آخرين مطالب

پیش بینی «بلومبرگ بیزینس ویک» به همراه «مرکز تحقیقاتی اوراسیا» از مهم ترین ریسک های جهانی سال پیش رو / سال پرریسک 97 مقالات توليد و تجارت

پیش بینی «بلومبرگ بیزینس ویک» به همراه «مرکز تحقیقاتی اوراسیا» از مهم ترین ریسک های جهانی سال پیش رو / سال پرریسک 97

  بزرگنمايي:

آریا بازار - فرصت امروز : جهان در سال پیش رو به کدام سو می رود؟ بگذارید روراست باشیم؛ سال 2018 حس خوبی در ما ایجاد نمی کند. درست است که بازارهای جهانی دوباره در حال رونق گیری هستند و اوضاع اقتصاد بد نیست، اما نظم جهانی در حال فروپاشیدن است. این حجم از چالش های سیاسی هم زمان در دنیا مرعوب کننده است. مشروعیت لیبرال دموکراسی ها به پایین ترین حد خود از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون رسیده و قدرتمندترین سران جهان امروز علاقه اندکی به جامعه مدنی یا ارزش های مشترک نشان می دهند.
با این همه اگر قرار باشد یک سال را به عنوان سال بحران های غیرمنتظره بزرگ انتخاب کنیم - معادل ژئوپلیتیک سقوط مالی 2008 - آن سال 2018 خواهد بود. اما مهم ترین ریسک های برهم زننده نظم کنونی دنیا در ماه های آینده چیست؟ در این گزارش به نقل از آینده نگر، به مهم ترین ریسک های جهانی سال پیش رو پرداخته ایم که بلومبرگ بیزینس ویک به همراه مرکز تحقیقاتی اوراسیا بررسی کرده اند.
1- چین از خلأ قدرت استفاده می کند
کنگره نوزدهم حزب کمونیست چین نقطه عطفی در تاریخ معاصر این کشور بود. سخنرانی شی جین پینگ، رئیس جمهور چین در نهایت مهم ترین واقعه ژئوپلیتیکی جهان از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به حساب خواهد آمد. تا سال گذشته چین از صحبت کردن درباره رهبری جهانی پرهیز می کرد و لحن دیپلماتیکش به ندرت ایدئولوژیک بود، اما در سال 2017 پکن آشکارا استراتژی رسمی اش را تغییر داد. چین دیگر منتظر فرصت نیست. شی توانسته چین را پشت خود یکپارچه کند و این باعث شده پکن در محیط بین المللی قدرت تازه ای پیدا کند. شی البته به لحاظ زمانی خوش شانسی هم آورده است: ترامپ از زیر بار تعهدات امریکا در برابر هم پیمانانش شانه خالی می کند و باعث شده متحدانش درباره نقش آینده آمریکا در آسیا دچار تردید شوند و این خلأ قدرتی را به وجود آورده که راه را برای مانور چین باز کرده است.
تا چند دهه اکثر تحلیل گران غربی فکر می کردند ظهور طبقه متوسط در چین باعث می شود رهبران این کشور بالاجبار کشور را به سمت لیبرال دموکراسی غربی حرکت دهند. آنها این کار را نکردند و حالا مدل سیاسی چین، قدرتمندتر از همیشه به نظر می رسد، آن هم در زمانی که مدل سیاسی آمریکا ضعیف تر از هر وقتی است. امروز به لحاظ مشروعیت حکومت در چشم شهروندان، این آمریکاست که نیازمند اصلاحات ساختاری سیاسی است و این اعتراف تکان دهنده ای است. این را بگذارید کنار واقعیت مهم دیگر: اینکه رهبر کنونی چین قدرتمندترین رهبر این کشور از زمان مائو زدونگ به حساب می آید و ترامپ یکی از ضعیف ترین رؤسای جمهور تاریخ آمریکاست.
این یعنی چین در حال اعمال استانداردهای بین المللی خود است و با مقاومتی کمتر از سابق روبه رو می شود. این روند را می توانیم در سه حوزه متفاوت ببینیم.
بازرگانی و سرمایه گذاری : هیچ کشوری در دنیای امروز نتوانسته به اندازه چین چنین مؤثر شبکه جهانی بازرگانی و سرمایه گذاری بسازد. درحالی که دیگر کشورها محلی یا دوجانبه می اندیشند، چین به سراسر جهان فکر می کند، پول خرج می کند و محیط بین المللی اش را می سازد. این باعث جلب توجه کشورهای مختلف در آسیا، آفریقا، خاورمیانه و حتی آمریکای لاتین شده و عده زیادی به فکر تقلید افتاده اند. آنها نتیجه مدل چینی را می بینند.
تکنولوژی : چین و آمریکا بزرگ ترین سرمایه گذاران در تکنولوژی های نو به خصوص هوش مصنوعی هستند. در آمریکا رهبری این حوزه در دست بخش خصوصی است اما در چین این دولت است که رهبری را در دست دارد و همراه قوی ترین شرکت ها و موسسات تکنولوژیک حرکت می کند. دولت چین تلاش می کند ذهنیت مردم را در این حوزه ها با آنچه مد نظرش است هماهنگ کند.
