بازار آریا

آخرين مطالب

نقش فناوري در کنترل فساد گزارش ويژه

نقش فناوري در کنترل فساد

  بزرگنمايي:

آريا بازار -
يکي از نگران‌کننده‌ترين روندها در اقتصاد ايران به‌عنوان يک کشور در حال توسعه بزرگ بودن اندازه فساد، اعم از سيستماتيک و غيرسيستماتيک است. فساد ممکن است در هر بخشي رخ دهد. ممکن است فساد در بخش خصوصي يا بخش دولتي باشد. ممکن است نهاد کنترل يا مبارزه با فساد خود دچار فساد شده باشد يا نهاد تنظيم‌کننده مقررات و قانون‌گذار دچار انحرافاتي باشد. اما يکي از دروازه‌هاي توزيع نامشروع منافع و عوايد اقتصادي که به‌شدت در سطوح مختلف ريشه دوانده و در چند سال اخير چندين‌بار مواردي از اين فساد‌ها رسانه‌اي شده، دولت‌هاي محلي يا همان شهرداري‌ها هستند.


 
معمولا فساد در رده بالاي مشکلات دولت‌هاي محلي يا شهرداري‌ها رتبه‌بندي مي‌شود. چالشي که شهرداري‌ها در آغاز کار دوره جديد با آن مواجهند ايجاد راه‌هايي جديد و کارآ براي ساخت سيستم‌هاي شفاف و پاسخگو، به‌منظور رساندن خدمات باکيفيت به شهروندان است. فساد، منابع ملي و محلي براي يک شهرداري را ناکارآ توزيع خواهد کرد و عواقبي همچون کيفيت ضعيف خدمات شهري، کاهش سرمايه‌گذاري و رشد اقتصاد محلي و مشکلات اجتماعي را به دنبال دارد.
انواع گوناگون فساد اعم از رشوه‌خواري، اخاذي، اختلاس، رانت و پارتي بازي مي‌تواند در سطح دولت محلي رخ دهد. اندازه اين فساد در شهرداري‌ها طبق تحقيقات انجام شده به عوامل مختلفي برمي‌گردد. سطح توسعه‌يافتگي شهر و وضعيت اقتصاد محلي، اندازه شهر و شهرداري، سيستم تشکيلاتي شهرداري، انتخابي يا انتصابي بودن مديران و سطح فساد در اقتصاد ملي از مواردي هستند که کيفيت و سطح آنها مي‌تواند تعيين‌کننده ميزان فساد در شهرداري باشد. اما علت اين فساد را مي‌توان در سه عامل 1- انگيزه‌هاي منحرف(نظير دستمزدهاي پايين، کيفيت پايين اداره شهر، درآمد ناپايدار شهر، پيش‌بيني‌ناپذيري فرآيندهاي اجرايي اداره شهر) 2- نبود اطلاعات و شفافيت(در نظر گرفتن اطلاعات به‌عنوان رازهاي حوزه شهرداري) و 3- فقدان پاسخگويي(ريسک نداشتن تصميمات اشتباه براي تصميم‌گيران) جست‌وجو کرد.
مثال‌هاي مختلفي از نحوه رخ دادن فساد و راه‌هاي مقابله با آنها در شهرداري‌ها تاکنون بحث شده است، اما به‌نظر مي‎رسد اگر بخواهيم علت و ريشه اصلي فساد در مديريت شهري و به‌ويژه مديريت مياني شهري و سطح کارشناسي را بررسي کنيم، بايد به نقش عامل انساني بپردازيم. عامل انساني در هر موقعيتي که قرار بگيرد اگر مکانيزم انگيزشي مناسبي براي وي طراحي نشود، امکان انحراف و خطا را دارد. ممکن است در برخي شرايط با توصيه‌هاي اخلاقي و ارشادي بتوان اندکي بر افراد اثرگذار بود، ولي در مجموع نمي‌توان به اميد خيرخواه بودن و پاک بودن همه افراد، سيستم را بدون هيچ‌گونه نظام نظارتي طراحي کرد. با توجه به اينکه در شرايط کنوني امکان تغيير نظام پاداش و مکانيزم انگيزشي براي کارکنان شهرداري‌ها (و حتي ديگر بخش‌ها) وجود ندارد، بايد نقش عامل انساني و تعامل عوامل انساني يعني ارباب‌رجوع(شهروند) با افراد تصميم‌گير(کارمند) را به حداقل رساند.
شايد بهترين راهکاري که بتوان براي اين منظور طراحي کرد همان حذف کردن نقش عامل انساني و استفاده از بستر فناوري اطلاعات براي سيستمي شدن فرآيندها و اقدامات باشد. نقش فناوري در دو بخش مي‌تواند کارساز باشد. در بخش اول رابطه فناوري و فساد بايد رابطه کارمند و شهروند حداقلي شود. نقش تصميم‌گيري عامل انساني در صورتي که سامانه‌ها برخط و به‌صورت خودکار و بدون ارتباط فرد به فرد فرآيندها را انجام دهند، به حداقل مي‎رسد. در اين سامانه‌ها مي‌توان انواع اقداماتي که داراي عنصر اقتصادي هستند، پيگيري‌ها، درخواست مجوز، پروانه‌ و پايان‌کار، قيمت‌گذاري و کارشناسي و نظاير آنها بدون ارتباط مستقيم عوامل انساني با يکديگر انجام شود.
اما در سوي ديگر مي‌‎توان به وسيله بستر‌هاي فناوري، جريان آزاد اطلاعات را ايجاد کرد. اين جريان آزاد اطلاعات مي‌توان از رانت‌هاي اطلاعاتي جلوگيري کند و احتمال افشاي فساد را بالا ببرد. هرگونه مصوبه‌اي در شوراهاي شهر يا قراردادهاي داراي بار مالي و انواع مناقصه‌ها و مزايده‌ها و هرگونه اتفاقي که پول جابه‌جا مي‌کند، بايد براي مردم و رسانه‌ها شفاف باشد. نبايد با تصور اينکه اطلاعات جنبه‌هاي ديگري دارند و مردم نامحرم هستند، موانعي براي انتشار آزاد اطلاعات ايجاد شود. همچنين بايد از افشاکنندگان اطلاعات مربوط به رسوايي‌هاي مالي و فسادها حمايت صورت گيرد و سازوکارهاي آسان و کم‌هزينه‌اي براي ارسال و انتشار اطلاعات توسط شهروندان و کارمندان شهرداري طراحي شود.
شايد اين باور که فساد به‌طور کامل کنترل شود و به صفر برسد، خيلي خوش‎بينانه باشد؛ اما اگر بتوان بخشي از فساد موجود در شهرداري‌ها را به‌وسيله کاربرد فناوري اطلاعات کاهش داد، از طريق منافعي که آزاد مي‎شوند و پيش‌تر در دست عده‌اي معدود و محدود توزيع مي‌شد، مردم به‌طور نسبي رفاه بيشتري را به‌عنوان يک شهروند تجربه مي‌کنند.

