بازار آریا

آخرين مطالب

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن مقالات اقتصادي

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن

  بزرگنمايي:

آریا بازار - ناظراقتصاد : بررسی آمارهای اقتصاد کلان نشان می‌دهد، نشانه‌های رکود در اقتصاد ایران نه از سال‌های آغازین دهه 90 و به دلیل تشدید تحریم‌های اقتصادی، بلکه از سال 1387 و با کاهش درآمدهای ملی کشور آغاز شد.
معیار تشخیص شروع و خاتمه رکود اقتصادی معمولاً بر اساس نرخ رشد تولید ناخالص داخلی تعیین می‌شود. لکن به دلیل وجود عواملی مانند نتیجه رابطه مبادله، استهلاک سرمایه‌های ثابت، و مالیات‌های غیرمستقیم، درآمد ملی یعنی مجموع درآمدهای خالص عوامل تولید می‌تواند با GDP تفاوت عمده‌ای داشته باشد و آنچه سطح کلی رفاه را نشان می‌دهد، درآمد ملی است.
طی دوره 94-1386 تولید ناخالص داخلی از 5816 به 6099 هزار میلیارد ریال رسیده است که رشدی ناچیز را نشان می‌دهد. لکن اگر درآمد ملی را نگاه کنیم ملاحظه می‌شود که از رقم 5183 به 4166 هزار میلیارد ریال رسیده یعنی حدود 20 درصد کاهش داشته است که نشان دهنده سقوط شدید درآمد و رفاه عوامل تولید در کشور است.
وقوع نوسانات اقتصادی در تمام کشورهای جهان امری معمول است. لکن در این شرایط دولت‌ها تلاش می‌کنند از طریق سیاست‌های پولی و مالی به سرعت به مقابله با نوسانات فوق برخیزند. سیاست‌های انبساطی پولی در امریکا و اتحادیه اروپا از طریق کاهش شدید نرخ بهره و سیاست‌های انبساطی مالی در چین از طریق ارائه بسته 586 میلیارد دلاری برای تحریک اقتصاد و مقابله با بحران مالی و اقتصادی سال‌های 2010-2008 نمونه‌ای از این مدعا است.
اما در کشور ما چنین سیاست‌هایی به کار گرفته نشدند. علیرغم کاهش مستمر درآمد ملی به جز در مقطع اجرای هدفمندی یارانه‌ها، هزینه‌های مصرفی و سرمایه‌ای دولت کاهش یافتند و در مقابل، خالص مالیات‌های غیر مستقیم به سرعت افزایش داشت (سیاست انقباضی مالی). سیاست‌های پولی نیز چندان جهت‌گیری ضد رکودی نداشتند. نرخ‌های بهره در اغلب سال‌های این دوره افزایش داشتند و رشد دارایی‌های مسموم بانکی ارائه تسهیلات جدید را محدود می‌ساخت.
در واکنش به این شرایط، مصرف بخش خصوصی با وجود افزایش جمعیت تغییر چندانی نیافت و سرمایه‌گذاری این بخش به شدت کاهش یافت.
اقتصاد ایران نکات کلیدی
1- سیاست‌های پولی و مالی نتوانسته‌اند نقش خود در خنثی‌سازی چرخه‌های اقتصادی را ایفا نمایند و در صورت تداوم این سیاست‌ها، خروج از چرخه رکود و دستیابی به نرخ رشدهای بالا در اقتصاد محتمل نخواهد بود.
2- در سال‌های اخیر حدود دو سوم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص صرف استهلاک شده است که این امر نرخ سرمایه‌گذاری خالص در اقتصاد ایران را به کمتر از ده درصد کاهش می‌دهد. بی توجهی به نرخ استهلاک موجب شده که نرخ سرمایه‌گذاری عموماً به میزانی بالغ بر 20 درصد برآورد شود و لذا حساسیت مسئولین به این متغیر کلیدی کم شود. رقم ده درصدی برای دستیابی به نرخ رشد مورد انتظار کافی نیست و لزوم جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را گوشزد می‌نماید.
3- با توجه به کاهش درآمد ملی، برای ایجاد جهش در مصرف و سرمایه‌گذاری عموماً بخش دولتی باید پیشگام باشد و پس از آنست که می‌توان انتظار داشت تحرک در بخش خصوصی ایجاد شود (پدیده شناخته شده in Crowding در اقتصاد ایران) و نقش موثری را ایفا کند.
از این رو نقش دولت در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و تجارت خارجی می‌باید پررنگ‌تر شود. به‌ویژه دولت می‌باید تدوین و اجرای یک بسته سیاست‌های مالی-پولی هدفمند و ضد ادواری را به سرعت در دستور کار قرار دهد. در صورت هدفمند بودن این بسته، نگرانی در زمینه تورم‌زا بودن آن موردی نخواهد داشت. در صورت وجود محدودیت شدید در بخش دولتی، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و افزایش سریع صادرات غیرنفتی و مدیریت واردات، مسیر اصلی ایجاد تقاضای موثر و خروج از چرخه معیوبی است که منجر به رشد منفی یا رشد اندک اقتصادی شده است.
4- رشد ناچیز تولید ناخالص داخلی علیرغم رشد اشتغال و ذخایر سرمایه در کشور به معنای وجود مشکل در مدیریت منابع و بهره‌وری عوامل تولید است که باید برای آن تدبیری جدی اندیشید. هنوز هیچیک از وزارتخانه‌ها ساختار موثری برای ارتقاء و پایش بهره‌وری در زیرمجموعه خود ایجاد نکرده‌اند و ضروری است با نگاهی ضربتی و با هدفگیری‌های از پیش تعیین شده، به آن بپردازند.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