ارزش ها : تنها ارزش سیاسی که چین صادر می کند اصل عدم دخالت در امور داخلی دیگر کشورهاست. سیستم غربی شکل دیگری برخورد می کند: به کشورهای فقیرتر کمک مالی می کند و در عوض از آنها می خواهد که دست به اصلاحات سیاسی و اقتصادی - به شیوه غربی - بزنند. به همین خاطر سیاست عدم دخالت چین به شدت برای کشورهای غیرغربی دنیا جذاب است. با به قدرت رسیدن ترامپ و بی توجهی او به سیاست بین الملل و همچنین درگیر بودن رهبران اروپا با مسائل داخلی شان، رویکرد غیرایدئولوژیک چین در حوزه تجارت و دیپلماسی بدون مقاومت به پیشروی ادامه می دهد.
اما در یک حوزه شاهد چنین روندی نیستیم : امنیت. مدل چینی در حوزه امنیت ملی مدل جذابی نشده است چون چین در این حوزه در بهترین حالت فقط قدرتی منطقه ای است. (بودجه آمریکا در این بخش بسیار بالاتر از چین است.)
قدرت گیری چین چه عواقبی خواهد داشت؟ محیط تجارت بین المللی باید با قوانین، استانداردها و رسوم تازه ای سازگار شود که چینی ها مدافعش هستند. وقتی جهان تحت دو شکل تجارت بین الملل پیش برود - شکل چینی و شکل غربی - یعنی بازار به دو شکل تنظیم خواهد شد و این هزینه انجام تجارت را بالا می برد. نکته دوم این است که آسیا دوقطبی خواهد شد چون کشورها مجبور می شوند بین چین و آمریکا یکی را انتخاب کنند.
به هر حال به خصوص از سال 2008 به این طرف جذابیت لیبرال دموکراسی های غربی روزبه روز در حال کاهش است. برای غربی ها البته چین مدل جذابی نیست اما باقی نقاط دنیا به چین به عنوان الگوی مناسب نگاه می کنند. پس می توان گفت جذاب تر شدن مدل چینی و همچنین افزایش نفوذ اقتصادی و سیاسی این کشور، مهم ترین ریسک سال 2018 برای غرب خواهد بود.
2- جنگ های تصادفی
جهان از یازدهم سپتامبر 2001 به این طرف شاهد هیچ بحران بزرگ ژئوپلیتیکی نبوده است و هیچ کدام از بحران های دهه های اخیر - به جز بحران موشکی کوبا - توسط دولت ها کلید نخورده است. اما در دنیای امروز نمی شود ریسک آغاز جنگی تصادفی را نادیده گرفت: در سال 2018 در نقاط مختلفی از دنیا یک اتفاق یا برآورد اشتباه می تواند به جنگ جدی بین المللی ختم شود. یکی از دلایل بالا رفتن چنین ریسکی پایین آمدن انعطاف پذیری محیط سیاسی بین المللی است.
ما در آستانه جنگ سوم جهانی نیستیم اما نبود یک قدرت بین المللی که روی امنیت دنیا سرمایه گذاری کرده باشد و همچنین افزایش تعداد بازیگران غیردولتی که توانایی انجام اقدامات بی ثبات کننده را دارند، باعث شده جهان به جای خطرناک تری بدل شود. در طول ماه های اخیر احتمال حوادث ژئوپلیتیکی به طرز قابل توجهی بالا رفته و این روند ادامه خواهد یافت. در سال 2018 در چند منطقه و حوزه می توانیم شاهد چنین حوادثی باشیم: حملات سایبری، کره شمالی، سوریه، روابط واشنگتن- مسکو و تروریسم.
3.- جنگ سرد بر سر تکنولوژی
پیشرفت های هیجان انگیز در جهان تکنولوژی روز به روز سرعت بیشتری می گیرد. در سال های اخیر به کمک انقلاب ارتباطی، مردم در سراسر جهان دسترسی بی سابقه ای به اطلاعات پیدا کرده اند و همکاری های فرامرزی افزایش داشته است. اما تکنولوژی علاوه بر اینها تبدیل به مهم ترین عامل کسب درآمد و قدرت شده است: در بلندمدت آن شرکت یا کشوری برنده است که در این سه حوزه به طور هم زمان پیشرفت داشته باشد: هوش مصنوعی، کلان داده (big data) و شبکه های فوق سریع. هر سه اینها کاملاً به هم مربوط هستند:
هر سیستم هوش مصنوعی برای قوی تر شدن به جریان متناوب دیتا نیاز دارد. به جز تلفن های همراه ، آرام آرام با بالا رفتن سرعت اینترنت ماشین های ما، خانه ها، کارخانه ها و زیرساخت های عمومی هم دیجیتال می شوند و این یعنی آنها هم در حال تولید کوهی از دیتا هستند. شرکت ها و دولت ها برای دست پیدا کردن به چنین دیتایی می جنگند. ولادیمیر پوتین سال گذشته اعلام کرد دولتی که در حوزه هوش مصنوعی قدرت را در دست بگیرد ابرقدرت جهان آینده خواهد بود.
