بازار آریا

آخرين مطالب

رئيس اداره يا فرمانده اصلاحات؟ تحليل آريا بازار

رئيس اداره يا فرمانده اصلاحات؟

  بزرگنمايي:

آريا بازار -تيم اقتصادي دولت دوم آقاي روحاني در حال شکل‌گيري است. از تيم اصلي، وزير امور اقتصادي و دارايي پيشنهاد شده و رئيس کل بانک مرکزي و رئيس سازمان برنامه و بودجه جديد هنوز معرفي نشده‌اند. اگرچه ساير وزرا (چه وزراي داخل و چه وزراي خارج از تيم اصلي اقتصادي) نيز کارکردهاي اقتصادي مهمي دارند، اما مسوولان اين سه سازمان هستند که قواعد و نتايج اصلي اقتصاد کشور را تعيين مي‌کنند.


 
ارزيابي اين تيم مي‌تواند از زواياي بسياري انجام شود، اما در اين يادداشت بر کارکرد اصلاحگري آنها تاکيد مي‌شود. اجماعي بين صاحب‌نظران اقتصادي در طيف‌هاي بازارگرا و نهادگرا شکل گرفته است که براي پيشبرد اقتصاد کشور به سطوح مطلوب‌تر مانند تورم تک‌رقمي، رشد پايدار و اشتغال‌زا، نرخ بهره نزديک صفر و بهبود تکنولوژي، چاره‌اي جز اصلاحات اقتصادي وجود ندارد. بنابراين مساله مهم در چينش کابينه اين است که براي اين اصلاحات، تيم اقتصادي دولت چگونه بايد باشد. سطح و ويژگي برخي مسوولان نشان مي‌دهد که آنها همچون يک «رئيس اداره» رفتار مي‌کنند. دو نوع رئيس اداره در دولت‌هاي اخير ديده شده: اولي، نوعي که در دولت نهم و دهم وجود داشت که نه نظام اداري کشور را مي‌شناخت، نه قبول داشت و نه توان کار در درون اين نظام را داشت. چنين رئيس‌هايي در کابينه، کشور را به سمت نابودي مي‌بردند. نوع دوم، کساني هستند که خوب مي‌دانند چگونه با نظام اداري فرسود کشور کار کنند و مي‌توانند. اين گروه عمدتا مديراني هستند که در چهار دهه اخير همواره مقام درخوري داشته‌اند. ضمن اينکه جامعه هم از ثبات‌بخشي و قاعده‌مند بودن آنها بهره مند شده است. اين‌گونه رئيسان، قواعد خواسته شده و جاافتاده را خوب رعايت مي‌کنند، اما آيا تداوم اجراي اين قواعد ناکارآمد مي‌تواند جامعه را از بحران‌هاي اقتصادي متعدد رها سازد؟
به عملکرد وزير اقتصاد چهار سال اخير توجه کنيد. ايشان خواست که قواعد مالياتي غيرشفاف و ضدتوليدي را اصلاح کند: با اينکه قانون ماليات‌هاي جديد به تصويب رسيد، اما تا اجرايي شود هنوز مشکلات بسياري دارد. با اين حال، فشار مالياتي بر توليدکنندگان در دوره ايشان به شدت افزايش يافت و ماليات ارزش افزوده که بايد ماليات بر مصرف باشد، به ماليات بزرگي بر توليد بدل شد. در هر حال، مي‌دانست که قواعد مالياتي بايد اصلاح شود؛ اما در عمل به خاطر نيازهاي شديد مالي دولت به خاطر کاهش قيمت نفت و تحريم‌ها نتوانست اصلاحي انجام دهد و نتايج حتي بدتر شد. او همچنين مي‌دانست و مي‌خواست که قواعد مديريت بدهي دولت را اصلاح کند، اما تا پايان دوره حتي ميسر نشد که مبلغ بدهي بخش دولتي را شفاف کند. ايشان مي‌خواست جلوي بزرگ شدن بخش شبه‌دولتي را بگيرد، محيط کسب و کار را بهبود بخشد، نظام بانکي را اصلاح کند اما چرا مقدور نشد؟ در هر حال، او مدير اصلاح اقتصادي بود نه رئيس اداره اقتصادي، از اين نظر که به فراتر از قواعد مخرب موجود مي‌انديشيد. اما او هم مدير اصلاح اقتصادي مطلوب نبود، از اين نظر که نتوانست اصلاحات را به پيش برد. اکنون جامعه به وزيري براي امور اقتصادي نياز دارد که هم اصلاحات اقتصادي لازم را بشناسد و بفهمد و هم بتواند آنها را در يک دوره چهار ساله به پيش برد.
قواعد ناکارآمد متعددي در حيطه وظايف وزارت امور اقتصادي و دارايي وجود دارد که سريع‌تر بايد اصلاح شود:
نظام ناکارآمد و غيرشفاف بودجه‌ريزي دولتي، نظام خزانه‌داري قديمي و غيرشفاف، بانک‌هاي دولتي ناکارآ و پرهزينه، خصوصي‌سازي معيوب و ناقص، قواعد بورسي نيازمند نوسازي و توسعه، اصلاح قواعد مالياتي ضدتوليد، اصلاح محيط کسب و کار پرهزينه و غيرشفاف.برنامه وزير پيشنهادي از اين نظر که از روي گزارش عملکرد وزير قبلي نگاشته شده، به اصلاح چنين مواردي اشاره کرده است، هنگامي که بر اهدافي چون «افزايش نسبت ماليات به توليد ملي» تاکيد دارد، نمايان مي‌شود که برداشتي اداري از ماليات‌ستاني دارد نه برداشتي توسعه‌اي. جامعه اکنون به مديري انديشمند و توانمند براي اصلاحات اقتصادي نياز دارد تا بتواند خواسته‌هاي متعدد مردم در اين زمينه را پوشش دهد. البته چنين مديري تاکنون در زنجيره فعاليت‌هاي سياسي کشور توليد نشده است! حدود 6 ماه پيش از انتخابات در همين صفحه مطلبي نوشتم که مهم‌ترين اقدامي که دولت مي‌تواند در سال پاياني انجام دهد، تهيه برنامه‌اي براي اصلاحات اقتصادي است. اکنون که فعاليت‌هاي پيش از انتخابات و فعاليت‌هاي انتخاباتي و فعاليت‌هاي چيدن کابينه را مرور مي‌کنيم، نواقص اين زنجيره در پاسخگويي به خواسته‌هاي مردمي و کارشناسي مشهود است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

