بازار آریا

آخرين مطالب

نقش فناوري در کنترل فساد گزارش ويژه

نقش فناوري در کنترل فساد

  بزرگنمايي:

آريا بازار -
يکي از نگران‌کننده‌ترين روندها در اقتصاد ايران به‌عنوان يک کشور در حال توسعه بزرگ بودن اندازه فساد، اعم از سيستماتيک و غيرسيستماتيک است. فساد ممکن است در هر بخشي رخ دهد. ممکن است فساد در بخش خصوصي يا بخش دولتي باشد. ممکن است نهاد کنترل يا مبارزه با فساد خود دچار فساد شده باشد يا نهاد تنظيم‌کننده مقررات و قانون‌گذار دچار انحرافاتي باشد. اما يکي از دروازه‌هاي توزيع نامشروع منافع و عوايد اقتصادي که به‌شدت در سطوح مختلف ريشه دوانده و در چند سال اخير چندين‌بار مواردي از اين فساد‌ها رسانه‌اي شده، دولت‌هاي محلي يا همان شهرداري‌ها هستند.


 
معمولا فساد در رده بالاي مشکلات دولت‌هاي محلي يا شهرداري‌ها رتبه‌بندي مي‌شود. چالشي که شهرداري‌ها در آغاز کار دوره جديد با آن مواجهند ايجاد راه‌هايي جديد و کارآ براي ساخت سيستم‌هاي شفاف و پاسخگو، به‌منظور رساندن خدمات باکيفيت به شهروندان است. فساد، منابع ملي و محلي براي يک شهرداري را ناکارآ توزيع خواهد کرد و عواقبي همچون کيفيت ضعيف خدمات شهري، کاهش سرمايه‌گذاري و رشد اقتصاد محلي و مشکلات اجتماعي را به دنبال دارد.
انواع گوناگون فساد اعم از رشوه‌خواري، اخاذي، اختلاس، رانت و پارتي بازي مي‌تواند در سطح دولت محلي رخ دهد. اندازه اين فساد در شهرداري‌ها طبق تحقيقات انجام شده به عوامل مختلفي برمي‌گردد. سطح توسعه‌يافتگي شهر و وضعيت اقتصاد محلي، اندازه شهر و شهرداري، سيستم تشکيلاتي شهرداري، انتخابي يا انتصابي بودن مديران و سطح فساد در اقتصاد ملي از مواردي هستند که کيفيت و سطح آنها مي‌تواند تعيين‌کننده ميزان فساد در شهرداري باشد. اما علت اين فساد را مي‌توان در سه عامل 1- انگيزه‌هاي منحرف(نظير دستمزدهاي پايين، کيفيت پايين اداره شهر، درآمد ناپايدار شهر، پيش‌بيني‌ناپذيري فرآيندهاي اجرايي اداره شهر) 2- نبود اطلاعات و شفافيت(در نظر گرفتن اطلاعات به‌عنوان رازهاي حوزه شهرداري) و 3- فقدان پاسخگويي(ريسک نداشتن تصميمات اشتباه براي تصميم‌گيران) جست‌وجو کرد.
مثال‌هاي مختلفي از نحوه رخ دادن فساد و راه‌هاي مقابله با آنها در شهرداري‌ها تاکنون بحث شده است، اما به‌نظر مي‎رسد اگر بخواهيم علت و ريشه اصلي فساد در مديريت شهري و به‌ويژه مديريت مياني شهري و سطح کارشناسي را بررسي کنيم، بايد به نقش عامل انساني بپردازيم. عامل انساني در هر موقعيتي که قرار بگيرد اگر مکانيزم انگيزشي مناسبي براي وي طراحي نشود، امکان انحراف و خطا را دارد. ممکن است در برخي شرايط با توصيه‌هاي اخلاقي و ارشادي بتوان اندکي بر افراد اثرگذار بود، ولي در مجموع نمي‌توان به اميد خيرخواه بودن و پاک بودن همه افراد، سيستم را بدون هيچ‌گونه نظام نظارتي طراحي کرد. با توجه به اينکه در شرايط کنوني امکان تغيير نظام پاداش و مکانيزم انگيزشي براي کارکنان شهرداري‌ها (و حتي ديگر بخش‌ها) وجود ندارد، بايد نقش عامل انساني و تعامل عوامل انساني يعني ارباب‌رجوع(شهروند) با افراد تصميم‌گير(کارمند) را به حداقل رساند.
شايد بهترين راهکاري که بتوان براي اين منظور طراحي کرد همان حذف کردن نقش عامل انساني و استفاده از بستر فناوري اطلاعات براي سيستمي شدن فرآيندها و اقدامات باشد. نقش فناوري در دو بخش مي‌تواند کارساز باشد. در بخش اول رابطه فناوري و فساد بايد رابطه کارمند و شهروند حداقلي شود. نقش تصميم‌گيري عامل انساني در صورتي که سامانه‌ها برخط و به‌صورت خودکار و بدون ارتباط فرد به فرد فرآيندها را انجام دهند، به حداقل مي‎رسد. در اين سامانه‌ها مي‌توان انواع اقداماتي که داراي عنصر اقتصادي هستند، پيگيري‌ها، درخواست مجوز، پروانه‌ و پايان‌کار، قيمت‌گذاري و کارشناسي و نظاير آنها بدون ارتباط مستقيم عوامل انساني با يکديگر انجام شود.
اما در سوي ديگر مي‌‎توان به وسيله بستر‌هاي فناوري، جريان آزاد اطلاعات را ايجاد کرد. اين جريان آزاد اطلاعات مي‌توان از رانت‌هاي اطلاعاتي جلوگيري کند و احتمال افشاي فساد را بالا ببرد. هرگونه مصوبه‌اي در شوراهاي شهر يا قراردادهاي داراي بار مالي و انواع مناقصه‌ها و مزايده‌ها و هرگونه اتفاقي که پول جابه‌جا مي‌کند، بايد براي مردم و رسانه‌ها شفاف باشد. نبايد با تصور اينکه اطلاعات جنبه‌هاي ديگري دارند و مردم نامحرم هستند، موانعي براي انتشار آزاد اطلاعات ايجاد شود. همچنين بايد از افشاکنندگان اطلاعات مربوط به رسوايي‌هاي مالي و فسادها حمايت صورت گيرد و سازوکارهاي آسان و کم‌هزينه‌اي براي ارسال و انتشار اطلاعات توسط شهروندان و کارمندان شهرداري طراحي شود.
شايد اين باور که فساد به‌طور کامل کنترل شود و به صفر برسد، خيلي خوش‎بينانه باشد؛ اما اگر بتوان بخشي از فساد موجود در شهرداري‌ها را به‌وسيله کاربرد فناوري اطلاعات کاهش داد، از طريق منافعي که آزاد مي‎شوند و پيش‌تر در دست عده‌اي معدود و محدود توزيع مي‌شد، مردم به‌طور نسبي رفاه بيشتري را به‌عنوان يک شهروند تجربه مي‌کنند.