تا آن روز البته چند سال زمان داریم. فعلاً اما بزرگ ترین جنگ دنیا بر سر رسیدن به قدرت اقتصادی، جنگ در حوزه تکنولوژی است. در سال 2018 این جنگ در چندین حوزه در جریان خواهد بود: رقابت بر سر پیشرفت تکنولوژیک و رقابت بر سر تسلط بر بازار.
4- روابط ایران و آمریکا
سوزن ترامپ روی ایران گیر کرده است. به او الهام شده که ایران منشأ اکثر مشکلات جهان است. به همین خاطر روابط ایران و آمریکا در سال 2018 یکی از ریسک های ژئوپلیتیکی است که بر بازارها تأثیر خواهد گذاشت. توافق برجام احتمالا از سال 2018 جان سالم به در خواهد برد اما احتمال به هم خوردنش هم وجود دارد و این منطقه را به سمت بحران واقعی می کشاند.
استراتژی دولت ترامپ مقابله با نفوذ منطقه ای ایران است، به همین خاطر در ماه های آینده شاهد حمایت قوی واشنگتن از عربستان خواهیم بود و تلاش های آمریکا در سوریه، عراق، لبنان و یمن واضح تر خواهد شد. آمریکا احتمالا با سرعت بیشتری با سلاح تحریم با آزمایش های موشکی ایران مقابله خواهد کرد. سعودی ها و حاکم جدیدشان که سیاست های پرریسکی را دنبال می کند تلاش خواهند کرد ترامپ را بیشتر علیه ایران برانگیزند. احتمال حملات سایبری ایران و عربستان علیه هم امسال بالاتر خواهد رفت. این به نفع سرمایه گذاری خارجی در دو کشور نیست.
اینها امیدبخش نیستند اما بدتر از همه احتمال سقوط برجام است. برجام به تار مویی بند است اما احتمالا فرونمی پاشد، چراکه اتحادیه اروپا و روسیه به شدت مدافع آن هستند و جلوی تلاش های ترامپ برای تغییر در بندهای موافقت نامه می ایستند. اما به هر حال احتمال سقوط برجام در سال 2018 هست. ممکن است آمریکا با فشار برای تغییرات در توافق نامه کاری کند که حضور در برجام دیگر به لحاظ اقتصادی به نفع تهران نباشد. یا اصلاً ترامپ به طور یک جانبه برجام را لغو کند و تحریم ها را از سر بگیرد. اگر برجام فروبپاشد ما وارد دوره پرخطر ژئوپلیتیکی می شویم. در چنین وضعیتی دو احتمال وجود دارد.
احتمال اول : بازگشت تحریم های آمریکا باعث می شود واردکنندگان اروپایی، ژاپنی و کره ای خرید نفت ایران را متوقف کنندآ اما دولت های چین و هند در برابر آمریکا مقاومت خواهند کرد. ایران نفت را با تخفیف بیشتر به آنها خواهد فروخت و فروش روزانه ایران حدود 300 هزار بشکه خواهد بود. ایران در چنین وضعیتی بخش هایی از برنامه هسته ای را که پس از برجام متوقف کرده بود از سر می گیرد و تهدیدهای آمریکا و اسرائیل احتمالا قیمت نفت را بالاتر خواهد برد.
احتمال دوم : در سناریوی دوم که احتمالش پایین تر است اروپا، روسیه و چین بر سر برجام 2 با ایران به توافق می رسند. ترامپ تحریم ها را برنمی گرداند و به مردم آمریکا اعلام می کند که پیروز شده و به تعهدش در تغییر برجام پایبند مانده بدون آنکه رابطه آمریکا و اروپا را تیره و تار کند. در چنین حالتی مشتریان اروپایی و آسیایی نفت ایران را خواهند خرید اما ممکن است روند سرمایه گذاری های خارجی کمی کندتر از حالا شود. تأثیرات ژئوپلیتیکی سناریوی دوم محدودتر است اما رابطه آمریکا و ایران گرم نخواهد شد و تنش منطقه ای همچنان وجود خواهد داشت.
5- امنیت آفریقا
عبارت «اوج گیری آفریقا» در سال 2000 و در واکنش به رشد اقتصادی سریع کشورهای جنوب صحرا و امیدواری تحلیل گران به رشد سریع اقتصاد کل قاره ابداع شد. این عبارت هنوز هم در میان تحلیل گران هوادار دارد اما آفریقا امسال با چالش تازه ای روبه رو است. کشورهای مرکزی قاره (ساحل عاج، نیجریه، کنیا و اتیوپی) در طول سال های اخیر نشان داده اند که فضای مناسبی برای سرمایه گذاری به وجود آورده اند و توانسته اند از دردسرهای کشورهای حاشیه ای (مالی، سودان جنوبی و سومالی) در امان بمانند. اما در سال 2018 سرریز بحران از کشورهای بی ثبات حاشیه ای موفقیت کشورهای مرکزی را تهدید خواهد کرد.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نقش هلدینگ نسیم سلامت پاسارگاد در ارتقای سلامت عمومی / افتتاح و بهره برداری از بیمارستان شهید ستاری قرچک