آیا یورو به کمک ایران می‌آید؟

بررسی مسکن اجتماعی در ایران

3 نشانه تضعیف اقتصاد ایران

چرا برخی‌ به میز مدیریت چسبندگی دارند؟

کارنامه رفاهی دلا‌ر 4200 تومانی

در اهمیت نرخ ارز در بازار آزاد

12 اقدام فوری مقابله با تحریم‌های اقتصادی

6 پیش‌شرط مداخله در بازار ارز

چرا به جمعیت زنان بیکار افزوده شده است؟

چرایی تفاوت در نرخ ارز واقعی و عدم کارایی آن

6 پیش‌شرط مداخله در بازار ارز

آیا فضای مجازی در افزایش آمار تجرد قطعی مقصر است؟

دریافت مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) چه تاثیری بر اقتصاد کشور دارد؟

متن کامل الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت

این سپر جلوی تحریم ایران را می‌گیرد؟

چالش‌های موفقیت استارت‌آپ‌ها در ایران

دسترسی ایران به سوییفت برقرار می‌ماند؟

نفوذ تأخیری تحریم در بازار مسکن

پنج حوزه رو به رشد راه اندازی استارتاپ

هماهنگی بین‌دستگاهی؛ رمز ایجاد ثبات در فضای کار

تولید ملی و مثلث نفت، رانت و فساد!

ایران در شرایط اقتصادجنگی چه می‌کند؟/ راه‌هایی برای دورزدن تحریم وجود دارد

چالش آبی توسعه پایدار در شهرها

پتروشیمی‌ها چقدر ارز و با چه نرخی به نیما آوردند؟

توپ زیر پای زنگنه!

مهار نقدینگی چگونه ممکن است؟

اندک‌های حیاتی و بسیار‌های کم اهمیت

سناریوهای پیش‌روی آینده صنعت نفت

مبارزه با احتکار کالا، شگرد کلاهبرداری از بازاریان

آیا یک ابرتورم در راه است؟

مانع همگرایی در بازار ارز

درمان درد تورم کجاست

اثر بحران ارزی بر رشد بخش های اقتصادی

بحران اقتصادی در ترکیه و فرصت‌های پیش رو

سراب خرید ملک در خارج

محتکران؛ برنده بحران اقتصادی

آیا ایالات متحده، چین را به دلیل خرید نفت ایران تحریم خواهد کرد؟

تذکر رهبری و آینده اقتصاد ایران

طلاق صوری برای دریافت مستمری؟

بازتاب ارائه بسته ارزی بانک مرکزی در رسانه‌‎های خارجی

میلیون‌ها کارگر به زیر خط فقر سُر خوردند

چگونه با پس انداز کم سرمایه‌گذاری کنم؟

کدام معامله‌گران بیشتر ضرر می‌کنند؟

چینی‌ها همه رشته‌های آمریکا را پنبه می‌کنند

راه علاج بحران ارزی ایران از دید هنکه

تشدید مشکلات تولید دارو با تحریم و کمبودنقدینگی

آینده ارز مسافرتی در انتظار تصمیم دولت

تجربه گذشته و تکلیف آینده کارت سوخت چیست؟

میزان افت صادرات نفت ایران با تحریم آمریکا چقدر است؟

ایرانی‌ها سال گذشته چقدر مالیات دادند؟