بازار آریا

آخرين مطالب

اثرات شیوه های جبران کسری بودجه بر تورم و رشد اقتصادی چیست / عبور از کسری بودجه در اقتصاد ایران مقالات توليد و تجارت

اثرات شیوه های جبران کسری بودجه بر تورم و رشد اقتصادی چیست / عبور از کسری بودجه در اقتصاد ایران

  بزرگنمايي:

بازار آریا - فرصت امروز : ثبات اقتصادی از جمله مباحث ضروری اقتصاد کلان است که ارتباط گسترده ای با سیاست های دولت از جمله سیاست ایجاد و تامین کسری بودجه دارد. این در حالی است که بودجه دولت از جمله مهم ترین ابزار دستیابی به اهداف رشد اقتصادی بالاتر و کنترل قیمت هاست، بنابراین اگر دولت بخواهد به این اهداف دست پیدا کند باید توجه ویژه ای به نحوه تخصیص بودجه سالانه داشته باشد.
پژوهشکده پولی و بانکی در مطالعه ای به بررسی «اثرات شیوه های جبران کسری بودجه بر تورم و رشد اقتصادی» پرداخته و در بخشی از این مطالعه بر «روش های تامین مالی کسری بودجه در اقتصاد ایران» متمرکز شده است. در این پژوهش، این پرسش مطرح شده که آیا دولت می تواند برای دستیابی به اهدافش از سیاست خلق کسری بودجه استفاده کند؟ پاسخ به این پرسش البته در گروی پاسخدهی به دو سوال مقدماتی است: اینکه منابع تامین این کسری از کدام محل خواهد بود و همچنین این کسری بودجه در کدام بخش های اقتصادی هزینه می شود؟
نتایج به دست آمده در این مطالعه مشخص کرده است که تاثیر کسری بودجه بر نرخ رشد اقتصادی به طور مستقیم از روش تامین مالی کسری بودجه تاثیر می پذیرد، به طوری که وقتی بار عمده تامین مالی کسری بودجه بر دوش حساب ذخیره ارزی است، کسری بودجه اثری مثبت بر رشد اقتصادی داشته و شدت آن نیز در طول زمان افزایش یافته است. اما زمانی که بار عمده تامین مالی کسری بودجه برعهده واگذاری شرکت های دولتی قرار گرفته، هرچند تاثیر کسری بودجه بر رشد اقتصادی مثبت است، اما نرخ آن کاهنده است.
همچنین در انتهای این مطالعه نتیجه گیری شده که وقتی عمده بار تامین مالی بر دوش اوراق بدهی گذاشته شده، تاثیر مثبت کسری بودجه بر رشد اقتصادی بار دیگر روند صعودی پیدا کرده است. در واقع، به این دلیل که دولت ناچار است تعهد مالی بازپرداخت اصل و سود اوراق بدهی را بپذیرد بنابراین سعی می کند کیفیت هزینه کرد درآمدهای حاصل از فروش اوراق بدهی را افزایش دهد تا فروش اوراق بدهی برای دولت صرفه اقتصادی داشته باشد، بنابراین هرچند با فروش اوراق بدهی جمع بدهی های دولت در طول زمان افزایش می یابد اما به نظر می رسد دولت منابع به دست آمده را طوری هزینه کرده که به رشد اقتصادی کمک کرده است. یافته دیگر این مطالعه آن است که در دورانی که حساب ذخیره ارزی محل اصلی تامین مالی کسری بودجه بوده، کسری بودجه تاثیری بر نرخ تورم نداشته است، اما وقتی واگذاری شرکت های دولتی و اوراق بدهی سهم بزرگی در تامین مالی کسری بودجه پیدا کرده، آثار تورمی این متغیر بروز کرده است.
مشروح این مطالعه را در ادامه گزارش حاضر می خوانید.
کسری بودجه و اقتصاد ایران
اقتصاد ایران مانند اغلب کشورهای نفتی، در برابر شوک های نفتی عموما با تشدید کسری بودجه مواجه می شود. در اقتصاد ایران، سالیان طولانی است درآمدهای مالیاتی کفاف هزینه های جاری دولت را نمی دهد و دولت با کسری تراز عملیاتی رو به روست. دولت برای اینکه بتواند کسری تراز عملیاتی خود را جبران کند، سهم خود از درآمدهای نفتی را به بانک مرکزی می فروشد و با این درآمد، هم بخشی از کسری تراز عملیاتی خود را پوشش می دهد و هم به تملک دارایی های سرمایه ای می پردازد. چون دولت در همه سال ها با مازاد تراز سرمایه ای رو به روست بنابراین مازاد تراز سرمایه ای برای جبران کسری تراز عملیاتی هزینه می شود. حاصل جمع تراز عملیاتی و تراز سرمایه ای دولت، تراز مالی نام دارد، در اقتصاد ایران وقتی صحبت از کسری بودجه دولت می شود، منظور کسری موجود در همین تراز مالی دولت است.
