بازار آریا

آخرين مطالب

يادداشت

تحليل تجارت خارجي ايران در هشت‌ماهه نخست سال جاري

تحليل تجارت خارجي ايران در هشت‌ماهه نخست سال جاري

  بزرگنمايي:

آريا يازار-اما تراز تجاري ايران در اين مدت با بهبود به نفع ايران مواجه شده و درواقع ارزش تراز تجاري منفي ايران، كمتر شده است. اين درحاليست كه هم صادرات غيرنفتي (با احتساب ميعانات گازي) و هم واردات كشور كاهش يافته‌اند.
بررسي مقادير تجارت خارجي ايران در دو دوره هشت‌ماهه نخست سالهاي 91 و 92 نشان مي‌دهد كه ارزش صادرات ايران تا آبان‌ماه 91 بالغ بر 28.2 ميليارد دلار بوده كه با كاهشي 12.8 درصدي در همين‌دوره در سال 92 به مبلغ 24.6 ميليارد دلار تنزل يافته است. هرچند وزن كالاهاي صادراتي كشور در اين دوره با افزايش 7.8 درصدي مواجه گشته كه نمايانگر كاهش محسوس در قيمت كالاهاي صادراتي كشور در مقايسه اين دو دوره بوده است. به‌طوري‌كه متوسط بهاي كالاهاي صادراتي كشور از 53 سنت به‌ازاي هر كيلوگرم به 43 سنت رسيده است.
همچنين ارزش كالاهاي وارداتي ايران در هشت‌ماهه نخست سال 92 بالغ بر 28.2 ميليارد دلار بوده كه به‌ميزان 22.7 درصد كمتر از مقدار معادل آن در مدت مشابه سال 91 بوده است. اما وزن كالاهاي وارداتي، با كاهش روبرو شده كه درنهايت نشاندهنده افزايش قيمت كالاهاي وارداتي كشور بوده است. متوسط بهاي كالاهاي وارداتي كشور با 11.4 درصد افزايش به 1.49 دلار به‌ازاي هر كيلوگرم در هشت‌ماهه نخست 92 افزايش يافته است.
مجموع افت‌وخيزهاي روي داده در خصوص صادرات و واردات كشور در اين دوره، منجر به كاهش كل تجارت خارجي ايران تا حد 52.9 ميليارد دلار شده كه 18.4 درصد كمتر از مقدار آن در مدت مشابه سال پيش بوده است. تراز تجاري منفي ايران نيز با كاهش مواجه بوده و از منفي 8.4 ميليارد دلار به منفي 3.6 ميليارد دلار كاهش يافته است (كاهش 56.4 درصد). عمده دليل اين كاهش، تنزل بيشتر واردات نسبت به تنزل صادرات غيرنفتي كشور است.
بررسي اجزاي صادرات غيرنفتي (با احتساب ميعانات گازي)
بررسي تغيير در اجزاي كالاهاي صادرات غيرنفتي كشور نشانگر آنست‌كه تمامي اجزاي آن با كاهش مواجه بوده و تغيير در ارزش صادرات ميعانات گازي بيش از اجزاي ديگر بوده است. ميعانات گازي در اين دوره نسبت به دوره مشابه سال قبل، 21.4 درصد كاهش يافته، درحاليكه كاهش در ارزش صادرات محصولات پتروشيمي و ساير كالاها به‌ترتيب معادل 10.7 و 10.1 درصد افول نموده است.
سنگ آهن، متانول، قيرنفت، اوره، سيمان پورتلند، پروپان و بوتان، پلي‌اتيلن، گازهاي نفتي و پسته مهمترين اقلام صادراتي كشور در اين دوره بوده‌اند كه بجز در مورد سنگ آهن، سيمان پورتلند و گازهاي نفتي، ارزش صادرات ساير اقلام مزبور كاهشي بوده است. سهم اين اقلام بين 1.8 درصد تا 4.6 درصد از كل صادرات غيرنفتي (با احتساب ميعانات گازي) كشور بوده است. اين اقلام، در مجموع، حدود يك‌سوم از كل صادرات ايران در اين دوره را به خود اختصاص داده‌اند كه سهم آنها نسبت به مدت مشابه سال قبل، اندكي كاهش نشان مي‌دهد.
چين، عراق، امارات، هند و افغانستان مهمترين مقصد كالاهاي صادراتي ايران در اين دوره بوده‌اند كه بيش از 80 درصد از كالاهاي صادراتي كشور بدين بازارها روانه‌شده‌اند. در ميان اين كشورها تنها صادرات به چين با افزايش مواجه شده و صادرات به ساير بازارها، حتي بازار ساير كشورها، با كاهش محسوسي روبرو شده است. ميزان اين تغيير به‌گونه‌اي بوده كه چين را از مقام دومي پس از عراق در زمان مشابه در سال گذشته، به مقام نخست رسانده است. به‌طور مشخص آسيا مهمترين بازار هدف ايران در اين مدت بوده كه قريب به 93 درصد از كل صادرات ايران به كشورهاي اين قاره روانه شده كه قريب به يك‌چهارم آن نيز تنها به يك كشور، چين، ارسال شده است.
بررسي اجزاي واردات
برنج، كنجاله، گندم، ذرت، وسايل نقليه، روغن خام سويا، شكر، مكمل‌هاي دارويي، روغن نخل و نمايشگر ال‌سي‌دي، مهمترين اقلام وارداتي ايران در اين مدت بوده‌اند كه 25 درصد از كل نياز كالايي كشور را از آن خويش نموده‌اند. در اين ميان واردات برنج، وسايل نقليه، روغن خام سويا و روغن نخل با افزايش مواجه شده وليكن واردات ساير اقلام فوق و نيز واردات ساير اقلام كالايي كشور كاهش يافته است.