رئیس کل بیمه مرکزی اعلام کرد / گسترش چتر حمایتی بیمه برای کاهش هزینه های مردم

ضرورت بازطراحی ساختارهای مربوط به تامین و توزیع کالا

در قالب امضای تفاهم نامه ای صورت می گیرد / کسب و کارهای جدید در پارک دانشگاه تهران ایجاد می شود

استارتاپ گردشگری اصفهان برگزار می شود

خانه مستوفی الممالک مرکز توانمندسازی کسب و کارهای نوپا می شود

سفیر کارآفرینی دانشگاه فنی و حرفه ای / بنیاد نخبگان و پارک علم و فناوری در تجاری سازی موفقیت لازم را ندارد

رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی مطرح کرد / استارتاپ ها فناور اما کپی کار

دستگیری یک نفر در ارتباط با واردات غیرقانونی خودرو

رشد همه بخش های مایکروسافت با درآمد 30 میلیارد دلاری برای سه ماهه دوم سال 2018

پیش بینی رشد 30 درصدی مواد غیرنفتی برای سال 97

عملکرد 8 ماهه طرح «اشتغال روستایی» به روایت مرکز پژوهش های مجلس / سه ضعف برنامه «اشتغال روستایی»

با حمایت بانک انصار / هفتمین رویداد نوآوری و فناوری نمایشگاه اینوتکس 2018 برگزار شد

با حمایت ستاد فرهنگ سازی اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی / حمایت از کسب و کارهای نوپای همگرا شتاب می گیرد

با همکاری مرکز فن بازار ملی معاونت علمی / استارتاپ دمو حوزه فناوری اطلاعات در گردشگری برگزار می شود