به این ترتیب می توان اینگونه استنباط کرد که کسری تراز عملیاتی دولتی رابطه ای مثبت با قیمت و درآمد نفت داشته باشد به طوری که وقتی درآمدهای نفتی افزایش می یابد دولت هزینه های جاری خود را افزایش دهد، اما تجربه اقتصاد ایران نشان می دهد که وقتی قیمت نفت کاهش و درآمدهای نفتی محدود می شود، الزاما هزینه های جاری دولت کاهش نمی یابد بلکه دولت تلاش می کند به روش های تامین مالی کسری بودجه خود تنوع دهد. به این ترتیب در این گزارش هم رابطه کسری بودجه دولت با تحولات درآمد نفت و هم روش های مختلف تامین مالی کسری بودجه در شرایط افول درآمد های نفتی مورد بررسی قرار می گیرد.
نگاهی به تراز مالی دولت ایران در طول سال های 1381 تا 1396 نشان می دهد که در فاصله سال های 1381 تا 1388 درآمدهای نفتی ایران به سرعت در حال افزایش است، اما تراز عملیاتی و تراز مالی دولت با یک شیب بسیار ملایم در حال افزایش بوده است. در واقع، به جز سال های 1385 و 1387 که با سیاست های انبساطی دولت و افزایش کسری تراز عملیاتی و تراز مالی همراه بوده است در مابقی سال های دوره زمانی 81 تا 88 تراز عملیاتی و تراز مالی رشد آرامی داشته اند. همچنین به دلیل چاق شدن حساب ذخیره ارزی در فاصله 81 تا 88، کسری های مربوط به سال های 85 و 87 هم در حساب ذخیره ارزی تامین شده است.
بنابراین در این فاصله زمانی، هرچند چشم دولت ها برای تامین کسری تراز عملیاتی به درآمدهای نفتی بوده است، اما در غالب سال ها رشد غافلگیرکننده ای در تراز عملیاتی دولت مشاهده نمی شود، اما از سال 89 به بعد، تراز عملیاتی دولت با شیب بسیار تندی رو به افزایش می گذارد و با اینکه درآمدهای نفتی در غالب سال های بعد از 89 روند کاهش داشته است اما دولت اهمیتی به این موضوع نداده و با اشتهای زیادی مخارج جاری خود را افزایش می دهد. هرچند در طول سال های این دوره دریافت مالیات روند صعودی به خود گرفته اما این صعود قادر نیست افزایش شدید هزینه های جاری و در نتیجه تراز عملیاتی را پوشش دهد، بنابراین تراز عملیاتی و به تبع آن تراز مالی دولت، شیب صعودی پیدا کرده اند. بنابراین این فهم به دست می آید که از سال 89 به بعد، دولت برای اینکه بتواند کسری تراز عملیاتی و کسری تراز مالی خود را جبران کند، همانند عربستان سعودی و کویت به تنوع در روش های تامین مالی روی آورده است.
از سال 81 تا 88 حساب ذخیره ارزی محل اصلی کسری تراز مالی دولت بوده است. در واقع به دلیل اینکه از سال 81 تا 88 درآمد نفتی ایران در حال افزایش بوده، دولت نه تنها با تامین کسری تراز عملیاتی خود از درآمدهای نفت استفاده کرده بلکه کسری تراز مالی خود را هم از محل ذخایر ارزی کشور برداشت کرده است. در حقیقت، صعود قیمت نفت و انباشت ذخایر ارزی سبب شده تا دولت نه تنها سهم سالانه خود از درآمدهای نفتی را صرف هزینه های جاری کند، بلکه ذخایر ارزی انباشت شده را نیز صرف این نوع هزینه های خود کرده است. همچنین چون ذخایر ارزی به اندازه کافی وجود داشته، دولت نیازی به تنوع بخشی به روش های تامین مالی خود ندیده است، اما با شروع روند کاهشی درآمدهای نفتی از سال 88 به بعد، دولت ناچار شده به سراغ روش های دیگری برای تامین کسری تراز مالی خود برود، چنانچه از سال 89 تا 94 بخش بزرگی از کسری تراز مالی از محل واگذاری شرکت های دولتی بوده و در سال های 95 و 96 انتشار اوراق بدهی ابزار دولت برای تامین کسری تراز مالی بوده است.
علاوه بر این، دولت ایران فقط به این دلیل ناچار شده به تنوع بخشی به روش های تامین مالی روی آورد که در شرایط اضطرار قرار گرفته و با افت درآمدهای نفتی رو به رو شده است، بنابراین افت درآمدهای نفتی عامل اصلی تحول در ساختار تامین مالی کسری بودجه بوده و تغییر در شدت آثار کلان کسری بودجه را موجب شده است. استنباط دیگر این است که یکی از دلایل اصلی دولت ایران برای توسعه بازار اوراق بدهی در سال های اخیر تامین مالی کسری بودجه بوده، در حالی که عموما یکی از اهداف اصلی توسعه بازار اوراق بدهی بازپرداخت بدهی های دولت ها است.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

19 بانک ایرانی خارج از فهرست تحریم های ثانویه / دسترسی کدام بانک ها به سوئیفت قطع می شود؟

گزارش بانک جهانی درباره تاثیر تکنولوژی بر زندگی انسانی / دنیای قشنگ نو

علی بابا با فروش 30 میلیارد دلاری طی روز مجردها، رکورد شکست

1397/08/21 قیمت سکه، طلا و ارز در بازار

سایپا اعلام کرد / به جای ساندرو، پراید و تیبا بگیرید!

