بازار آریا

آخرين مطالب

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان مقالات اقتصادي

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

  بزرگنمايي:

بازار آریا -
ناظر اقتصاد : تولید ناخالص داخلی یا GDP یکی از مقیاس‌های اندازه‌گیری در اقتصاد است و در میان شاخص‌های اقتصاد کلان، تولید ناخالص داخلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا نه تنها به‌ عنوان مهم‌ترین شاخص عملکرد اقتصادی در تجزیه و تحلیل‌ها و ارزیابی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بلکه در محاسبه بسیاری از دیگر شاخص‌های اقتصادی نقش دارد.
تولید ناخالص داخلی در برگیرنده مجموع ارزش کالاها و خدمات نهایی است که در طی یک دوره معین (معمولاً یک سال) در یک کشور تولید می‌شود. در این تعریف منظور از کالاها و خدمات نهایی، کالا و خدماتی است که در انتهای زنجیره تولید قرار گرفته‌اند و خود آنها برای تولید و خدمات دیگر خریداری نمی‌شوند. روش‌های مختلفی برای محاسبه تولید ناخالص داخلی موجود است. محاسبه مجموع ارزش افزوده، محاسبه با نگرش مصرف و محاسبه با نگرش درآمد، سه روش متداول انجام این کار هستند.
شکل 1. مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‏های ایران با کشورهای جهان تولید ناخالص داخلی (GDP) نباید با تولید ناخالص ملی (GNP) اشتباه گرفته شود. متاسفانه در برخی سایت‌های علمی GDP را به اشتباه تولید ناخالص ملی ترجمه می‌کنند. تولید ناخالص ملی بیانگر ارزش افزوده تولید شده توسط عوامل و بخش‌های مختلف اقتصادی یک ملت، برای یک دوره زمانی (مثلا یکساله) است. در واقع تولید ناخالص ملی، ارزش مجموع کالاهای تولیدی و خدمات نهایی، که توسط یک نظام اقتصادی در سراسر دنیا و در یک سال معین تولید شده ‌است را بیان می‌کند. این در حالی است که، کل ارزش ریالی محصولات نهایی تولید شده، توسط واحدهای اقتصادی مقیم کشور در دوره زمانی معین (سالانه یا فصلی) را تولید ناخالص داخلی می‌نامند. این‌ها، یعنی واحدها یا افرادی که متعلق به سایر کشورها (مثلاً کشور ب) هستند، وقتی در خاک یک کشور (مثلا کشور الف) تولیدی انجام بدهند آن تولید جزء تولید ناخالص داخلی کشور الف حساب شده و همچنین در محاسبه تولید ناخالص ملی کشور ب هم محسوب می‌شود. باید توجه داشته که رقم GDP و GNP برای یک اقتصاد مشخص اختلاف جزئی با هم دارند. با این حال، استفاده از رقم GDP به عنوان شاخص توسعه اقتصادی متداول‌تر است. در واقع، می‌توان گفت تمامی آمارهای ارائه شده در مورد تولید کل یک کشور همان تولید ناخالص داخلی است.
آمارهای کشوری در زمینه تولید ناخالص داخلی به دو صورت اسمی و واقعی ارائه می‌شود. در تولید ناخالص اسمی برآورد خامی از تولید کل اقتصاد است که در آن افزایش قیمت‌ها لحاظ شده است. برای مثال تولید ناخالص داخلی اسمی ایران در سال 1396 در حدود 15 میلیون میلیارد ریال گزارش شد که این رقم 130 درصد افزایش نسبت به سال 1390 نشان می‌دهد (تولید ناخالص داخلی اسمی سال 1390 در حدود 6.4 میلیون میلیارد ریال بوده است). با این حال رشد اقتصادی ایران در این سال‌ها کمتر از 130 درصد بوده است. در واقع عامل اصلی چنین افزایشی تورم بوده است. برای حل این مشکل، سالی را به عنوان سال پایه انتخاب می‌کنند و قیمت‌ها را بر اساس آن سال تعدیل می‌کنند. به بیان دیگر با انتخاب سال پایه به عنوان مبنای اندازه گیری، تاثیر تورم حذف می‌شود. حال اگر سال 1390 را سال پایه در نظر بگیریم، تولید ناخالص داخلی واقعی در سال 1396 برابر با 6.9 میلیون میلیارد ریال بوده است. به عبارت دیگر، افزایش تولید ناخالص داخلی در این سال‌ها نه 130 درصد بلکه تنها 9 درصد بوده است.