علي ظريف
دانشجوي دکتراي اقتصاد





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مسئولان، سد مبارزه با قاچاق پوشاک!

ایرانی‌ها در کدام کشورها بیش‌تر خانه می‌خرند؟

بیشترین طلاسازان ایران کجا زندگی می‌کنند؟

قیمت سکه با رشد نرخ اونس جهانی طلا افزایش یافت | آخرین تغییرات نرخ ارز

هوآوی با نسل بعدی تراشه‌ سرورها، بازار رایانش ابری را هدف گرفته است

تورم را رها کنید؛ مساله اصلی رکود است!

بساط سودهای بالای 20 درصد در بانکها جمع شد؟

سکته مروادات مالی و بانکی در سایه نپیوستن به اف‌ای‌تی‌اف

فروش دسته چک ابزار جدیدی برای کلاهبرداری؟!

هشدار در خصوص افزایش نابرابری در بین خانوار‌های کشور+اینفوگرافیک

تقدیم لایحه رتبه‌بندی معلمان به مجلس؛ تا پایان سال

آخرین جغرافیای اشتغال و بیکاری در ایران

رونق در بازار دست دوم خودرو

حداقل دستمزد در کشورهای اروپایی

نطفه جهش قیمت ارز

کارمندان دولت چقدر مالیات می‌دهند؟

دمای منطقه‌ای از قیمت مسکن

جاماندگان بسته حمایتی چه کسانی هستند؟

SPV چگونه کار می‌کند؟

جدایی کفاشیان از ریاست‌؛مأموریت ناممکن است؟

سود گرانی مرغ به جیب چه کسانی می‌رود؟

نسبت نرخ مشارکت اقتصادی زنان به مردان

چرا قیمت کالاها بعد از کاهش نرخ دلار ارزان نشد؟

سوداگران بازار ارز بابه دنبال اجاره حساب دیگران

عامل گرانی آجیل و خشکبار چیست؟

قدرت تقاضا؛ مانع کاهش قیمت کالا

شرط رونق مسکن در سال 98

سرعت رشد مسکن در آذرماه کم شد

رمزارزها: رویکرد کشورهای مختلف و ایران در سال 2018

بزرگ‌ترین ریسک‌های اقتصاد جهان در 2019

وضعیت فقر در استان‌های مختلف

چرا مسکن در ایران گران است؟

ویژگی های قانون جدید صدور چک

واردات خودرو سال آینده هم ممنوع می شود؟

کم فروشی‌های بی‌سابقه در محصولات لبنی

اقدامات اساسی برای افزایش سلامت اقتصاد

بمب بدهی 9 تریلیون دلاری شرکت های آمریکایی

بار تورم در طبقات درآمدی

15 اصطلاح بازار طلا را بشناسیم

راهکارهای ایجاد اشتغال

صرافی بایننس، بزرگترین صرافی ارز دیجیتال

بختک پولشویی بر اقتصاد

صنایع خلاق و چارچوب‌های آن

سیاست تثبیت نرخ ارز و ایجاد بحران

مراقب باشید؛ این 6 ترس خلاقیت شما را نابود می‌کند

فقرزُدایی آموزشی در قرن 21

5 توصیه تحریمی کلیدی به مردم

تحریم‌ها، اقتصاد ایران را زمین‌گیر نمی‌کند

عملکرد فراتر از پیش بینی توییتر با انتشار گزارش مالی تابستان 2018

اولویت‌های دولت در بودجه 98 / دلیل التهابات ارز و سکه چه بود؟