امارات، چين، هند، كره و تركيه به‌ترتيب 5.9، 5.5، 2.6، 2.4 و 2.3 ميليارد دلار از واردات ايران در اين دوره را تامين نموده‌اندكه بدين ترتيب قريب به 72 درصد از كل واردات كشور را شامل مي‌شده است. واردات ايران از هند به‌طور چشمگيري افزايش يافته و مقدار آن در مورد چين نيز افزايشي بوده است. اما واردات ايران از امارات، كره و تركيه و نيز ساير كشورهاي جهان با افت مواجه بوده است. درخصوص تامين واردات نيز قاره آسيا مهمترين نقش را داشته و سه‌چهارم از كل نياز كشور را تامين كرده كه 6.6 درصد بيش از مقدار آن در مدت مشابه سال قبل بوده است. سهم قاره اروپا از تامين واردات ايران در اين دوره قريب به 22.9 درصد بوده كه تقريبا 5 درصد كمتر از مقدار آن در مدت مشابه سال 91 بوده است.
كشور در دوره هشت‌ماهه نخست سال جاري با كاهش بيشتري در تجارت خارجي خود نسبت به مدت مشابه در جهان مواجه بوده است. هرچند در اين گزارش بررسي نشده، اما براساس اخبار موجود اصلي‌ترين دليل آن كاهش درآمدهاي ارزي حاصل از صادرات نفت‌خام، تداوم مشكلات در استفاده از منابع ارزي خارجي كشور، درپي استمرار تحريم ايران بوده‌اند. آنچنانكه بيان شد، صادرات غيرنفتي (با احتساب ميعانات گازي) كاهش يافت و واردات با شتابي بيش از صادرات كاهش يافت كه در مجموع به افت كل تجارت كشور انجاميد.
افت‌وخيزهاي روي داده در خصوص صادرات و واردات كشور در اين دوره، منجر به كاهش كل تجارت خارجي و نيز كاهش تراز تجاري منفي ايران شده است. عمده دليل اين كاهش، تنزل بيشتر واردات نسبت به تنزل صادرات غيرنفتي كشور است كه شاهدي بر تاثيرگذاري سياستهاي اقتصادي دولت بر اين رويداد نيست، بلكه افزايش دامنه تحريمها و نيز افزايش نرخ ارز كه خود نشات گرفته از گسترش تحريم‌هاست، عامل آن به حساب مي‌آيند. به‌ويژه كاهش ارزش صادرات، عليرغم افزايش نرخ ارز، ناشي از عدم قرار گرفتن ايران در جايگاهي مناسب در زنجيره ارزش توليد جهاني، گستره فضاي نامناسب کسب‌وکار داخلي و بين‌المللي كشور، افزايش هزينه توليد به تبع افزايش نرخ تورم و کاهش توان رقابت محصولات ايراني با ساير كشورها كه بخش مهمي از اينها به‌سبب گستره تحريمها به‌وجود آمده، هزينه‌هاي مبادله ايراني را افزايش داده و بازار هدف آنها را محدود نموده است. همچنين كاهش قيمت کالاي صادراتي درمقابل افزايش قيمت كالاهاي وارداتي كشور، به‌مفهوم کاهش رابطه مبادله به زيان محصولات ايراني است و درواقع نشان مي‌دهد كه ايران بازار محصولات باارزش صادراتي خود را از دست مي‌دهد. درعين‌حال صادرات عمدتا بر فروش کالاهاي پرحجم و کم ارزش يا به‌عبارت ديگر، صدور كالاهاي با ارزش افزوده پايين مبتني شده است.
ضمن‌آنكه تمركز كشور در واردات از كشورهايي محدود و صادرات به كشورهايي محدودتر، انزواي ايران در بازارهاي جهاني را به نمايش مي‌گذارد. در عين حال تنوع كالاي تجاري نيز بسيار اندك بوده و در هر دو سوي صادرات و واردات به سمت كالاهاي خام، اوليه و به‌ويژه در واردات به‌سوي كالاهاي اساسي و كشاورزي جهت‌گيري شده است. اين امر نيز از تحريم نشات مي‌گيرد. در صادرات مجبور هستيم كالاهاي اوليه را به كشورهاي محدودي كه خريدار اين اقلام هستند، ارسال نماييم. در طرف واردات نيز عموما بدون داشتن قدرت چانه‌زني مجبور به واردات تهاتري كالاهايي هستيم كه اين كشورها در صدور آنها از مزيت برخوردارند و يا در ساير كشورها بازاري براي آنها ندارند. نكته قابل تامل آنكه، عليرغم افزايش قابل توجه سهم كالاهاي با ارزش افزوده در واردات كشور، متوسط قيمت كالاهاي وارداتي ايران افزايش يافته است. اين نكته به‌سبب كاهش قدرت چانه‌زني ايران در بازارهاي جهاني براي تامين نيازهاي كالاييش و الزام كشورهاي مقابل، به‌ويژه چين و هند، به صادرات كالا به ايران با قيمتي گرانتر از قيمت جهاني روي داده است كه عمدتا نشات‌گرفته از وضعيت تحريمي كشور در اين دوره بوده است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

