاوری است. تصمیم‌گیری درباره انتخاب پروژه‌های مناسب برای سرمایه‌گذاری از اهمیت خاصی برخوردار است و باید به‌گونه‌ای باشد که بازگشت سرمایه را در بالاترین اندازه برساند و از خطر موجود به میزان زیادی بکاهد. سرمایه‌گذاران خطرپذیر باید خدمات دارای ارزش‌افزوده را به شرکت‌های پذیرای سرمایه ارائه کنند، خدماتی مانند:
پیاده‌سازی مفاهیم مدرن مدیریت بنگاه
یکپارچه‌سازی منابع اطلاعاتی برای برنامه‌ریزی بازار و برنامه‌ریزی راهبردی
تأمین مالی اولیه و تأمین مالی مجدد
مشاوره مالی
شناسایی سرمایه‌گذاران راهبردی
طراحی برنامه‌هایی برای عرضه ابتدایی سهام در بازار بورس
بنابراین سرمایه‌گذاری خطرپذیر باید در قالب سرمایه‌گذاری حرفه‌ای دنبال شود.
سرمایه‌گذاری خطرپذیر در فصل سوم 2018
سه‌ماهه سوم سال 2018، فصلی بسیار پربار برای سرمایه‌گذاری خطرپذیر در جهان بوده است، طبق آخرین آمار موجود در این سه‌ماهه بیش از 70 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خطرپذیر در مراحل مختلف چرخه عمر کسب‌وکارها انجام‌شده است، این میزان سرمایه‌گذاری حدود 7 برابر بیش از چیزی است که در سال 2010 انجام‌شده بود. با توجه به روند موجود، به نظر می‌رسد که محدودیتی برای میزان سرمایه‌گذاری وجود ندارد.
روند متوسط حجم قراردادها جهانی برای بازه زمانی2010-2018 بر اساس مراحل مختلف چرخه عمر در نمودار زیر نشان داده‌ شده است. چنانچه ملاحظه می‌شود، سرمایه‌گذاری در مراحل ابتدایی کسب‌وکار شامل بذرپاشی و مرحله اولیه در سال‌های قبل موردتوجه سرمایه‌گذاران بوده است. اما وقتی روند را نگاه می‌کنیم متوجه خواهیم شد که هر چه از سال 2010 فاصله می‌گیریم تمایل سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری در مراحل بعدی (رشد) کسب‌وکارها بیشتر و بیشتر شده است.
نمودار 1: متوسط حجم قراردادها جهانی برای بازه زمانی2010-2018
KPMG 2018 بخش‌های سرمایه‌گذاری شده
بیش‌ترین میزان سرمایه‌گذاری خطرپذیر انجام‌شده مربوط به صنعت نرم‌افزار هست که ازنظر تعداد و هم ازنظر مبلغ سرمایه‌گذاری شده نسبت به انواع دیگر صنایع در جایگاه بالاتری قرار دارد. نکته مهم این است که روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر در صنعت نرم‌افزار در بازه زمانی 2013-2018 ثابت بوده و همیشه نسبت به سایر صنایع سرمایه‌گذاری بیشتری روی این بخش انجام‌شده است. در سال 2018 در هر دو شاخص تعداد و مبلغ سرمایه‌گذاری شده بیش از 40 درصد به بخش نرم‌افزار تعلق داشته است. این بخش در سال 2017 نیز بیش از 40 درصد سهم بازار را در اختیار خود داشته است.
روند سرمایه‌گذاری در شرکت‌هایی که برای اولین بار می‌خواهند سرمایه جذب کنند
آمارها نشان می دهد که در سه ماهه سوم سال 2018 پایین‌ترین حد سرمایه‌گذاری انجام‌شده بر روی کسب‌وکارهایی که برای اولین می‌خواهند از سرمایه‌گذاری خطرپذیر استفاده کنند در طی دهه اخیر در همین سال (2018) اتفاق افتاده است. دلایل متعددی را می‌تواند برای پایین بودن میزان سرمایه‌گذاری بار اول برشمرد: نخست این‌که، باوجود میزان زیاد سرمایه در دسترس سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری‌های پر ریسک تمایل زیادی ندارند (برندها، کسب‌وکارهای جدید ). دوم، دستاوردهای عظیم در بازارهای عمومی احتمالاً سرمایه‌گذاران فرشته را از عرصه‌های بالایی که از فرصت‌های نوآورانه حمایت می‌کنند منصرف می‌کند.
نمودار 2: تعداد و میزان سرمایه‌گذاری در کسب‌وکارهایی که برای بار نخستین سرمایه جذب کرده‌اند
KPMG 2018 سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در تک‌شاخ‌ها
استارت‌آپ‌های تک‌شاخ کسب‌وکارهایی با مالکیت خصوصی هستند که ارزش آن‌ها بالای 1 میلیارد دلار است (Koetsier, 2016) در فرهنگ استارت آپی جهان، به استارت آپ‌هایی که بتوانند وضعیت مناسبی ازنظر کیفیت و ارزش مالی داشته باشند، استارت آپ تک‌شاخ‌ یا (Unicorn Startup) گفته می‌شود. این لغت اولین بار در سال 2013 توسط سرمایه‌گذاری به نام آیلین لی ارائه شد. تک‌شاخ‌ها ویژگی‌های نسبتاً یکسانی داشته‌اند. به‌طور مثال 94 درصد توسط مردها راه‌اندازی شدن و اکثر آن‌ها چهار سال فعالیت مداوم با هزینه‌های بسیار داشته‌اند تا تبدیل به یک تک‌شاخ شده‌اند. ازجمله بزرگ‌ترین استارت آپ‌های تک‌شاخ ، می‌توان به Ubr ، Xiaoi ، Airbb ، Dropbox و Pinterest اشاره کرد. به‌طور مثال، Uber یک استارت آپ تک‌شاخ آمریکایی است که در حوزه حمل‌ونقل فعالیت دارد و بیش از 68 میلیارد دلار ارزش دارد.
همان‌گونه که در نمودار زیر قابل‌ملاحظه است، در سال 2018 بر روی 42 کسب‌وکار تک‌شاخ‌ سرمایه‌گذاری خطرپذیر انجام‌شده است. چنانچه قابل ‌ملاحظه است، میزان سرمایه‌گذاری انجام‌ شده (برای تک‌شاخ‌ها) در شش‌ماهه دوم 2018 به بیش‌تری میزان خود در بازه 2010-2018 رسیده است. ازنظر مبلغ سرمایه‌گذاری شده نیز در شش‌ماهه سوم سال 2018 حدود 22 میلیارد دلار در تک‌شاخ‌ها سرمایه‌گذاری انجام‌شده است که البته این میزان نسبت به سال 2015 که بیش از 28 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری انجام‌شده بود، مبلغ کمتری است. همچنین ذکر این نکته لازم است که تمایل سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری بر تک‌شاخ‌های موجود بیشتر از تک‌شاخ‌هایی است که به‌تازگی از مرحله استارت آپی وارد تک‌شاخی شده‌اند.
نمودار 3: روند سرمایه‌گذاری در تک‌شاخ‌ها(2010-2018)
KPMG 2018 نتیجه‌گیری
هدف از تدوین گزارش حاضر بررسی سرمایه‌گذاری خطرپذیر(VC) در جهان بود. از همین روی پس از بررسی مبانی نظری، به بررسی روند این نوع سرمایه‌گذاری‌ها با استفاده از آمارهای موجود در سطح بین‌المللی پرداخته شد. یافته‌های تحقیق حکایت از این دارد که سرمایه‌گذاری خطرپذیر در طول چند سال اخیر روندی صعودی به خود گرفته است. به‌گونه‌ای که در نیمه دوم سال 2018 بیش از 70 میلیارد دلار سرمایه‌گذار خطرپذیر انجام‌گرفته است. بیش‌ترین میزان سرمایه‌گذاری خطرپذیر انجام‌شده مربوط به صنعت نرم‌افزار است که از نظر تعداد و هم ازنظر مبلغ سرمایه‌گذاری شده نسبت به انواع دیگر صنایع در جایگاه بالاتری قرار دارد. همچنین گزارش حاضر حکایت از این دارد که در سال 2018 حدود 22 میلیارد دلار در تک‌شاخ‌ها سرمایه‌گذاری انجام‌ شده است.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