در گزارشات جهانی، آمار تولید ناخالص داخلی کشورها را معمولا به دلار آمریکا بیان می‌کنند تا بتوان تولید کشورهای مختلف را با هم مقایسه کرد. با این حال، به دلیل این که در برخی کشورها هزینه‎های زندگی پایین‌تر از آمریکا است، برای مقایسه بهتر یک شاخص دیگری نیاز است. تولید ناخالص داخلی بر اساس برابری قدرت خرید (PPP)، تولید ناخالص داخلی کشورها را بر اساس قدرت خرید آن‌ها نسبت به بازار آمریکا مقایسه می‌کند. برای مثال، تولید ناخالص داخلی اسمی (به دلار) ایران در سال 2017 در حدود 430 میلیارد دلار گزارش شده است، این در حالی است که همین شاخص بر اساس برابری قدرت خرید در حدود 1.6 تریلیون دلار برآورد شده است. حال برای مقایسه کشورهایی با جمعیت متفاوت، از سرانه تولید ناخالص داخلی استفاده می‌شود. این معیار از تقسیم تولید ناخالص داخلی بر تعداد ساکنان یک کشور به دست می‌آید و مشخص‌کننده‌ استاندارد زندگی در یک کشور است.
تولید ناخالص داخلی ایران
طبق سالنامه آماری سال 1395 که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده، سهم نسبی استان‌های کشور از تولید ناخالص داخلی برای سال 1394 ارائه شده است. در همین حین، طبق برآورد بانک جهانی در سال 2015 تولید ناخالص داخلی ایران بر اساس قیمت‌های جاری 375 میلیارد دلار بود. با توجه به این که آخرین آمار رسمی برای سهم نسبی استان‌ها از تولید ناخالص داخلی متعلق به همین سال است، در این مقاله به مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان در سال 2015 پرداخته‌ایم. نقشه 2 سهم استانهای کشور از تولید ناخالص داخلی ایران در سال 1394 را نشان می‌دهد. در این آمارها، سهم تولید برون‌مرزی ایران 1.45 درصد اعلام شده بود.
نقشه 2. سهم استان‎های ایران از تولید ناخالص داخلی سال 1394 استان تهران با 23 درصد سهم از تولید ناخالص داخلی، معادل 89 میلیارد دلار تولید داشته است که از این نظر با کشور اوکراین برابری می‌کند. دومین استان ایران، با احتساب نفت، خوزستان می‌باشد که با 14.5 درصد سهم از تولید ناخالص داخلی، معادل 53 میلیارد دلار تولید داشته است که از این نظر با کشور آذربایجان برابری می‌کند. استان اصفهان با 5.7 درصد سهم از تولید ناخالص داخلی معادل 21 میلیارد دلار، با کشور استونی در اروپای شرقی برابری می‌کند.
سایر استان‌های کشور نیز هر کدام با یک کشور از لحاظ تولید ناخالص داخلی برابری می‌کنند، از جمله خراسان رضوی با افغانستان، آذربایجان شرقی با مغولستان و مازندران با گرجستان. نقشه 1 کشورهای متناظر با هر یک از استان‌های کشور را نشان می‌دهد.
جمع‌بندی
در این گزارش به تعریف مفهوم تولید ناخالص داخلی و نحوه محاسبه آن پرداخته شد. همچنین تفاوت بین تولید ناخالص داخلی و ملی مورد توجه قرار گرفت. اطلاعات مربوط به تولید ناخالص داخلی ایران به تفکیک استان‌ها به صورت شکل ارائه گشت و مقایسه‌ای نیز بین تولید ناخالص داخلی استان‌ها با کشورهای مختلف جهان انجام شد. استان خوزستان به دلیل تولید نفت و استان تهران به دلیل تمرکز واحدهای اقتصادی با بازده بالا در این استان سهم بالاتری از GDP را نسبت به دیگر استان‌ها به خود اختصاص داده‌اند. برای توسعه هر چه بیشتر کشور باید برنامه‌هایی را برای افزایش تولید ناخالص داخلی استان‌های محروم که در حال حاضر سهم ناچیزی از GDP ایران را به خود اختصاص داده‌اند اجرا شود. با این کار، توسعه متوازن تمامی مناطق ایران رخ خواهد داد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نکاتی درباره مصوبه دولت برای رمزارزها

