بازار آریا

آخرين مطالب

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن مقالات اقتصادي

دهه از دست رفته در اقتصاد ایران و دلایل آن

  بزرگنمايي:

آریا بازار - ناظراقتصاد : بررسی آمارهای اقتصاد کلان نشان می‌دهد، نشانه‌های رکود در اقتصاد ایران نه از سال‌های آغازین دهه 90 و به دلیل تشدید تحریم‌های اقتصادی، بلکه از سال 1387 و با کاهش درآمدهای ملی کشور آغاز شد.
معیار تشخیص شروع و خاتمه رکود اقتصادی معمولاً بر اساس نرخ رشد تولید ناخالص داخلی تعیین می‌شود. لکن به دلیل وجود عواملی مانند نتیجه رابطه مبادله، استهلاک سرمایه‌های ثابت، و مالیات‌های غیرمستقیم، درآمد ملی یعنی مجموع درآمدهای خالص عوامل تولید می‌تواند با GDP تفاوت عمده‌ای داشته باشد و آنچه سطح کلی رفاه را نشان می‌دهد، درآمد ملی است.
طی دوره 94-1386 تولید ناخالص داخلی از 5816 به 6099 هزار میلیارد ریال رسیده است که رشدی ناچیز را نشان می‌دهد. لکن اگر درآمد ملی را نگاه کنیم ملاحظه می‌شود که از رقم 5183 به 4166 هزار میلیارد ریال رسیده یعنی حدود 20 درصد کاهش داشته است که نشان دهنده سقوط شدید درآمد و رفاه عوامل تولید در کشور است.
وقوع نوسانات اقتصادی در تمام کشورهای جهان امری معمول است. لکن در این شرایط دولت‌ها تلاش می‌کنند از طریق سیاست‌های پولی و مالی به سرعت به مقابله با نوسانات فوق برخیزند. سیاست‌های انبساطی پولی در امریکا و اتحادیه اروپا از طریق کاهش شدید نرخ بهره و سیاست‌های انبساطی مالی در چین از طریق ارائه بسته 586 میلیارد دلاری برای تحریک اقتصاد و مقابله با بحران مالی و اقتصادی سال‌های 2010-2008 نمونه‌ای از این مدعا است.
اما در کشور ما چنین سیاست‌هایی به کار گرفته نشدند. علیرغم کاهش مستمر درآمد ملی به جز در مقطع اجرای هدفمندی یارانه‌ها، هزینه‌های مصرفی و سرمایه‌ای دولت کاهش یافتند و در مقابل، خالص مالیات‌های غیر مستقیم به سرعت افزایش داشت (سیاست انقباضی مالی). سیاست‌های پولی نیز چندان جهت‌گیری ضد رکودی نداشتند. نرخ‌های بهره در اغلب سال‌های این دوره افزایش داشتند و رشد دارایی‌های مسموم بانکی ارائه تسهیلات جدید را محدود می‌ساخت.
در واکنش به این شرایط، مصرف بخش خصوصی با وجود افزایش جمعیت تغییر چندانی نیافت و سرمایه‌گذاری این بخش به شدت کاهش یافت.
اقتصاد ایران نکات کلیدی
1- سیاست‌های پولی و مالی نتوانسته‌اند نقش خود در خنثی‌سازی چرخه‌های اقتصادی را ایفا نمایند و در صورت تداوم این سیاست‌ها، خروج از چرخه رکود و دستیابی به نرخ رشدهای بالا در اقتصاد محتمل نخواهد بود.
2- در سال‌های اخیر حدود دو سوم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص صرف استهلاک شده است که این امر نرخ سرمایه‌گذاری خالص در اقتصاد ایران را به کمتر از ده درصد کاهش می‌دهد. بی توجهی به نرخ استهلاک موجب شده که نرخ سرمایه‌گذاری عموماً به میزانی بالغ بر 20 درصد برآورد شود و لذا حساسیت مسئولین به این متغیر کلیدی کم شود. رقم ده درصدی برای دستیابی به نرخ رشد مورد انتظار کافی نیست و لزوم جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را گوشزد می‌نماید.
3- با توجه به کاهش درآمد ملی، برای ایجاد جهش در مصرف و سرمایه‌گذاری عموماً بخش دولتی باید پیشگام باشد و پس از آنست که می‌توان انتظار داشت تحرک در بخش خصوصی ایجاد شود (پدیده شناخته شده in Crowding در اقتصاد ایران) و نقش موثری را ایفا کند.
از این رو نقش دولت در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و تجارت خارجی می‌باید پررنگ‌تر شود. به‌ویژه دولت می‌باید تدوین و اجرای یک بسته سیاست‌های مالی-پولی هدفمند و ضد ادواری را به سرعت در دستور کار قرار دهد. در صورت هدفمند بودن این بسته، نگرانی در زمینه تورم‌زا بودن آن موردی نخواهد داشت. در صورت وجود محدودیت شدید در بخش دولتی، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و افزایش سریع صادرات غیرنفتی و مدیریت واردات، مسیر اصلی ایجاد تقاضای موثر و خروج از چرخه معیوبی است که منجر به رشد منفی یا رشد اندک اقتصادی شده است.
4- رشد ناچیز تولید ناخالص داخلی علیرغم رشد اشتغال و ذخایر سرمایه در کشور به معنای وجود مشکل در مدیریت منابع و بهره‌وری عوامل تولید است که باید برای آن تدبیری جدی اندیشید. هنوز هیچیک از وزارتخانه‌ها ساختار موثری برای ارتقاء و پایش بهره‌وری در زیرمجموعه خود ایجاد نکرده‌اند و ضروری است با نگاهی ضربتی و با هدفگیری‌های از پیش تعیین شده، به آن بپردازند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ظرفیت خلق شغل کسب و کارهای کوچک و متوسط (با تاکید بر ایالات متحده آمریکا)

آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی

بهره‌برداری از فرصت در اکوسیستم فناوری ساختمان

آخرین آمارها از فروش نفت ایران/ در دور زدن تحریم‌ها موفق بودیم

بررسی تولید و تجارت فولاد در جهان

افـق تجـارت 20 میلیارد دلا‌ری با عراق

اقتصاد ایران در سال 1398

بیت کوین، رایج‌ترین ارز دیجیتال

شرایط بیرونی و درونی اقتصاد ایران

مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax) در ایران و جهان

نگاهی به ابعاد بازار فناوری نانو

محرومیت

برندگان و بازندگان اقتصاد 97

لطفا مسئولان دلشان به رحم بیاید!

برنامه مشتریان نفت ایران در راستای چشم‌انداز تمدید معافیت‌های آمریکا

اتفاقات خوب برای نفت ایران

برای سرمایه گذاری طلا بخریم یا سکه؟

آسمان تاریک اقتصاد جهان : گزارش بانک جهانی

سرمایه گذاری در بازار خودرو سودده است یا زیان ده؟

بازار مسکن در انتظار گرانی سال آینده؟

آسیب شناسی ارز 4200 تومانی در دولت

از اسفند 96 تا اسفند 97 چه بر سر بازارها آمد؟

مروری بر آمار ادغام و اکتساب

عوامل موثر بر شکست کسب و کارها

قاچاق یارانه به آن سوی مرزها!

قیمت خودرو تا پایان سال کاهش می‌یابد؟

اکوسیستم صادرات غیرنفتی کشور

از موافقتنامه پاریس بیشتر بدانیم

زیست توده (biomass) جایگزین سوخت‌های فسیلی

مردم در بانک‌ ها چقدر پول دارند؟

تنها 5 درصد از نقدینگی کشور می‌تواند بازار ارز را دچار بحران کند

اختلاف پارادایمی اقتصاددانان نسبت به فرصت‌ های کارآفرینانه

تاثیر سیاست علم و فناوری بر عملکرد صادراتی ایران

سیاست‌های صنعتی و تجاری در قرن 21 و دلالت‌های آن برای اقتصاد ایران

آیا نفت و گاز می‌تواند موتور توسعه کشور در برنامه ششم باشد؟

توسعه در اشتغال، درآمد و مهارت (نوشتاری از مک‌کینزی)

نااطمینانی‌های بازار نفت در سال 2019

چارچوب کارآفرینانه در ایران مطابق با داده‌های دیدبان جهانی کارآفرینی

بررسی لایحه بودجه سال 1398 + جدول خلاصه و نمودار

توسعه و اصلاحات اقتصادی چین

میزان تولید شیر در استان‌های کشور

هفت روند تحول دیجیتال در سال 2019

گذار از اقتصاد دولتی به اقتصاد رقابتی

اقتصاد دریا در ایران

نقد لایحه بودجه 98 و مصوبات کمیسیون تلفیق

سرمایه‌گذاری خطر پذیر شرکتی (corporate venture capital)

تورم منفی چیست؟

ترمز طلا کشیده شد

عصر یخبندان معاملات مسکن/ ریسک رشد قیمت با افزایش تسهیلات و دوره بازپرداخت

چشم انداز بیکاری 97