بازار آریا

آخرين مطالب

رئيس اداره يا فرمانده اصلاحات؟ تحليل آريا بازار

رئيس اداره يا فرمانده اصلاحات؟

  بزرگنمايي:

آريا بازار -تيم اقتصادي دولت دوم آقاي روحاني در حال شکل‌گيري است. از تيم اصلي، وزير امور اقتصادي و دارايي پيشنهاد شده و رئيس کل بانک مرکزي و رئيس سازمان برنامه و بودجه جديد هنوز معرفي نشده‌اند. اگرچه ساير وزرا (چه وزراي داخل و چه وزراي خارج از تيم اصلي اقتصادي) نيز کارکردهاي اقتصادي مهمي دارند، اما مسوولان اين سه سازمان هستند که قواعد و نتايج اصلي اقتصاد کشور را تعيين مي‌کنند.


 
ارزيابي اين تيم مي‌تواند از زواياي بسياري انجام شود، اما در اين يادداشت بر کارکرد اصلاحگري آنها تاکيد مي‌شود. اجماعي بين صاحب‌نظران اقتصادي در طيف‌هاي بازارگرا و نهادگرا شکل گرفته است که براي پيشبرد اقتصاد کشور به سطوح مطلوب‌تر مانند تورم تک‌رقمي، رشد پايدار و اشتغال‌زا، نرخ بهره نزديک صفر و بهبود تکنولوژي، چاره‌اي جز اصلاحات اقتصادي وجود ندارد. بنابراين مساله مهم در چينش کابينه اين است که براي اين اصلاحات، تيم اقتصادي دولت چگونه بايد باشد. سطح و ويژگي برخي مسوولان نشان مي‌دهد که آنها همچون يک «رئيس اداره» رفتار مي‌کنند. دو نوع رئيس اداره در دولت‌هاي اخير ديده شده: اولي، نوعي که در دولت نهم و دهم وجود داشت که نه نظام اداري کشور را مي‌شناخت، نه قبول داشت و نه توان کار در درون اين نظام را داشت. چنين رئيس‌هايي در کابينه، کشور را به سمت نابودي مي‌بردند. نوع دوم، کساني هستند که خوب مي‌دانند چگونه با نظام اداري فرسود کشور کار کنند و مي‌توانند. اين گروه عمدتا مديراني هستند که در چهار دهه اخير همواره مقام درخوري داشته‌اند. ضمن اينکه جامعه هم از ثبات‌بخشي و قاعده‌مند بودن آنها بهره مند شده است. اين‌گونه رئيسان، قواعد خواسته شده و جاافتاده را خوب رعايت مي‌کنند، اما آيا تداوم اجراي اين قواعد ناکارآمد مي‌تواند جامعه را از بحران‌هاي اقتصادي متعدد رها سازد؟
به عملکرد وزير اقتصاد چهار سال اخير توجه کنيد. ايشان خواست که قواعد مالياتي غيرشفاف و ضدتوليدي را اصلاح کند: با اينکه قانون ماليات‌هاي جديد به تصويب رسيد، اما تا اجرايي شود هنوز مشکلات بسياري دارد. با اين حال، فشار مالياتي بر توليدکنندگان در دوره ايشان به شدت افزايش يافت و ماليات ارزش افزوده که بايد ماليات بر مصرف باشد، به ماليات بزرگي بر توليد بدل شد. در هر حال، مي‌دانست که قواعد مالياتي بايد اصلاح شود؛ اما در عمل به خاطر نيازهاي شديد مالي دولت به خاطر کاهش قيمت نفت و تحريم‌ها نتوانست اصلاحي انجام دهد و نتايج حتي بدتر شد. او همچنين مي‌دانست و مي‌خواست که قواعد مديريت بدهي دولت را اصلاح کند، اما تا پايان دوره حتي ميسر نشد که مبلغ بدهي بخش دولتي را شفاف کند. ايشان مي‌خواست جلوي بزرگ شدن بخش شبه‌دولتي را بگيرد، محيط کسب و کار را بهبود بخشد، نظام بانکي را اصلاح کند اما چرا مقدور نشد؟ در هر حال، او مدير اصلاح اقتصادي بود نه رئيس اداره اقتصادي، از اين نظر که به فراتر از قواعد مخرب موجود مي‌انديشيد. اما او هم مدير اصلاح اقتصادي مطلوب نبود، از اين نظر که نتوانست اصلاحات را به پيش برد. اکنون جامعه به وزيري براي امور اقتصادي نياز دارد که هم اصلاحات اقتصادي لازم را بشناسد و بفهمد و هم بتواند آنها را در يک دوره چهار ساله به پيش برد.
قواعد ناکارآمد متعددي در حيطه وظايف وزارت امور اقتصادي و دارايي وجود دارد که سريع‌تر بايد اصلاح شود:
نظام ناکارآمد و غيرشفاف بودجه‌ريزي دولتي، نظام خزانه‌داري قديمي و غيرشفاف، بانک‌هاي دولتي ناکارآ و پرهزينه، خصوصي‌سازي معيوب و ناقص، قواعد بورسي نيازمند نوسازي و توسعه، اصلاح قواعد مالياتي ضدتوليد، اصلاح محيط کسب و کار پرهزينه و غيرشفاف.برنامه وزير پيشنهادي از اين نظر که از روي گزارش عملکرد وزير قبلي نگاشته شده، به اصلاح چنين مواردي اشاره کرده است، هنگامي که بر اهدافي چون «افزايش نسبت ماليات به توليد ملي» تاکيد دارد، نمايان مي‌شود که برداشتي اداري از ماليات‌ستاني دارد نه برداشتي توسعه‌اي. جامعه اکنون به مديري انديشمند و توانمند براي اصلاحات اقتصادي نياز دارد تا بتواند خواسته‌هاي متعدد مردم در اين زمينه را پوشش دهد. البته چنين مديري تاکنون در زنجيره فعاليت‌هاي سياسي کشور توليد نشده است! حدود 6 ماه پيش از انتخابات در همين صفحه مطلبي نوشتم که مهم‌ترين اقدامي که دولت مي‌تواند در سال پاياني انجام دهد، تهيه برنامه‌اي براي اصلاحات اقتصادي است. اکنون که فعاليت‌هاي پيش از انتخابات و فعاليت‌هاي انتخاباتي و فعاليت‌هاي چيدن کابينه را مرور مي‌کنيم، نواقص اين زنجيره در پاسخگويي به خواسته‌هاي مردمي و کارشناسي مشهود است.






نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مسکن هم کوتاه می‌آید؟

آینده‌نگری روسیه، فرصت ‌سازی پکن

راز مهار تورم

6 نسخه برای ساماندهی بازار اجاره

چرا سهم تعاونی‌ها در اقتصاد آب رفت؟

بیت کوین کدام خلأ اقتصاد خانوار را نشان می دهد؟

چگونه یک قلم دارو 10برابر گرانتر می‌شود؟

راهکارهایی ساده برای کاهش مصرف پلاستیک

افزایش آمار بیکاری؛ عامل سوءاستفاده برخی از کارفرمایان

نوسان معکوس بازارهای داخلی

ثروت نجومی تریلیاردرها از کجا و چگونه به دست آمده است؟

سه جبهه رونق‌ساز مسکن

شهریه‌های میلیونی پانسیون‌های تابستانی مدارس/ نهاد ناظر کجاست؟

برق‌دزدهای بزرگ در روستاهای دورافتاده

چالش بیت‌کوین؛ تهدید یا فرصت؟

شرط اثرگذاری لغو روادید چینی‌ها

ریسک سرمایه‌گذاری خارجی در ایران چقدر است؟

5دلیل ناکامی ایران در گردشگری

آمار عجیب و غریب از گرانی مسکن

راهی برای افزایش فروش نفت

افزایش شکاف تورمی دهک‌های اول و دهم

شکاف نرخ تورم استان‌ها افزایش یافت

برندگان اصلی نظام یارانه‌ای چه قشری از جامعه هستند؟

خطای ذهنی ترامپ در تحلیل نفت

پاتک شرکای راهبردی به تحریم‌ها

ارزهای دیجیتالی در کدام کشورها محبوبیت بیش‌تری دارد؟

کدام احزاب آمریکا موافق جنگ با ایران هستند؟

10 درصد جنجالی حقوق!

صاحبان بنگاه‌های خرد و متوسط بخوانند!

تغییر ساعت‌کاری ادارات مُسکن موقت

آسیب‌های پنهان شکسته‌شدن حریم خصوصی کودکان

افسوس! خاکی که سالانه یک درصد بیابان می‌شود

مسکن سیل زدگان در تله بروکراسی بانکی

مشتریان پایان نامه از تهران تا پاریس

کارنامه رشد اقتصادی ایران در سال‌1397

سرنوشت ایران در اوپک

14 هزار کودک زباله‌گرد به دنبال طلای سیاه!

کاسبان سفره کارگران

بودجه منهای نفت

شکست حمایت روانی بازار ارز

ضرر دفاتر املاک از گرانی مسکن!

واگذاری شرکت‌های دولتی؛ شاید وقتی دیگر!

منتظر یک جنگ تمام‌عیار باشید، خطرناک‌تر از جنگ سرد!

ونزوئلا،ثروتمندترین کشور امریکای جنوبی چگونه به خاک سیاه نشست؟

نرخ اجاره مسکن در مدار گرانی

طرحی برای به‌رسمیت‌شناختن فساد

افزایش بیکاری در بزرگترین اقتصاد اروپا

ماجرای گروگان‌گیری در صنعت خودرو چیست؟

رمزگشایی از 30 میلیارد دلاری که برنگشت

8 مانع کسب و کار از نظر فعالان اقتصادی در بخش تولید