نقدی بر رویکرد تحقیق و توسعه در ایران

بررسی اعمال تحریم‌ علیه اقتصاد ایران | ابعاد و دلایل اقتصادی

ضرورت تغییر دیپلماسی گازی ایران

مقابله با جنگ اقتصادی

نظام ایده‌آل بانکداری اسلامی

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر تا فصل سوم 2018

بازار آتی ارز ؛ ثبات‌ساز یا نوسان‌ساز؟

اقتصاد ایران پس از نیمه آبان

چرا ترامپ تصمیم گرفت در برابر ایران کوتاه بیاید؟

خروج تولید از کانال دلار

چرا ایران دچار ابرتورم نمی‌شود؟

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

پیمان پولی اروپا و ایران

ارتباط بین نرخ ارز و توسعه صادرات

چالش‌های موفقیت استارت‌آپ‌ها در ایران

معنای نفت 100 دلاری برای اقتصاد جهان

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

یک جهیزیه ایرانی چقدر هزینه دارد؟

نقطه حمایتی در بازار دلار

20 پرسش ارزی

بیماری هلندی به زبان ساده

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

کارزار «نهادگرایی» و «بازار آزاد» در اقتصاد ایران ادامه دارد / جنگ اقتصاددانان

مولفه پنهان تورم

نمره ایران در شاخص سرمایه انسانی

جایگاه ایران در اقتصاد دانش‌بنیان جهانی

پرش بهاری درآمد نفتی

استراتژی مناسب برای توسعه کسب‌ و کارهای جدید-4

فرایند توسعه از نگاه فوکویاما

سطح پیچیدگی کالاهای تولیدی در کشورها

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

پیمان پولی دو یا چندجانبه، رهیافتی مناسب برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی

سرپیچی از آرای دیوان لاهه به ندرت اتفاق افتاده است

١٠ چیزی که همه باید در مورد علم اقتصاد بدانند؟!

اندک‌های حیاتی و بسیار‌های کم اهمیت

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

مثلث ایران، ترکیه و روسیه علیه تحریم‌ها

حکایت التهاب ماندگار بازار نفت

برندهای شکست‌خورده ایرانی

استراتژی مناسب برای توسعه کسب‌ و کارهای جدید