آخرين مطالب

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن مقالات اقتصادي

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن

  بزرگنمايي:

آریا بازار - ناظراقتصاد : بررسی آمارهای اقتصاد کلان نشان می‌دهد، نشانه‌های رکود در اقتصاد ایران نه از سال‌های آغازین دهه 90 و به دلیل تشدید تحریم‌های اقتصادی، بلکه از سال 1387 و با کاهش درآمدهای ملی کشور آغاز شد.
معیار تشخیص شروع و خاتمه رکود اقتصادی معمولاً بر اساس نرخ رشد تولید ناخالص داخلی تعیین می‌شود. لکن به دلیل وجود عواملی مانند نتیجه رابطه مبادله، استهلاک سرمایه‌های ثابت، و مالیات‌های غیرمستقیم، درآمد ملی یعنی مجموع درآمدهای خالص عوامل تولید می‌تواند با GDP تفاوت عمده‌ای داشته باشد و آنچه سطح کلی رفاه را نشان می‌دهد، درآمد ملی است.
طی دوره 94-1386 تولید ناخالص داخلی از 5816 به 6099 هزار میلیارد ریال رسیده است که رشدی ناچیز را نشان می‌دهد. لکن اگر درآمد ملی را نگاه کنیم ملاحظه می‌شود که از رقم 5183 به 4166 هزار میلیارد ریال رسیده یعنی حدود 20 درصد کاهش داشته است که نشان دهنده سقوط شدید درآمد و رفاه عوامل تولید در کشور است.
وقوع نوسانات اقتصادی در تمام کشورهای جهان امری معمول است. لکن در این شرایط دولت‌ها تلاش می‌کنند از طریق سیاست‌های پولی و مالی به سرعت به مقابله با نوسانات فوق برخیزند. سیاست‌های انبساطی پولی در امریکا و اتحادیه اروپا از طریق کاهش شدید نرخ بهره و سیاست‌های انبساطی مالی در چین از طریق ارائه بسته 586 میلیارد دلاری برای تحریک اقتصاد و مقابله با بحران مالی و اقتصادی سال‌های 2010-2008 نمونه‌ای از این مدعا است.
اما در کشور ما چنین سیاست‌هایی به کار گرفته نشدند. علیرغم کاهش مستمر درآمد ملی به جز در مقطع اجرای هدفمندی یارانه‌ها، هزینه‌های مصرفی و سرمایه‌ای دولت کاهش یافتند و در مقابل، خالص مالیات‌های غیر مستقیم به سرعت افزایش داشت (سیاست انقباضی مالی). سیاست‌های پولی نیز چندان جهت‌گیری ضد رکودی نداشتند. نرخ‌های بهره در اغلب سال‌های این دوره افزایش داشتند و رشد دارایی‌های مسموم بانکی ارائه تسهیلات جدید را محدود می‌ساخت.
در واکنش به این شرایط، مصرف بخش خصوصی با وجود افزایش جمعیت تغییر چندانی نیافت و سرمایه‌گذاری این بخش به شدت کاهش یافت.
اقتصاد ایران نکات کلیدی
1- سیاست‌های پولی و مالی نتوانسته‌اند نقش خود در خنثی‌سازی چرخه‌های اقتصادی را ایفا نمایند و در صورت تداوم این سیاست‌ها، خروج از چرخه رکود و دستیابی به نرخ رشدهای بالا در اقتصاد محتمل نخواهد بود.
2- در سال‌های اخیر حدود دو سوم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص صرف استهلاک شده است که این امر نرخ سرمایه‌گذاری خالص در اقتصاد ایران را به کمتر از ده درصد کاهش می‌دهد. بی توجهی به نرخ استهلاک موجب شده که نرخ سرمایه‌گذاری عموماً به میزانی بالغ بر 20 درصد برآورد شود و لذا حساسیت مسئولین به این متغیر کلیدی کم شود. رقم ده درصدی برای دستیابی به نرخ رشد مورد انتظار کافی نیست و لزوم جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را گوشزد می‌نماید.
3- با توجه به کاهش درآمد ملی، برای ایجاد جهش در مصرف و سرمایه‌گذاری عموماً بخش دولتی باید پیشگام باشد و پس از آنست که می‌توان انتظار داشت تحرک در بخش خصوصی ایجاد شود (پدیده شناخته شده in Crowding در اقتصاد ایران) و نقش موثری را ایفا کند.
از این رو نقش دولت در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و تجارت خارجی می‌باید پررنگ‌تر شود. به‌ویژه دولت می‌باید تدوین و اجرای یک بسته سیاست‌های مالی-پولی هدفمند و ضد ادواری را به سرعت در دستور کار قرار دهد. در صورت هدفمند بودن این بسته، نگرانی در زمینه تورم‌زا بودن آن موردی نخواهد داشت. در صورت وجود محدودیت شدید در بخش دولتی، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و افزایش سریع صادرات غیرنفتی و مدیریت واردات، مسیر اصلی ایجاد تقاضای موثر و خروج از چرخه معیوبی است که منجر به رشد منفی یا رشد اندک اقتصادی شده است.
4- رشد ناچیز تولید ناخالص داخلی علیرغم رشد اشتغال و ذخایر سرمایه در کشور به معنای وجود مشکل در مدیریت منابع و بهره‌وری عوامل تولید است که باید برای آن تدبیری جدی اندیشید. هنوز هیچیک از وزارتخانه‌ها ساختار موثری برای ارتقاء و پایش بهره‌وری در زیرمجموعه خود ایجاد نکرده‌اند و ضروری است با نگاهی ضربتی و با هدفگیری‌های از پیش تعیین شده، به آن بپردازند.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