جای خالی استراتژی بازرگانی در اقتصاد ایران

پرونده قضائی حراج 60 تن طلا کجاست؟

یکه تازی دولت در خودروسازی

سفره‌های سفید و مسابقه لاکچری‌ها!

خودروسازان در تصادفات چقدر مقصر هستند؟

جیب مردم منتظر اصلاحات ساختاری اقتصاد

مقاصد پول‌های خارج شده از بانک ها در سال97

خطر مهاجرت معکوس ماینرها

طرح مسکن استیجاری دولتی به کجا رسید؟

اقتصاد در ابهام

شروط فاز جدید خصوصی سازی

ماشین جنگ به کدام سمت می رود؟

بحران ایران؛حجم نقدینگی یا صفرهای پول؟

چرا حذف صفر از پول ملی ایران زندگی مردم را بهتر نمی‌کند؟

هزینه حذف چهار صفر از اسکناس‌ها چقدر است؟

بی‌نظمی جدید جهانی

تروریسم اقتصادی واشنگتن

زنان قربانیان اول کار در منزل

سرمایه 16هزار میلیاردی بانک سرمایه چگونه بین 67 نفر توزیع شد؟

حذف صفر ویرانگر یا نجات‌دهنده؟

رکورد 16ساله شکاف طبقاتی شکست

آثار حذف 4 صفر بر جیب مردم

استراتژی جدید صادراتی ایران، هدف 15کشور همسایه

هوش مصنوعی؛ جهت‌گیری جدید سرمایه‌گذاران

ترمز تورم مسکن در پایتخت

عقبگرد مجلس به سود دلالان مسکن

69 میلیارد دلار یارانه انرژی در ایران

راهکار گذر متقاضیان مسکن از بحران

شاخص‌های اقتصادی ایران در سال 97

رقابت برای پول دیجیتالی

خلاق‌ترین اقتصادهای جهان کدامند؟/ سوئیس در صدر لیست

ضعیف‌ترین کشورهای اقتصادی جهان کدام‌اند؟

ساختمان‌هایی با شناسنامه‌های پولی!

ماشین‌خوابی چه تبعاتی برای جامعه ایران دارد؟

باستی‌هیلز کوه یخ فساد اقتصادی در ایران

قاچاق کودکان به ایران برای کار در خیابان

بازار سیاه داروهای تقلبی

گره کورنقدینگی کِی باز می‌شود؟

مسکن هم کوتاه می‌آید؟

آینده‌نگری روسیه، فرصت ‌سازی پکن

راز مهار تورم

6 نسخه برای ساماندهی بازار اجاره

چرا سهم تعاونی‌ها در اقتصاد آب رفت؟

بیت کوین کدام خلأ اقتصاد خانوار را نشان می دهد؟

چگونه یک قلم دارو 10برابر گرانتر می‌شود؟

راهکارهایی ساده برای کاهش مصرف پلاستیک

افزایش آمار بیکاری؛ عامل سوءاستفاده برخی از کارفرمایان

نوسان معکوس بازارهای داخلی

ثروت نجومی تریلیاردرها از کجا و چگونه به دست آمده است؟

سه جبهه رونق‌ساز مسکن