مطالعه موردی ادعاهای ارزی یک اقتصاددان / حسین راغفر به روایت علی سرزعیم

بهترین مدل پرداخت یارانه در ایران چیست؟

تغییرات یکساله بازار کار

توافق وزیر اقتصاد با استانداران برای اصلاح نظام بانکی

قیمت جهانی طلا با بالارفتن ارزش دلار کاهش یافت

شرکت AMD از معماری Zen 2 برای چیپست ها رونمایی کرد

آمار حوادث شغلی در ایران

تحول دموکراسی با کمک بلاک چین

هفته خانه تکانی در دولت

چالش زیست محیطی و استراتژی کسب و کار

تأکید مدیرعامل فولاد مبارکه بر تولید ورق رویه نمایان خودرو و تکمیل فولادسازی سپیددشت

رد لایحه «سی اف تی» چه تأثیری بر مراودات مالی ایران و جهان دارد / پیامدهای رد CFT در اقتصاد ایران

مکانیسم مبهم بسته های حمایتی / کمک جبرانی دولت،چه زمانی، چه کسانی؟

بازار سهام با رشد بیش از هزار واحدی، به تهدیدات ترامپ «نه» گفت / عبور موفق بورس از ریسک های سیستماتیک

قیمت طلا در آستانه انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا ثابت ماند

رئیس بیمه مرکزی از حضور 10 استارتاپ فعال در صنعت بیمه خبر داد / چتر حمایت بیمه از استارتاپ ها توسعه می یابد

تعویق دوباره پروژه اینترنت جهانی ایلان ماسک / تیم مدیریتی اخراج شد

از بازار سرد ارز در تهران تا بازار داغ نفت در جهان / تحریم زدگی

شورای نگهبان همزمان با شروع دور دوم تحریم ها، لایحه CFT را رد کرد / 20 ایراد شورای نگهبان به CFT

گزارش مرکز پژوهش ها از وضعیت پارک های علم و فناوری در ایران / شاخص های عملکردی پارک های علم و فناوری

با انتشار صورت های مالی 6 ماهه صورت گرفت / گام بلند بانک پاسارگاد برای بازگشایی نماد در بورس

بیانیه مشترک طرف های اروپایی برجام در واکنش به تحریم های آمریکا / اقتصاد ایران در بزنگاه 13 آبان

از این پس، اپل آمار فروش محصولات خود را منتشر نخواهد کرد

نیجر در آفریقا، مکزیک در آمریکا؛ مدخلی برای مهاجران

گمانه زنی درباره تاثیر تحریم های آمریکا بر بازار سرمایه ایران / دهن کجی بورس به تحریم

سرمایه‌ گذاران خوش بین به افزایش قیمت‌ طلا

توسط شرکت دانش بنیان طنین پرداز پاسارگاد صورت گرفت / تولید دستگاه تحریک کننده الکتریکی شنوایی

گزارش بلومبرگ از روند شکست تحریم های نفتی علیه ایران / 8 کشور از تحریم نفتی آمریکا علیه ایران معاف می شوند

مدیرعامل ویزا: اگر نیاز باشد از ارز دیجیتال پشتیبانی می کنیم

رئیس جمهور دستور داد / تشکیل کارگروه های چهارگانه اقتصادی

رشد 9.5 درصدی صادرات صنایع‌دستی

تیشه بر ریشه صنعت ساختمان

تسلا موتورز علی‌رغم کاهش ارزش سهام میزان فروش محصولات پرطرفدار خود را افزایش داده است

IBM با پرداخت 34 میلیارد دلار ردهت را تصاحب کرد

قیمت طلا بدنبال جنگ تجاری آمریکا و چین و رشد ارزش دلار کاهش یافت

بانک های مرکزی جهان به دنبلا جایگزینی طلا برای دلار آمریکا

مایکروسافت با عبور از آمازون دومین شرکت باارزش جهان شد

جنگ تجاری آمریکا و چین، بازار انرژی را بهم ریخته است / جنگ تجاری با سلاح انرژی

به بهانه انتخاب وزیر جدید صمت

رئیس کل بانک مرکزی از بازگشایی کانال ارزی با اروپا خبر داد / پیمان پولی دوجانبه میان ایران و اروپا شکل می گیرد

هارد اکسترنال جدید هواوی برای گوشی های Huawei mate 20

بانک ملی توضیح داد / چرا مراکز تحویل ارز در نجف شلوغ است؟

حضور بیمه پاسارگاد در نمایشگاه کیش اینوکس 2018

گسترش خدمات کارت در سامانه بانکداری مجازی بانک پاسارگاد

نفت به صورت رسمی در بورس عرضه می شود