نقدی بر رویکرد تحقیق و توسعه در ایران

بررسی اعمال تحریم‌ علیه اقتصاد ایران | ابعاد و دلایل اقتصادی

ضرورت تغییر دیپلماسی گازی ایران

مقابله با جنگ اقتصادی

نظام ایده‌آل بانکداری اسلامی

روند سرمایه‌گذاری خطرپذیر تا فصل سوم 2018

بازار آتی ارز ؛ ثبات‌ساز یا نوسان‌ساز؟

اقتصاد ایران پس از نیمه آبان

چرا ترامپ تصمیم گرفت در برابر ایران کوتاه بیاید؟

خروج تولید از کانال دلار

چرا ایران دچار ابرتورم نمی‌شود؟

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

مقایسه تولید ناخالص داخلی استان‌های ایران با کشورهای جهان

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

بررسی تحلیلی 500 شرکت فناوری با رشد سریع: حوزه EMEA

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

پیمان پولی اروپا و ایران

ارتباط بین نرخ ارز و توسعه صادرات

چالش‌های موفقیت استارت‌آپ‌ها در ایران

معنای نفت 100 دلاری برای اقتصاد جهان

چگونه هیات مدیره بهتری داشته باشیم؟

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

الزامات توسعه کارآفرینی روستایی در کشور

یک جهیزیه ایرانی چقدر هزینه دارد؟

نقطه حمایتی در بازار دلار

20 پرسش ارزی

بیماری هلندی به زبان ساده

تغییرات شاخص رقابت‌پذیری جهانی در سال 2018

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

چشم‌انداز 2050 : دستور کار جدید برای کسب‌وکارها (سناریو خوش‌بینانه)

کارزار «نهادگرایی» و «بازار آزاد» در اقتصاد ایران ادامه دارد / جنگ اقتصاددانان

مولفه پنهان تورم

نمره ایران در شاخص سرمایه انسانی

جایگاه ایران در اقتصاد دانش‌بنیان جهانی

پرش بهاری درآمد نفتی

استراتژی مناسب برای توسعه کسب‌ و کارهای جدید-4

فرایند توسعه از نگاه فوکویاما

سطح پیچیدگی کالاهای تولیدی در کشورها

وضعیت اشتغال و تولید ایران در بخش کشاورزی

پیمان پولی دو یا چندجانبه، رهیافتی مناسب برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی

سرپیچی از آرای دیوان لاهه به ندرت اتفاق افتاده است

١٠ چیزی که همه باید در مورد علم اقتصاد بدانند؟!

اندک‌های حیاتی و بسیار‌های کم اهمیت

تبیین رشد اقتصادی با توجه به منحنی رن (Rahn curve)

مثلث ایران، ترکیه و روسیه علیه تحریم‌ها

حکایت التهاب ماندگار بازار نفت

برندهای شکست‌خورده ایرانی