چرا مسکن چاره‌ای جز ارزان شدن ندارد؟

سیاست های ارزی و تجاری بلای جان اقتصاد ایران + اینفوگرافیک

کالبدشکافی صنعت آلومینیوم

وقتی تورم به «حاشیه» می‌رود

مقایسه درآمد سرانه کره‌ای ها با مردم ایران

بازارها روی خط ثبات و آرامش

اقتصاد ایران زیر سایه کارگزاران دولتی

آیا افزایش قیمت مسکن به نقطه آخر رسیده؟

وضعیت خصوصی‌سازی در میراث فرهنگی

اداره اقتصاد ایران بدون نفت ممکن است؟

مروری بر وضعیت و چشم‌انداز صنعت پتروشیمی

مالیات‌ستانی از بیت کوین

چالش‌های نظام بودجه‌ریزی کشور

جایگاه ارزش افزوده و اشتغال بخش خدمات در ایران و جهان

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی در فصل دوم 2019

صندلی‌های خالی رشته ریاضی به‌خاطر نبود بازار کار

صفرزدایی به روایت تجربیات جهانی

چرا باید به فرزندان‌مان پول بدهیم؟

نقدی بر حذف صفر از پول ملی

کاهش اجاره بهای مسکن با تغییر یک عدد!

بررسی ادعای کاهش قیمت مسکن

تاثیر حذف صفر از 15صفر بودجه

قهر سرمایه‌ گذاران از بازار مسکن

تاریخچه اصلاحات پولی در جهان/ صفرهایی که حذف شدند

حذف صفر ویرانگر یا نجات‌دهنده؟

ایران هشتمین کشور با تلفات برق بالا

سنگ بانک ها پیش پای زوج ها

تجارت الکترونیک

نقطه چهارم غروب کور یارانه‌ها

نتیجه جراحی ارقام بودجه

3 واقعیت مهم در دو بازار

سازوکارهای توسعه و بالندگی صنایع

چرخه نامتوازن تامین مواد اولیه

آمادگی برای تقویت همکاری‌های کشاورزی با چین

دو بیماری مهلک در اقتصاد ایران

درس اقتصادی آمریکایی‌ها به دولت ایران

4 برنامه مهم همتی برای اقتصاد ایران

آشنایی با مفاهیم اقتصادی : شاخص پی ام آی چیست ؟

تنگه هرمز ، تنگه راه گشا

مقدمه ای بر ترکیب سیاستی (policy mix) در سیاست گذاری نوآوری

حرکت خزنده ماینرها

توقع‌آفرینی شبیه مسکن مهر؟

نشانه‌های انقلاب در صنعت پتروشیمی

مقابله با دستفروشی عامل افزایش آسیب‌های اجتماعی

بازگشت حاکمیت اقتصاد بر بازار ارز

عوامل موثر بر توسعه محلی و منطقه‌ای از منظر رویکرد نهادی

کدام استان رکورددار مهاجرت است؟

فتیله بازار طلا، خاموش شد

هجرت به زیر خط فقر