موافقت چین با افزایش واردات کالا و خدمات از آمریکا

چین و آمریکا توافق کردند که شکاف تجاری خود را کاهش دهند

اعلام علت مرگ هیتلر بعد از 73 سال

قیمت طلا طی هفته های آینده با رشد فزاینده ای روبرو خواهد شد

علت اصلی بیکاری دانش‌آموختگان چیست؟

دخل تهران خالی‌تر می‌شود

چرا سکه 2میلیون تومان شد؟

ارزیابی میزان موفقیت یا شکست تامین مالی خرد در توسعه کشورها

پنج روش رمزگذاری برای امنیت کسب‌وکارها

پژو در ایران می‌ماند؟

حال و روز این روزهای تجارت الکترونیکی ایرانی

بلومبرگ: نگرانی از وضعیت اقتصاد ایران ارزش ریال را کاهش داد

پتانسیل‌‌های کارآفرینی و مشارکت اقتصادی در پناهندگان، مهاجران و گروه‌‌های قومی

ارزیابی شاخص‌های توسعه شهری تهران

توصیفی از وضعیت ادراک فساد در ایران

مروری بر سرگذشت متولدین دهه 60

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن

ارزیابی میزان موفقیت یا شکست تامین مالی خرد در توسعه کشورها

نظام بانکی و ردپای دارایی‌های موهوم

شرکت‌های بزرگ کره جنوبی (چائبول‌ها): اثرات اقتصادی، نحوه ایجاد و رشد

تاب‌آوری و اقتصاد مقاوم

ارزیابی شاخص‌های توسعه شهری تهران

چگونگی خروج از رکود

مروری بر جایگاه پتنت در جهان و ایران

پیش‌بینی قیمت طلا،سکه و ارز در سال 97 | قاسمی: فنر تورم رها می‌شود!

شرکت‌های بزرگ کره جنوبی (چائبول‌ها): اثرات اقتصادی، نحوه ایجاد و رشد

درباره سیلیکون ولی!

تاب‌آوری و اقتصاد مقاوم

تحلیل بازار مسکن در سال 97

بررسی برنامه اشتغال دولت در سال 1397

سیاست‌ «نوآوری» در اتحادیه اروپا

مروری بر جایگاه پتنت در جهان و ایران

چگونگی خروج از رکود

مروری بر جایگاه صنعت خودروسازی در اقتصاد ژاپن

پیش‌بینی قیمت طلا،سکه و ارز در سال 97/ قاسمی: فنر تورم رها می‌شود!

الزامات مبارزه با فساد اقتصادی

درباره سیلیکون ولی

اقتصاد سیاسی تولید

تحلیل کیتکو از عوامل موثر بر قیمت طلا در کوتاه مدت

تحلیل اینوستینگ از چشم انداز قیمت جهانی طلا و سایر فلزات گرانبها

الزامات و پیامدهای تولید ملی چیست؟

تحلیل بازار مسکن در سال 97

پیش‌بینی متغیرهای کلان (1400-1396)

سیاست‌ «نوآوری» در اتحادیه اروپا

شاخص‌های حکمرانی خوب و ارتباط آن با سهولت انجام کسب و کار

بررسی برنامه اشتغال دولت در سال 1397

روندهای جهانی و تاثیر آنها بر صنعت توریسم و گردشگری در خاورمیانه

مروری بر جایگاه صنعت خودروسازی در اقتصاد ژاپن

اقتصاد صنایع مبتنی بر اقیانوس و دریاها

الزامات مبارزه با فساد اقتصادی