پیمان ایلان ماسک و بزرگان تکنولوژی برای عدم توسعه هوش مصنوعی مرگبار

در قزوین / طرح دوست علمی کارآفرینی و خلاقیت اجرا شد

هسته های نخبگانی زیربنای اقتصاد دانش بنیان است / دانش آموختگان سودای کارآفرینی داشته باشند

رئیس بنیاد نخبگان استان کرمانشاه / استارتاپ های خلاق و فرهنگی لازمۀ تولید محتوای بومی است

رئیس بنیاد نخبگان لرستان / دانشجو باید با محوریت کارآفرینی، آموزش ببیند

دبیرکل بانک مرکزی / طرح انتشار اوراق سکه همچنان پابرجاست

مدیریت متمرکز / یکی از شروط موفقیت در ساماندهی بازار ارز

مدیر گروه بانکداری بانک مرکزی / طراحی نخستین نمونه آزمایشگاهی ارز رمزنگاری‌ شده در پژوهشکده پولی وبانکی

رایزنی روسیه برای دریافت وام به ارزش یک میلیارد دلار از بانک توسعه گروه بریکس

حملات بدافزاری هکرها به منظور استخراج ارزهای دیجیتالی سه برابر شده است

سخنگوی دولت از تسویه 100 هزار میلیاردی بدهی پیمانکاران به بانک ها خبر داد / 14 برنامه دولت برای ایجاد یک میلیون و 33هزار فرصت شغلی

استراتژی توسعه صنعتی در کره جنوبی، چین، مالزی و برزیل به روایت مرکز پژوهش ها / راهکارهای بهبود اشتغال در کشورهای موفق

نخستین مدرسه کارآفرینی کشور در اصفهان تاسیس می شود

معاون وزیر تعاون خبر داد / شناسایی نخبگان مهارتی و معرفی آن ها به بنگاه های اقتصادی

دوره تربیت مربی خلاقیت و ایده پردازی برگزار شد

با همکاری کمیته امداد و وزارت ارتباطات انجام می شود / طراحی سامانه ثبت ایده های کسب و کارهای نوپا

مدیرکل ارزی بانک مرکزی / متوقف شدن پرداخت ارز دولتی را تکذیب کرد

رئیس اتاق بازرگانی / دو نرخی شدن ارز فساد آور است، بخش خصوصی به دنبال رانت نیست

صندوق بین‌ المللی پول / هشدار برای پیامدهای جنگ تجاری آمریکا با شرکای تجاری

سکه ‌های سررسید سه ماهه بدون هزینه و مالیات اضافه تحویل خریداران شد

بانک مرکزی / اولویت بندی کالاهای مشمول ارز رسمی در اختیار این بانک نیست

دلایل تغییر شغل افراد چه عواملی می باشد

صدر نشینی فهرست ثروتمندترین افراد آسیا به یک ثروتمند هندی رسید

عضو فراکسیون امید مجلس / طرح ممنوعیت واگذاری سکه به صورت نامحدود، تاثیر خود را در بازار سکه و ارز گذاشت

تقویت بانک مسکن و راه اندازی صندوق پس انداز؛ 2 اقدام مهم وزارت راه و شهرسازی / انتقاد دوباره آخوندی از ورود دولت به حوزه ساخت و ساز مسکن

سکه های پیش فروش 3 ماهه از امروز تحویل می شود / جزییات جدید از باند سلطان سکه

شرایط دریافت ارز دولتی تغییر کرد / وزارت صنعت مرجع شد

استاندار مازندران / روزانه 30 میلیارد ریال تسهیلات کارآفرینی درحال پرداخت است

سرگی برین نیز جزو معدن کاوان اتریوم است

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفت ‎وگو با پایگاه اطلاع رسانی بنیاد ملی نخبگان / توسعۀ پایدار بر مبنای توسعۀ کارآفرینی تجربۀ جهانی است

آیا بیت کوین سقوط می کند

اولین استارتاپ ویکند دانشگاه خوارزمی برگزار می شود

ایجاد مرکز نوآوری سازمان نظام مهندسی کشور

معاون وزیر صنعت، معدن / تعمیرگاه ها موظف هستند پول خواب خودرو را به مشتری بدهند

اپل در حال ناامید شدن از بازار فروش گوشی‌ های آیفون در هند