علي ظريف
دانشجوي دکتراي اقتصاد





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

چه سرنوشتی در انتظار نفت ایران نشسته است؟

گرانی، کدام کالاها را از سفره مردم حذف کرد؟

پلاک خودرو گم شد چه کنیم؟

گشایش ارزی در راه است؟

یارانه های پنهان بنزین در جیب ثروتمندان

جوش بازاری‌ها و جوشش دلار

زمزمه‌های منفی را متوقف کنید

پولشویی با ارزهای مجازی سر به فلک کشید

تورم قیمت مسکن در سال 97

کالاها با چه قیمتی سال98 را شروع می‌کنند؟

کام کارگران در نهایت شیرین می‌شود؟!

چرا مناقصه‌ها از تلویزیون پخش نمی‌شود؟ /حل مشکل اختلاس با شفافیت

گوش به زنگ باشید؛ کوپن‌ها برمی‌گردند!

آیا قیمت خودرو در سال 98 افزایش می‌یابد؟

مقایسه کارنامه یک‌ساله مسکن، ارز و سکه

برای رشد کسب و کار خود چرا باید از شبکه های اجتماعی استفاده کنید؟

کدام استان‌ها بیشترین تورم را داشتند؟

ثروتمندترین اشخاص ترکیه چه‌کاره‌اند؟

هشدار؛ افزایش زنان معتاد درجامعه

ویزیت‌هایی که خودسرانه گران می‌شود

خواب عیدانه بازار مسکن

در نشست FATF چه گذشت؟

هزینه وام مسکن زوج‌های تهرانی چقدر است؟

ناهماهنگی ستاد تنظیم بازار

چند درصد مردم ایران مستاجر هستند؟

بازار گوشت به سمت تعادل گام برمی‌دارد؟

ساماندهی مرز باشماق مریوان وعده ای که تاکنون محقق نشده است

دنیای قشنگ نو

نقطه اوج خودروهای برقی کی فرا می‌رسد؟

چرا احتمال ریزش قیمت ارز بالاست؟

بازار کساد نقره کاران اصفهان

در ده سال گذشته چه بلایی بر سر ونزوئلا آمد؟ + اینفوگرافیک

آمریکا در صدر مصرف گوشت جهان/ایران در چه جایگاهی قرار دارد؟ +اینفوگرافیک

بیشترین رشد اقتصادی در انتظار کدام کشورهای اروپایی است؟/ پیش‌بینی رشد 0.2درصدی برای ایتالیا

بیشترین بهره‌وری مربوط به کدام کشور است؟

بازار سرمایه در آینه 40 سالگی انقلاب اسلامی

واکنش‌ها به پیوند زدن FATF با INSTEX

بازار ارز به تعدیل نرخ ها تن داد

تورم تقصیر کیست؟

رکود تورمی بزرگ در بخش مسکن

تحول در مدیریت نظارت و کنترل

پنج رویکرد به قیمت بنزین

حضور بانک مرکزی در گلوگاههای پرداخت

شکست سیاست فیلترینگ

در یک ماه 584 هزار چک برگشت خورد

مسئولان، سد مبارزه با قاچاق پوشاک!

ایرانی‌ها در کدام کشورها بیش‌تر خانه می‌خرند؟

بیشترین طلاسازان ایران کجا زندگی می‌کنند؟

قیمت سکه با رشد نرخ اونس جهانی طلا افزایش یافت | آخرین تغییرات نرخ ارز

هوآوی با نسل بعدی تراشه‌ سرورها، بازار رایانش ابری را هدف گرفته است